เปิดโปง 'แผนลับขนส่งสินค้าข้ามชาติ' มูลค่า 303,000 ล้านเหรียญ: จีนใช้กว่า 40 ประเทศอ้อมภาษีสหรัฐฯ

ทำเนียบขาวภายใต้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เผยแพร่รายงาน 25 หน้าเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2026 ตั้งข้อกล่าวหาร้ายแรงต่อผู้ส่งออกของจีนว่าได้สร้าง "เครือข่ายเงาขนส่งสินค้าผ่านประเทศที่สาม" (shadow transshipment network) ซึ่งครอบคลุมมากกว่า 40 ประเทศทั่วโลก เพื่อหลบเลี่ยงภาษีนำเข้าที่สหรัฐฯ ประกาศใช้ตั้งแต่สมัยทรัมป์เมื่อปี 2018 โดยที่ปรึกษาการค้าทำเนียบขาว ปีเตอร์ นาวาร์โร (Peter Navarro) ซึ่งเป็นผู้เขียนรายงาน เรียกแผนการนี้ว่าเป็นวิธีที่จีน "ฟอกการส่งออกของตนผ่านประเทศต่างๆ กว่า 40 ประเทศ"

กลไกการเลี่ยงภาษีทำงานอย่างไร ?

รายงานดังกล่าวอธิบายกระบวนการเลี่ยงภาษีที่ประกอบด้วยหลายขั้นตอน :

1. สินค้ามีแหล่งกำเนิดจากจีน: สินค้าเริ่มต้นการเดินทางจากจีน ซึ่งตามปกติแล้วต้องเสียภาษีศุลกากรสูงตามมาตรา 301 (Section 301 tariffs) ที่สหรัฐฯ บังคับใช้ตั้งแต่ปี 2018
2. การส่งต่อผ่านประเทศตัวกลาง: สินค้าถูกส่งต่อไปยังประเทศที่สาม เช่น เม็กซิโก แคนาดา ประเทศในสหภาพยุโรป ไต้หวัน อินเดีย สิงคโปร์ ปานามา บราซิล และอีกหลายประเทศ โดยในประเทศเหล่านี้ สินค้าจะผ่านกระบวนการเพียงเล็กน้อย เช่น การเปลี่ยนป้าย ติดฉลากใหม่ การบรรจุหีบห่อใหม่ การออกใบแจ้งหนี้ใหม่ หรือการเปลี่ยนแปลงเอกสาร เพื่อปกปิดแหล่งกำเนิดที่แท้จริงจากจีน
3. การนำเข้าสหรัฐฯ ด้วยอัตราภาษีที่ต่ำกว่า: เมื่อสินค้าถูกเปลี่ยนสถานะแหล่งกำเนิดเป็นเท็จแล้ว ก็จะถูกส่งต่อไปยังสหรัฐฯ โดยเสียภาษีในอัตราที่ต่ำกว่าหรืออาจเป็นศูนย์

ขนาดของปัญหา: จาก 40,000 ล้านดอลลาร์ถึง 303,000 ล้านดอลลาร์

รายงานของทำเนียบขาวทบทวนการประมาณการจากทั้งภาครัฐและเอกชน 5 แหล่ง ซึ่งมีความแตกต่างกันอย่างมาก :

• ค่าประมาณต่ำสุด: สินค้าที่ถูกเลี่ยงภาษีมีมูลค่าประมาณ 40,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี
• ค่าประมาณสูงสุด: สินค้าที่ถูกเลี่ยงภาษีมีมูลค่าสูงถึง 303,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี

ความแตกต่างนี้มาจากวิธีการและนิยามของคำว่า "การขนส่งสินค้าผ่านประเทศที่สามโดยผิดกฎหมาย" ที่แตกต่างกัน โดยสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจของทำเนียบขาว (Council of Economic Advisers) ประมาณการไว้แคบกว่าที่ประมาณ 34,000 ล้านดอลลาร์

ผลกระทบต่อรายได้ภาษี: ทำเนียบขาวประเมินว่าการเลี่ยงภาษีนี้ทำให้สหรัฐฯ สูญเสียรายได้จากภาษีศุลกากรถึงปีละ 19,000 ล้านถึง 26,000 ล้านดอลลาร์

มากกว่า 40 ประเทศ 'ตัวกลาง' ถูกระบุชื่อ

รายงานระบุประเทศและเขตเศรษฐกิจมากกว่า 40 แห่งว่ามีความเสี่ยงในการเป็นตัวกลางในการเลี่ยงภาษี ในจำนวนนี้ประเทศที่ถูกมองว่ามีความเสี่ยงสูงสุด ได้แก่:

• ลาตินอเมริกา: ปานามา เม็กซิโก โคลอมเบีย บราซิล อาร์เจนตินา ชิลี เปรู คอสตาริกา และสาธารณรัฐโดมินิกัน
• ยุโรป: สหภาพยุโรป (EU)
• เอเชีย: ไต้หวัน อินเดีย สิงคโปร์ เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และเวียดนาม
• ตะวันออกกลาง: อิสราเอล

ประเทศเหล่านี้ถูกมองว่าเป็นทางผ่านโดยตรงหรือเป็นศูนย์กลางการขนถ่ายสินค้าที่ใช้ในการออกเอกสารใหม่

มาตรการตอบโต้: ใช้ AI และเพิ่มความเข้มงวด

เพื่อตอบโต้สถานการณ์นี้ รัฐบาลทรัมป์ประกาศแผนสองแนวทาง :

1. การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI): รัฐบาลจะปรับใช้เครื่องมือ AI เพื่อตรวจจับรูปแบบการขนส่งสินค้าผิดกฎหมายในข้อมูลการค้าระหว่างประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
2. การบังคับใช้ที่เจาะจงและเข้มงวดขึ้น: จะมีการใช้มาตรการที่รัดกุมมากขึ้นทั้งต่อผู้ส่งออกจีนและประเทศตัวกลางที่ถูกมองว่าสมรู้ร่วมคิดในแผนการนี้

รายงานชี้ให้เห็นว่าการขนส่งสินค้าผ่านประเทศที่สามเป็นกิจกรรมที่ประสานงานกันข้ามพรมแดน การบังคับใช้กฎหมายจึงต้องขยายขอบเขตออกไปไกลกว่าจีนไปจนถึง "เครือข่ายเงา" ของประเทศที่เป็นทางผ่าน

บริบทกว้างขึ้น: สมรภูมิใหม่ในสงครามการค้าสหรัฐฯ-จีน

ในขณะที่ภาษีตามมาตรา 301 ประสบความสำเร็จในการลดการส่งออกโดยตรงจากจีนไปยังสหรัฐฯ หลังปี 2018 แต่รายงานฉบับนี้อ้างว่าเครือข่ายการเลี่ยงภาษีนี้กำลังบ่อนทำลายความสำเร็จดังกล่าว การขนถ่ายสินค้าผ่านประเทศที่สามเป็นกลไกที่มีมานานในการค้าโลก แต่ทำเนียบขาวยืนยันว่าขนาดที่ใหญ่โตและการประสานงานโดยบริษัทจีนกำลังกลายเป็นความท้าทายทางเศรษฐกิจครั้งสำคัญต่อนโยบายภาษีของสหรัฐฯ