สหรัฐฯ ยื่นคำขาด: เลือก AI จีน = ถูกตัดขาดจาก Pax Silica

เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2026 กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ เริ่มส่งร่างจดหมายถึง 35 ประเทศที่ลงนามใน 'แถลงการณ์ AI Opportunity' (AI Opportunity Statement) ซึ่งถือเป็นการยื่นคำขาดอย่างมีนัยสำคัญ นั่นคือ หากประเทศใดเข้าร่วมกลุ่ม AI ของจีน จะถูกตัดสิทธิ์จากโครงการ Pax Silica ที่นำโดยสหรัฐฯ ทันที

รายละเอียดของคำขาด

ใครได้รับจดหมาย — จดหมายฉบับนี้ส่งถึง 35 ประเทศที่ลงนามใน 'แถลงการณ์ AI Opportunity' ของสหรัฐฯ ในการประชุมสุดยอด Pax Silica ครั้งที่สองเมื่อเดือนมิถุนายน 2026 กลุ่มประเทศเหล่านี้รวมถึงคาซัคสถาน ซึ่งเป็นประเทศเดียวที่ทราบว่ามีสมาชิกภาพทั้งในกลุ่มสหรัฐฯ และจีน

ข้อเรียกร้องหลัก — ประเทศต่างๆ ต้อง 'เลือกข้าง' และไม่สามารถคงสมาชิกภาพทั้งในกรอบความร่วมมือ AI ของสหรัฐฯ และจีนได้ ร่างจดหมายระบุว่า 'การเป็นส่วนหนึ่งของทุกสิ่ง คือการไม่เป็นส่วนหนึ่งของสิ่งใด' การลงนามในปฏิญญา Pax Silica ถูกอธิบายว่า 'ไม่ใช่แค่การสมัครสมาชิก แต่เป็นความมุ่งมั่นต่อชุดค่านิยมและวัตถุประสงค์ด้านความมั่นคงร่วมกัน'

บทลงโทษ — การเข้าร่วม 'องค์กรความร่วมมือปัญญาประดิษฐ์โลก' (World Artificial Intelligence Cooperation Organisation — WAICO) ของจีน จะส่งผลให้ถูก ตัดสิทธิ์จาก Pax Silica ซึ่งรวมถึงกรอบความร่วมมือด้านโมเดล AI เซมิคอนดักเตอร์ และห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญ

จุดเริ่มต้น — คำขาดดังกล่าวเกิดขึ้นหลังการเปิดตัว WAICO ในเซี่ยงไฮ้เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2026 โดยมีสมาชิกก่อตั้ง 29 ประเทศ รวมถึงรัสเซีย บราซิล และคาซัคสถาน ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีนนำเสนอ WAICO ในฐานะคู่แข่งของ Pax Silica โดยส่งเสริมการพัฒนาโมเดล AI แบบเปิดน้ำหนัก (open-weight) และการเข้าถึง AI สำหรับประเทศกำลังพัฒนา

การแข่งขันในวงกว้าง

Pax Silica เปิดตัวโดยนายเจค็อบ เฮลเบิร์ก ปลัดกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ เมื่อเดือนธันวาคม 2025 เป็นโครงการสำคัญของกระทรวงการต่างประเทศเพื่อรักษาความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน AI และเซมิคอนดักเตอร์ ตั้งแต่แร่ธาตุสำคัญ ผ่านการผลิตขั้นสูง ไปจนถึงโครงสร้างพื้นฐาน AI พร้อมลดการพึ่งพาจีน ในทางตรงกันข้าม WAICO ถูกวางตำแหน่งเป็นองค์กรระหว่างรัฐบาลที่นำโดยจีน ซึ่งเน้นไปที่ประเทศกำลังพัฒนา โดยเน้นการแบ่งปันเทคโนโลยี AI และโมเดลแบบเปิดน้ำหนัก

คาซัคสถาน เป็นจุดสนใจเนื่องจากเป็นทั้งผู้ลงนามใน Pax Silica สมาชิกก่อตั้ง WAICO และเป็นแหล่งแร่ธาตุสำคัญที่จำเป็นต่อห่วงโซ่อุปทาน AI ทำให้เป็นกรณีทดสอบโดยตรงสำหรับข้อเรียกร้องของสหรัฐฯ ที่ให้เลือกข้าง ยังไม่มีประเทศอื่นใดที่ทราบว่ามีสมาชิกภาพสองกลุ่ม

ร่างจดหมายดังกล่าวส่งสัญญาณว่ารัฐบาลวอชิงตันมองว่าความร่วมมือด้าน AI เป็นการแข่งขันแบบผลรวมศูนย์ (zero-sum) ซึ่งการมีพันธมิตรคู่ขนานนั้นเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ สำหรับประเทศในกลุ่มโลกใต้ (Global South) การตัดสินใจครั้งนี้อาจมาพร้อมกับผลกระทบทางเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์อย่างใหญ่หลวง ในขณะที่มหาอำนาจทั้งสองแข่งขันกันเพื่อกำหนดอนาคตของปัญญาประดิษฐ์