พายุ 3 ลูกซัดราคาอาหารโลก! FAO ชี้เดือนกรกฎาคม 2026 สูงสุดในรอบ 3 ปี เงินเฟ้ออาหารไทยทะลุ 5.5%

โลกกำลังเผชิญภัยคุกคามเงินเฟ้ออาหารรอบใหม่จาก 'พายุสมบูรณ์' (perfect storm) ของสงครามในตะวันออกกลางและยูเครนที่กระทบอุปทาน ปรากฏการณ์เอลนีโญที่ทวีความรุนแรงขึ้น และต้นทุนพลังงานและปุ๋ยที่พุ่งสูงขึ้น — เงื่อนไขที่องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) เตือนว่าอาจจุดชนวนให้เกิดคลื่นลูกใหม่ของเงินเฟ้อราคาอาหารโลก

ดัชนีราคาอาหารของ FAO (FAO Food Price Index) ในเดือนกรกฎาคม 2026 เฉลี่ยอยู่ที่ 131.1 จุด ซึ่งสูงที่สุดนับตั้งแต่เดือนมกราคม 2023 โดยเพิ่มขึ้น 0.6% จากเดือนก่อนหน้า และสูงกว่าเดือนกรกฎาคม 2025 ถึง 1.0% ถึงแม้จะยังต่ำกว่าจุดสูงสุดในเดือนมีนาคม 2022 ถึง 18.2% แต่แนวโน้มขาขึ้นก็เร่งตัวขึ้นตั้งแต่กลางปี 2025 ประเทศไทยได้รับผลกระทบโดยตรง เนื่องจากพึ่งพาการนำเข้าสินค้าเกษตรและพลังงานจากต่างประเทศ ส่งผลให้ต้นทุนการผลิตอาหารในประเทศสูงขึ้นตามไปด้วย

ปัจจัยขับเคลื่อนสำคัญ

ภาวะอุปทานหยุดชะงักจากความขัดแย้ง การยกระดับความขัดแย้งในอิหร่านได้ขัดขวางการไหลเวียนของน้ำมัน ก๊าซ และปุ๋ยผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ขณะที่สงครามยูเครนยังคงสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างพื้นฐานการส่งออกในทะเลดำ ราคาข้าวสาลีพุ่งสูงขึ้น 5.8% ในเดือนกรกฎาคมเพียงเดือนเดียว จากความกังวลเกี่ยวกับการหยุดชะงักอย่างต่อเนื่องของการส่งออกในทะเลดำ หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ของ FAO กล่าวว่าการรวมกันของสงครามในอิหร่านและยูเครน ควบคู่กับเอลนีโญ กำลังสร้าง 'พายุสมบูรณ์' ของต้นทุนที่สูงขึ้นและผลผลิตพืชผลที่ลดลง

เอลนีโญที่รุนแรงขึ้นและคลื่นความร้อน ปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño) กำลังคุกคามผลผลิตพืชผลทั่วโลก ขณะที่คลื่นความร้อนที่แผดเผาในหลายประเทศผู้ผลิต ได้ทำลายผลผลิตธัญพืชและเมล็ดพืชน้ำมัน FAO อ้างถึงคลื่นความร้อนเป็นปัจจัยที่กระทบต่อผลผลิตข้าวสาลีในประเทศผู้ผลิตหลักหลายประเทศ ขณะที่ราคาน้ำตาลพุ่งสูงขึ้นจากสภาพอากาศร้อนและแห้งแล้งในสหภาพยุโรป และสภาพอากาศที่เกี่ยวข้องกับเอลนีโญในเอเชีย ประเทศไทยเองก็เป็นหนึ่งในประเทศที่ได้รับผลกระทบจากเอลนีโญ โดยเฉพาะภาคการเกษตรที่ต้องเผชิญกับภาวะแล้ง

ต้นทุนพลังงานและปุ๋ยที่พุ่งสูงขึ้น ราคาปุ๋ยยูเรียพุ่งขึ้นเกือบ 46% เมื่อเทียบเดือนต่อเดือนระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม 2026 จากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ธนาคารโลกคาดการณ์ว่าราคาปุ๋ยจะเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ย 31% ในปี 2026 ซึ่งเป็นระดับที่แพงที่สุดนับตั้งแต่ปี 2022 ราคาน้ำมันดิบที่สูงขึ้นส่งผลโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตทางการเกษตรและการขนส่ง

หลักฐานจากดัชนีราคาอาหาร FAO

• ดัชนีราคาอาหาร FAO เฉลี่ย 131.1 จุดในเดือนกรกฎาคม 2026 ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบสามปี
• ดัชนีราคาธัญพืช FAO เพิ่มขึ้น 3.4% จากเดือนก่อนหน้า โดยข้าวสาลีพุ่งขึ้นถึง 5.8%
• ดัชนีราคาน้ำมันพืช FAO สูงที่สุดนับตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2022 จากความต้องการน้ำมันปาล์มและผลกระทบจากราคาน้ำมันดิบที่สูงขึ้น
• น้ำตาล ราคาพุ่งขึ้น 5.6% ในเดือนกรกฎาคมจากความกังวลเกี่ยวกับสภาพอากาศแห้งและผลกระทบจากเอลนีโญ

สถานการณ์เงินเฟ้ออาหารในไทย

แม้ข้อมูล CPI และ CFPI ในตารางจะเป็นของอินเดีย แต่ประเทศไทยก็มีแนวโน้มเงินเฟ้ออาหารที่คล้ายคลึงกัน โดยได้รับแรงกดดันจากปัจจัยระดับโลกเช่นเดียวกัน ข้อมูลจากสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ คาดว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วไปในปี 2569 จะอยู่ในกรอบ 1.0-2.0% แต่ปัจจัยเสี่ยงจากราคาสินค้าเกษตรและพลังงานในตลาดโลกอาจทำให้เงินเฟ้อสูงกว่าที่คาดการณ์ไว้

ตารางด้านล่างแสดงข้อมูลเงินเฟ้อของอินเดีย ซึ่งสะท้อนแนวโน้มที่คล้ายคลึงกับหลายประเทศในเอเชีย:

เดือน	CPI ทั่วไป (เทียบปีก่อน)	เงินเฟ้ออาหาร (CFPI, เทียบปีก่อน)
ม.ค. 2026	2.75%	2.13%
พ.ค. 2026	3.93%	4.78%
มิ.ย. 2026	4.38%	5.32%
ก.ค. 2026	4.45%	5.52%

แหล่งที่มา: MoSPI , ICRA , Times of India , ETV Bharat

ตัวกันกระแทก: สต็อกธัญพืชโลกที่สูง

สต็อกใกล้ระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ สต็อกข้าว ถั่วเหลือง ข้าวโพด และข้าวสาลีของโลกใกล้ระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ ซึ่งอาจช่วยลดแรงกระแทกจากอุปทานที่เกิดจากเอลนีโญได้ FAO ประมาณการผลผลิตธัญพืชโลกปี 2025 ที่ 3,043 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 6.1% จากปีก่อนหน้า ผลผลิตธัญพืชโลกบรรลุระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่เกือบ 2.5 พันล้านตันในปี 2568/2569 จากผลผลิตข้าวสาลีและข้าวโพดที่ทำลายสถิติ

ข้อควรระวัง แม้สต็อกโดยรวมจะอยู่ในระดับสูง แต่ FAO เตือนว่าสัดส่วนสต็อกธัญพืชต่อการใช้งาน (stocks-to-use ratios) กำลังลดลงจากจุดสูงสุดเมื่อเร็วๆ นี้ และความไม่สมดุลในระดับภูมิภาค (เช่น อุปทานที่ตึงตัวในบางประเทศผู้นำเข้า) หมายความว่าตัวกันกระแทกในระดับโลกไม่ได้ปกป้องได้อย่างสม่ำเสมออย่างที่ตัวเลขส่วนหัวบ่งชี้ สภาเมล็ดพืชระหว่างประเทศ (IGC) คาดการณ์ว่าสต็อกโลกจะตึงตัวเหลือ 609 ล้านตันในปี 2569/2570 ลดลง 23 ล้านตัน โดยการลดลงส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในประเทศผู้ส่งออกรายใหญ่

ความเสี่ยงสำคัญสำหรับผู้กำหนดนโยบายและตลาดเกิดใหม่

การจำกัดการส่งออก ประเทศผู้ผลิตรายใหญ่หลายแห่งยังคงหรือเพิ่มความเข้มงวดในการจำกัดการส่งออกข้าว น้ำตาล และข้าวสาลี ตัวอย่างเช่น อินเดียยังคงมาตรการจำกัดการส่งออกข้าว แม้สต็อกในประเทศจะอยู่ในระดับสูงเป็นประวัติการณ์ นโยบายกีดกันทางการค้าคลื่นลูกใหม่จะทำให้ราคาพุ่งสูงขึ้นสำหรับตลาดเกิดใหม่ที่ต้องพึ่งพาการนำเข้า ซึ่งจะเกิดซ้ำรอยวิกฤตในปี 2008 และ 2022

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่ยืดเยื้อ หากความขัดแย้งในอิหร่านยังคงดำเนินต่อไป ราคาพลังงานที่ช็อตและการหยุดชะงักของเส้นทางการค้าผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะยังคงทำให้ต้นทุนการผลิตและการขนส่งทั่วโลกพองตัว FAO เตือนว่าหากความขัดแย้งกินเวลานานกว่า 40 วัน และต้นทุนปัจจัยการผลิตยังคงสูง เกษตรกรอาจลดการใช้ปัจจัยการผลิต ปลูกน้อยลง หรือเปลี่ยนพืชที่ปลูก

ผลกระทบลูกโซ่ ต้นทุนอาหารและพลังงานที่สูงขึ้นกำลังส่งผ่านไปยังเงินเฟ้อทั่วไปในตลาดเกิดใหม่ ซึ่งอาจบีบให้ธนาคารกลางต้องคงนโยบายการเงินที่ตึงตัวต่อไปอีกนาน

ภาระทางการคลังของประเทศผู้นำเข้าที่อ่อนแอ ประเทศกำลังพัฒนาที่เป็นผู้นำเข้าอาหารสุทธิต้องเผชิญกับแรงกดดันด้านดุลการชำระเงินที่แย่ลง หากราคายังคงอยู่ในระดับสูง เสี่ยงต่อวิกฤตความสามารถในการซื้ออาหาร ค่านำเข้าอาหารของโลกเพิ่มขึ้น 7.9% ในปี 2025 สู่ระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 2.22 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ

บรรทัดสุดท้าย: สต็อกธัญพืชโลกที่อุดมสมบูรณ์เป็นตัวกันกระแทกที่มีความหมายในระยะใกล้ แต่การรวมกันของภาวะช็อกจากพลังงานและปุ๋ยที่เกิดจากสงคราม เอลนีโญที่รุนแรงขึ้น และความเสี่ยงที่มักเกิดขึ้นจากการจำกัดการส่งออก หมายความว่า ‘ส่วนเผื่อเหลือ’ หรือส่วนต่างของความผิดพลาดนั้นบางเฉียบ — โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับประเทศผู้นำเข้าที่เป็นตลาดเกิดใหม่