วิกฤติดีเซลลามจากยุโรปสู่แอฟริกาใต้: ราคาพุ่งแซงน้ำมันเครื่องบินและอาจแตะ R30

ยุโรปมีน้ำมันสำรองน้อย จึงรับแรงกระแทกได้ไม่มาก

ตลาดยุโรปเข้าสู่ช่วงวิกฤตด้วยคลังดีเซลที่อยู่ใกล้ระดับต่ำสุดนับตั้งแต่ปี 2022 ขณะที่ค่าการกลั่นดีเซลพุ่งขึ้นสู่ระดับสูงเป็นประวัติการณ์

เมื่อมีน้ำมันในคลังน้อย ผู้ซื้อจึงไม่สามารถดึงสต็อกออกมาชดเชยอุปทานที่หายไปได้มากนัก แต่ต้องแข่งขันกันซื้อสินค้าที่กำลังจะมาถึง ส่งผลให้ราคาดีเซลปรับขึ้นอย่างรุนแรง

นี่คือเหตุผลที่ราคาน้ำมันดิบไม่สามารถอธิบายการพุ่งขึ้นของดีเซลได้ทั้งหมด แม้ราคาน้ำมันดิบจะเริ่มทรงตัว แต่ดีเซลก็ยังแพงได้ หากโรงกลั่นมีข้อจำกัด เส้นทางเดินเรือไม่แน่นอน และสินค้าคงคลังอยู่ในระดับต่ำ ราคาที่ตลาดกำลังสะท้อนจึงเป็นราคาของเชื้อเพลิงสำเร็จรูป ไม่ใช่แค่ต้นทุนวัตถุดิบ

ทำไมดีเซลแอฟริกาใต้อาจเข้าใกล้ R30 ต่อลิตร

แอฟริกาใต้มีความอ่อนไหวต่อแรงกระแทกจากตลาดโลก เนื่องจากราคาน้ำมันในประเทศอิงกับราคาผลิตภัณฑ์ในตลาดต่างประเทศ ค่าขนส่ง ต้นทุนตามราคานำเข้า และการเคลื่อนไหวของค่าเงิน

เมื่อราคาดีเซลในตลาดโลกเพิ่มขึ้น ต้นทุนเหล่านี้จะถูกส่งต่อเข้าสู่การคำนวณราคาน้ำมันรายเดือนของแอฟริกาใต้ รายงานประเมินว่าราคาดีเซลขายส่งอาจเพิ่มขึ้นราว R2.73–R2.89 ต่อลิตร และแตะประมาณ R29.79 ต่อลิตร หากภาวะขาดทุนสะสมจากราคาปัจจุบันยังคงอยู่

อย่างไรก็ตาม ตัวเลข R30 ควรเข้าใจว่าเป็น การคาดการณ์ ไม่ใช่ราคาขายปลีกทั่วประเทศที่ยืนยันแล้ว ราคาจริงอาจแตกต่างกันตามชนิดของดีเซล พื้นที่ และการปรับราคาที่ประกาศอย่างเป็นทางการ นอกจากนี้ การพึ่งพาน้ำมันนำเข้าของแอฟริกาใต้ยังทำให้ประเทศได้รับผลกระทบจากความผันผวนของตลาดเชื้อเพลิงโลกได้ง่ายขึ้น

เหตุใดดีเซลจึงเสี่ยงสร้างเงินเฟ้อได้เร็วกว่าน้ำมันดิบ

ดีเซลเป็นต้นทุนดำเนินงานโดยตรงของรถบรรทุก เครื่องจักรในฟาร์ม เหมืองแร่ ไซต์ก่อสร้าง และเครื่องจักรอุตสาหกรรม หากราคาดีเซลสูงขึ้นต่อเนื่อง ต้นทุนขนส่งสินค้าและการผลิตอาหารก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามมาในเวลาไม่นาน

ในทางกลับกัน ราคาน้ำมันดิบที่เพิ่มขึ้นไม่ได้ส่งผลต่อเชื้อเพลิงทุกประเภทในระดับเดียวกัน เพราะน้ำมันดิบยังต้องผ่านโรงกลั่น และราคาผลิตภัณฑ์สุดท้ายยังขึ้นอยู่กับกำลังการกลั่น สินค้าคงคลัง เส้นทางขนส่ง และความต้องการในแต่ละภูมิภาค

ดังนั้น วิกฤตครั้งนี้จึงเป็นตัวอย่างว่าการขาดแคลนเชื้อเพลิงกลั่นสามารถกลายเป็นแรงกดดันทางเศรษฐกิจได้ แม้ราคาน้ำมันดิบพาดหัวข่าวจะไม่ได้เพิ่มขึ้นในสัดส่วนเดียวกัน

อะไรจะช่วยให้ราคาดีเซลคลายตัว

ราคาดีเซลจะกลับสู่ระดับปกติได้ยาก หากปัจจัยกดดันยังไม่คลี่คลายพร้อมกัน ตลาดจำเป็นต้องเห็นการเดินเรือในภูมิภาคที่ปลอดภัยและสม่ำเสมอขึ้น กำลังการกลั่นที่เสียหายกลับมาใช้งาน การยกเลิกข้อจำกัดการส่งออกครั้งใหญ่ หรือมีอุปทานจากแหล่งอื่นเพียงพอที่จะเติมคลังสำรองกลับขึ้นมา

การระบายน้ำมันจากคลังที่มีอยู่อาจช่วยบรรเทาราคาได้ชั่วคราว แต่เมื่อระดับสำรองต่ำ ตลาดก็ยังเปราะบางต่อเหตุขัดข้องระลอกใหม่

บทเรียนสำคัญคือ เศรษฐกิจไม่ได้พึ่งพาน้ำมันดิบเพียงอย่างเดียว แต่พึ่งพาเชื้อเพลิงสำเร็จรูปที่สามารถนำไปใช้ได้ทันที การที่ดีเซลยุโรปมีราคาแพงกว่าเชื้อเพลิงเครื่องบิน และราคาดีเซลแอฟริกาใต้กำลังมุ่งหน้าเข้าใกล้ R30 แสดงให้เห็นว่า ปัญหาด้านการขนส่ง โรงกลั่น และคลังสำรองสามารถส่งผ่านไปถึงธุรกิจและผู้บริโภคได้รวดเร็วเพียงใด