จับตา 3 วิกฤตตะวันออกกลาง: ผู้นำฮิซบอลเลาะห์ถูกอิสราเอลสังหาร เส้นตายหยุดยิงสหรัฐฯ–อิหร่าน และวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ

รายงานระบุว่า การโจมตีของอิสราเอลในวงกว้างทำให้มีผู้เสียชีวิต 11 ราย รวมเด็ก 3 ราย ถือเป็นเหตุความรุนแรงที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดในเลบานอนตอนใต้นับตั้งแต่ข้อตกลงในเดือนมิถุนายนช่วยลดการสู้รบลง อย่างไรก็ตาม ตัวเลขผู้เสียชีวิตจากแต่ละแหล่งไม่ตรงกัน โดยมีรายงานแยกว่ากระทรวงสาธารณสุขเลบานอนระบุว่า การโจมตีที่เดียร์ อัล-ซาห์รานีทำให้มีผู้เสียชีวิต 4 ราย และบาดเจ็บ 17 ราย ความแตกต่างอาจเกิดจากการนับคนละจุดโจมตีหรือช่วงเวลารายงานคนละช่วง จึงควรใช้ยอดรวมด้วยความระมัดระวัง

อิสราเอลยังระบุว่า การโจมตีอีกครั้งหนึ่งพุ่งเป้าไปที่กองบัญชาการของฮิซบอลเลาะห์ในอันซาร์ และสังหาร อาลี ซามีร์ อัล-ฮัจ ฮัสซัน (Ali Samir Al-Haj Hassan) ซึ่งถูกระบุว่าเป็นผู้บัญชาการกองพันของกองกำลังเรดวาน ในรายงานที่มีถึงวันที่ 16 สิงหาคม ฮิซบอลเลาะห์ยังไม่ได้ยืนยันต่อสาธารณะว่าการเสียชีวิตของอาลาเป็นความจริง

เหตุใดการโจมตีในเลบานอนจึงสำคัญ

การโจมตีเกิดขึ้นแม้จะมีกรอบข้อตกลงที่ตั้งใจลดการปะทะข้ามพรมแดน เหตุความรุนแรงและจำนวนผู้เสียชีวิตที่ถูกรายงานสะท้อนว่า ข้อตกลงเดือนมิถุนายนยังไม่สามารถขจัดความเสี่ยงที่การสู้รบในเลบานอนตอนใต้จะปะทุขึ้นอีกครั้งได้

ลำดับเหตุการณ์ตามคำอธิบายของอิสราเอลคือ โดรนของฮิซบอลเลาะห์โจมตีกองกำลังอิสราเอลจนทหารได้รับบาดเจ็บ ก่อนที่อิสราเอลจะโจมตีเป้าหมายระดับผู้บัญชาการและที่ตั้งของฮิซบอลเลาะห์ อย่างไรก็ตาม รายงานที่มีอยู่ส่วนใหญ่สะท้อนคำกล่าวอ้างของอิสราเอลเกี่ยวกับตัวผู้บัญชาการและเหตุผลของปฏิบัติการ ขณะที่การยืนยันจากฮิซบอลเลาะห์เกี่ยวกับการเสียชีวิตของอาลายังไม่เกิดขึ้น

ข้อตกลงหยุดยิงสหรัฐฯ–อิหร่านเผชิญเส้นตาย 17 สิงหาคม

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือ ข้อตกลงหยุดยิง 60 วันระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน ภายใต้บันทึกความเข้าใจอิสลามาบัด (Islamabad Memorandum of Understanding) ซึ่งมีกำหนดสิ้นสุดในวันจันทร์ที่ 17 สิงหาคม ข้อตกลงนี้มีเป้าหมายให้การเจรจาเดินหน้าต่อไป เพื่อหาข้อยุติที่กว้างขึ้นเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน การผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร และประเด็นค้างคาอื่น ๆ

ณ วันที่ 16 สิงหาคม การเจรจาถูกระบุว่ายังหยุดชะงัก และทั้งสองฝ่ายยังไม่ได้ดำเนินการตามเงื่อนไขหลักของบันทึกความเข้าใจ ก่อนหน้านี้ แหล่งข่าวรัฐบาลปากีสถานบอกกับสำนักข่าวอนาโดลูว่า วอชิงตันและเตหะรานเห็นชอบในหลักการที่จะต่ออายุข้อตกลงหยุดยิง แต่ยังไม่ได้กำหนดระยะเวลาแน่ชัด และรัฐบาลของทั้งสองฝ่ายก็ยังไม่ได้ยืนยันเรื่องนี้ต่อสาธารณะ

ดังนั้น สถานะของการหยุดยิงจึงยังไม่แน่นอนเมื่อเส้นตายใกล้เข้ามา จุดสำคัญคือ ต้องแยกให้ออกระหว่าง การมีรายงานว่าทั้งสองฝ่ายยินยอมต่ออายุผ่านผู้ไกล่เกลี่ย กับ การต่ออายุที่ประกาศยืนยันและสรุปเงื่อนไขเรียบร้อยแล้ว โดยข้อมูลที่มีสนับสนุนเพียงประเด็นแรก ยังไม่ใช่ประเด็นหลัง

การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซยังถูกจำกัดอย่างหนัก

ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือสำคัญระหว่างอ่าวเปอร์เซียกับทะเลโอมาน กลายเป็นจุดกดดันลำดับที่สาม การเดินเรือดูเหมือนชะลอตัวลงจนเกือบหยุดนิ่ง หลังเรือพาณิชย์อีก 2 ลำถูกโจมตีเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม โดยสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์กล่าวโทษอิหร่าน ขณะที่รอยเตอร์รายงานว่า มีเรือเพียง 9 ลำผ่านช่องแคบในวันพฤหัสบดี

ตามสรุปของสำนักวิจัยรัฐสภาสหรัฐฯ สหรัฐฯ ได้กลับมาใช้มาตรการปิดล้อมทางเรือต่อท่าเรือของอิหร่านอีกครั้ง เพื่อตอบโต้การโจมตีเรือพาณิชย์และรัฐอาหรับที่เกิดขึ้นอีก คำเตือนด้านความเสี่ยงทางทะเลในรายงานที่มีอยู่ยังอยู่ในระดับรุนแรง

กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่านระบุว่า การเปิดช่องแคบอีกครั้งมีเงื่อนไขว่าวอชิงตันต้องยอมรับข้อเรียกร้องของอิหร่าน ซึ่งรวมถึงการยุติภัยคุกคาม การผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร และการปล่อยทรัพย์สินอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ นอกจากนี้ กองกำลังดังกล่าวยังระบุว่าการเปิดช่องแคบไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเจรจาระหว่างอิหร่านกับโอมาน

สมาชิกรัฐสภาอิหร่านยังอยู่ระหว่างพิจารณาข้อเสนอห้ามเรือสหรัฐฯ และอิสราเอลผ่านช่องแคบ พร้อมเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจากเรือพาณิชย์ลำอื่นสูงสุด 7% ของมูลค่าสินค้า จนกว่าอิหร่านจะได้รับการชดเชยความเสียหายจากสงคราม อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอนี้ยังอยู่ระหว่างการพิจารณา ไม่ใช่กฎการเดินเรือที่มีผลบังคับใช้แล้ว

ภาพรวมที่ต้องจับตา

ทั้งสามประเด็นไม่ใช่การเจรจาเดียวกัน แต่กำลังเกิดขึ้นท่ามกลางบรรยากาศตึงเครียดเดียวกัน เลบานอนตอนใต้เผชิญความรุนแรงที่มีรายงานว่าหนักที่สุดนับตั้งแต่การหยุดยิงในเดือนมิถุนายน ข้อตกลงหยุดยิงสหรัฐฯ–อิหร่านกำลังเข้าสู่เส้นตายโดยยังไม่มีการต่ออายุที่ยืนยันอย่างเป็นทางการ และการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซยังถูกจำกัดจากภัยคุกคามทางทหาร การปิดล้อม และเงื่อนไขที่แตกต่างกันของแต่ละฝ่ายต่อการเปิดเส้นทาง

สิ่งที่ต้องระวังที่สุดคือความไม่แน่นอน คำกล่าวของอิสราเอลเรื่องการเสียชีวิตของผู้บัญชาการฮิซบอลเลาะห์ยังไม่ได้รับการยืนยันจากฮิซบอลเลาะห์ในรายงานที่มี ตัวเลขผู้เสียชีวิตแตกต่างกันตามแหล่งข่าวและขอบเขตการนับ ขณะที่รายงานเรื่องการต่ออายุข้อตกลงหยุดยิงสหรัฐฯ–อิหร่านก็ยังเป็นเพียงข้อตกลงเบื้องต้น ความแตกต่างเหล่านี้มีความสำคัญต่อการประเมินว่า ภูมิภาคกำลังมุ่งหน้าไปสู่การลดความตึงเครียด หรือกำลังเข้าใกล้ความขัดแย้งระลอกใหม่