ศาลอุทธรณ์ดี.ซี.บล็อกคำสั่ง EPA ของทรัมป์เรียกคืนเงินช่วยเหลือด้านสภาพอากาศ 2 หมื่นล้านดอลลาร์: คำตัดสินมีความหมายอย่างไร

เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2026 ศาลอุทธรณ์แห่งกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. (D.C. Circuit) ซึ่งพิจารณาโดยคณะผู้พิพากษาทั้งหมด (en banc) ได้มีคำตัดสินเสียงข้างมาก 6 ต่อ 4 ถือเป็นการฟาดเคราะห์ครั้งใหญ่ต่อรัฐบาลทรัมป์ โดยศาลระบุว่าสำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ (EPA) ดำเนินการบอกเลิกสัญญาและพยายามเรียกคืนเงินช่วยเหลือจากกองทุน Greenhouse Gas Reduction Fund (GGRF) มูลค่าประมาณ 2 หมื่นล้านดอลลาร์โดยมิชอบด้วยกฎหมาย คำตัดสินนี้ทำให้คำสั่งคุ้มครองชั่วคราว (preliminary injunction) ที่เคยมีผลบังคับใช้กลับมามีผลอีกครั้ง โดยห้าม EPA ระงับหรือเรียกคืนเงินดังกล่าว นับเป็นความพ่ายแพ้ทางกฎหมายครั้งสำคัญที่สุดครั้งหนึ่งของรัฐบาลทรัมป์ในช่วงแรกของความพยายามรื้อถอนนโยบายด้านสภาพอากาศในยุคไบเดน ต่อไปนี้คือการวิเคราะห์คำตัดสิน เหตุผลทางกฎหมาย และผลกระทบต่อองค์กรไม่แสวงหากำไรที่เกี่ยวข้องและอนาคตของโครงการ

เหตุผลทางกฎหมาย: EPA ละเมิด Impoundment Control Act และ APA

ศาลดี.ซี.พบว่า EPA มีแนวโน้มสูงที่จะละเมิด Impoundment Control Act (กฎหมายควบคุมการยึดหน่วงเงิน) และ Administrative Procedure Act หรือ APA (กฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง) จากการบอกเลิกทุน GGRF คณะผู้พิพากษาฝ่ายข้างมากเห็นว่าการตัดสินใจของ EPA ในการยกเลิกทุนนั้นตั้งอยู่ "บนพื้นฐานของความเห็นต่างเชิงนโยบายเท่านั้น" ต่อกฎหมาย Inflation Reduction Act (IRA) มิได้มีสาเหตุมาจากการพบการทุจริต สิ้นเปลือง หรือความบกพร่องทางกฎหมายในตัวทุนที่ให้ไป ศาลสรุปว่า EPA ไม่มีอำนาจตามกฎหมายที่จะยกเลิกเงินที่รัฐสภาได้จัดสรรและผูกมัดไว้แล้ว โดยเรียกการเรียกคืนครั้งนี้ว่าเป็นการยึดหน่วงเงินที่รัฐสภาสั่งให้ใช้จ่ายโดยมิชอบ คำสั่งความยาวสามหน้าที่ไม่ได้ลงนามของผู้พิพากษาได้คืนสถานะให้กับคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวของผู้พิพากษา Tanya Chutkan เมื่อเดือนเมษายน 2025 ซึ่งก่อนหน้านี้ถูกเพิกถอนโดยคณะผู้พิพากษาสามคน

กฎหมาย One Big Beautiful Bill Act (OBBBA) ไม่ได้ให้อำนาจย้อนหลัง

ประเด็นสำคัญในคดีนี้คือ มาตรา 60002 ของกฎหมาย One Big Beautiful Bill Act (OBBBA) ซึ่งยกเลิกอำนาจตามกฎหมายของ GGRF และเพิกถอนยอดเงินที่ยังไม่ได้ผูกมัดว่าสามารถให้อำนาจย้อนหลังแก่ EPA ในการบอกเลิกทุนเหล่านี้ได้หรือไม่ ในเดือนมีนาคม 2026 ศาลดี.ซี.ได้สั่งให้คู่ความยื่นเอกสารเพิ่มเติมในประเด็นนี้ ในคำตัดสินวันที่ 4 สิงหาคม ศาลสรุปว่า OBBBA ไม่ได้ ให้อำนาจแก่ EPA แต่อย่างใด ศาลตีความว่าบทบัญญัติของ OBBBA เกี่ยวข้องกับการจัดสรรงบประมาณและการเพิกถอนในอนาคตเท่านั้น ไม่ได้หมายถึงการให้สัตยาบันต่อการกระทำที่ผิดกฎหมายในอดีตของหน่วยงานในการเรียกคืนเงินที่ผูกมัดและจ่ายจ่ายไปแล้วภายใต้กรอบกฎหมายเดิม เงินดังกล่าวได้ถูกผูกมัดและจ่ายจ่ายให้กับองค์กรไม่แสวงหากำไรก่อนที่ OBBBA จะมีผลบังคับใช้ ดังนั้นกฎหมายใหม่จึงไม่สามารถให้อำนาจย้อนหลังในการเรียกคืนได้

ผลกระทบในการปฏิบัติงาน: เลิกจ้าง โครงการหยุดชะงัก และความไม่แน่นอนที่ยืดเยื้อ

การอายัดเงินทุน ซึ่งเริ่มต้นเมื่อ EPA สั่งให้ Citibank ระงับการเข้าถึงเงินทุนในเดือนกุมภาพันธ์ 2025 และบอกเลิกทุนอย่างเป็นทางการในเดือนมีนาคม 2025 ก่อให้เกิดการหยุดชะงักครั้งใหญ่ต่อองค์กรไม่แสวงหากำไรผู้รับทุนทั้งแปดแห่ง :

• การเลิกจ้างและการสูญเสียผู้นำ: การขาดสภาพคล่องเป็นเวลาหลายเดือนบีบให้องค์กรต่าง ๆ ต้องลดพนักงานและสูญเสียผู้นำคนสำคัญ Rewiring America หนึ่งในองค์กรผู้รับทุน ประกาศเลิกจ้างพนักงาน 28% หรือประมาณ 36 คนในเดือนพฤษภาคม 2025 ส่วน Climate United Fund ก็ต้องให้พนักงานหยุดงานโดยได้รับค่าจ้าง และสูญเสียบุคลากรหลักเช่นกัน
• โครงการหยุดชะงัก: Climate United Fund รายงานว่าได้ให้คำมั่นหรือปิดดีลทางการเงินเพื่อพลังงานสะอาดมูลค่ากว่า 742 ล้านดอลลาร์ก่อนการอายัดเงิน และงานทั้งหมดต้องหยุดชะงัก โครงการในท่อส่งที่ตั้งเป้าลดค่าไฟและติดตั้งโซลาร์เซลล์ อุปกรณ์ประหยัดพลังงาน และโครงสร้างพื้นฐานรถยนต์ไฟฟ้าถูกหยุดกลางคัน
• ความไม่แน่นอนทางกฎหมายและการเงิน: ถึงแม้คำตัดสินวันที่ 4 สิงหาคมจะคืนสิทธิ์การเข้าถึงเงินทุนในหลักการ แต่คำตัดสินถูกพักไว้เป็นเวลาหลายวันเพื่อให้ EPA มีเวลายื่นคำร้องต่อศาลฎีกาสหรัฐฯ ณ วันที่ตัดสิน ซึ่งหมายความว่าองค์กรไม่แสวงหากำไรยังคงไม่สามารถถอนเงินได้ในทันที ทำให้ภาวะชะงักงันยืดเยื้อต่อไป คำตัดสินนี้จะอนุญาตให้องค์กรไม่แสวงหากำไรกลับมาเข้าถึงเงินทุนได้เมื่อการพักคำตัดสินสิ้นสุดลง แต่การหยุดชะงักหลายเดือนที่ผ่านมาได้สร้าง "การเลิกจ้างและการเปลี่ยนแปลงผู้นำ" ไปแล้วทั่วทั้งกลุ่มองค์กรที่ได้รับผลกระทบ

สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไป: ศึกชิงชัยในศาลฎีกา

คำตัดสินนี้ยังไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย ศาลดี.ซี.ได้พักคำพิพากษาของตนเองเพื่อให้ EPA มีเวลายื่นคำร้องต่อศาลฎีกาสหรัฐฯ EPA ได้ส่งสัญญาณว่าจะอุทธรณ์ ซึ่งหมายความว่าคดีนี้อาจถูกส่งไปยังศาลสูงสุดของประเทศในไม่ช้า คดี Climate United Fund v. Citibank ได้ผ่านเส้นทางกระบวนการอันน่าตื่นเต้นมาแล้ว ตั้งแต่คำสั่งคุ้มครองชั่วคราวของผู้พิพากษา Chutkan ในเดือนเมษายน 2025 ไปจนถึงคำตัดสินของคณะผู้พิพากษาสามคนในเดือนกันยายน 2025 ที่กลับคำสั่งดังกล่าว และมาสิ้นสุดที่การกลับคำตัดสินอีกครั้งโดยศาลดี.ซี.ทั้งคณะเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2026 ผลลัพธ์ของการอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาจะมีผลกระทบอย่างใหญ่หลวงต่ออำนาจของฝ่ายบริหาร กฎหมาย Impoundment Control Act และชะตากรรมของการใช้จ่ายครั้งประวัติศาสตร์ด้านสภาพอากาศในยุคของประธานาธิบดีไบเดน