วิกฤตอีโบลาสายพันธุ์บันดิบุกโยในดีอาร์คองโก: ระบาดรวดเร็วเป็นประวัติการณ์ เสียชีวิต 1 รายทุกครึ่งชั่วโมง

การระบาดของโรคอีโบลาครั้งที่ 17 ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (ดีอาร์คองโก) ซึ่งเกิดจากไวรัสสายพันธุ์ บันดิบุกโย (Bundibugyo virus สปีชีส์ Orthoebolavirus bundibugyoense) ที่พบได้ยาก กำลังกลายเป็นการระบาดที่เติบโตเร็วที่สุดและร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ของประเทศ โดยองค์การอนามัยโลกระบุว่าไวรัสกำลังแพร่กระจายเร็วกว่าที่หน่วยงานสาธารณสุขจะควบคุมได้

ณ วันที่ 12 สิงหาคม 2026 ดีอาร์คองโกรายงานผู้ติดเชื้อที่ยืนยันแล้ว 4,665 ราย และผู้เสียชีวิต 2,184 ราย คิดเป็นอัตราการเสียชีวิตเกือบ 47% การระบาดครั้งนี้กำลังคร่าชีวิตผู้คนประมาณ หนึ่งคนทุก ๆ 30 นาที ตามคำกล่าวของทอม เฟล็ทเชอร์ (Tom Fletcher) ผู้ประสานงานบรรเทาทุกข์ฉุกเฉินแห่งสหประชาชาติ จำนวนผู้เสียชีวิตที่แตะ 2,100 รายเกิดขึ้น เร็วกว่าการระบาดครั้งใหญ่ในแอฟริกาตะวันตกเมื่อปี 2014–2016 เกือบสามเท่า

การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์: ครอบคลุม 6 จังหวัด

การระบาดได้ขยายวงกว้างออกจากจุดศูนย์กลางในจังหวัด อิตูรี (Ituri Province) ไปยังอีก หกจังหวัด ได้แก่ อิตูรี โอต-อูเอเล (Haut-Uele) โชโป (Tshopo) นอร์ทคิวู (North Kivu) ซูดคิวู (South Kivu) และล่าสุดคือ บาส-อูเอเล (Bas-Uele) ซึ่งได้รับการยืนยันเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2026 จังหวัดอิตูรีเป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด คิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 3,400 รายจากผู้ป่วยทั้งหมดกว่า 4,660 ราย

การระบาดได้กระจายไปยัง 49 เขตสุขภาพ ในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม และยังเลยไปถึงประเทศเพื่อนบ้านอย่าง ยูกันดา (มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 2 ราย) และ ฝรั่งเศส (1 รายที่เกี่ยวข้องกับการเดินทาง)

ไม่มีวัคซีนหรือการรักษาที่ได้รับการรับรองสำหรับสายพันธุ์นี้

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้การระบาดครั้งนี้รุนแรงคือการขาดวัคซีนหรือการรักษาเฉพาะใด ๆ ที่ได้รับอนุญาตสำหรับไวรัสสายพันธุ์บันดิบุกโย วัคซีนอีโบลาที่มีอยู่ เช่น เออร์เวโบ (Ervebo) ถูกออกแบบมาเพื่อเป้าหมายที่ไวรัสสายพันธุ์ไซร์ (Zaire) และไม่ได้ออกแบบมาเพื่อใช้กับสายพันธุ์บันดิบุกโย

เพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์ องค์การอนามัยโลกกำลังเร่งรัดการทดลองวัคซีน ยารักษาโรค และยาป้องกันโรคในรูปแบบทดลองด้วย "ความเร็วอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน" เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม 2026 ดีอาร์คองโกได้ยื่นคำร้องขอวัคซีนเออร์เวโบจากคลังสำรองโลกอย่างเป็นทางการเพื่อใช้นอกเหนือจากข้อบ่งชี้ (off-label use) ในการต่อสู้กับไวรัสสายพันธุ์บันดิบุกโย การตัดสินใจนี้เกิดขึ้นจากข้อมูลเชิงสังเกตที่พบว่าในจำนวนผู้เสียชีวิต 242 รายที่สามารถตรวจสอบสถานะการฉีดวัคซีนได้ ไม่มีรายใดเลยที่เคยได้รับวัคซีนมาก่อน

เงินทุนฉุกเฉินจากสหประชาชาติ: จัดสรรเพิ่ม 30.5 ล้านดอลลาร์

เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2026 ทอม เฟล็ทเชอร์ หัวหน้าฝ่ายบรรเทาทุกข์ของสหประชาชาติ ประกาศจัดสรรเงินเพิ่มอีก 30.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ จากกองทุนเพื่อการบรรเทาทุกข์ฉุกเฉินกลาง (CERF) เพื่อต่อสู้กับการระบาด จำนวนนี้เพิ่มเติมจาก 24 ล้านดอลลาร์ที่จัดสรรไว้ก่อนหน้านี้ ให้กับดีอาร์คองโกและประเทศเพื่อนบ้าน รวมถึงการจัดสรรเงิน 60 ล้านดอลลาร์จาก CERF ในเดือนกรกฎาคม 2026 ประเทศผู้บริจาคได้ร่วมสมทบทุนรวมเกือบ 300 ล้านดอลลาร์ เข้าไว้ในกองทุนเฉพาะกิจ และสหรัฐอเมริกาได้ประกาศเงินทุนเพิ่มเติมมากกว่า 242 ล้านดอลลาร์

ความขัดแย้งและปัญหาการเข้าถึงที่ซับซ้อน

การระบาดกำลังเกิดขึ้นในหนึ่งในสภาพแวดล้อมด้านมนุษยธรรมที่ซับซ้อนที่สุดในโลก ในพื้นที่ตะวันออกของดีอาร์คองโก:

• ความขัดแย้งกับกลุ่มกบฏที่ยังคงดำเนินอยู่ ถนนที่อยู่ในสภาพย่ำแย่ และการหยุดงานประท้วงเรื่องค่าตอบแทน กำลังเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการตอบสนองต่อโรคระบาด
• ภาวะอดอยากกำลังทวีความรุนแรงขึ้น โดยโครงการอาหารโลก (WFP) เตือนว่าความไม่มั่นคงทางอาหารกำลังบ่อนทำลายความพยายามในการควบคุมโรค
• สถานการณ์ด้านความมั่นคงทำให้เจ้าหน้าที่กู้ภัยไม่สามารถเข้าถึงชุมชนที่ได้รับผลกระทบได้ และ ไม่เคยมีการระบุตัวผู้ป่วยรายแรก (Patient Zero) ได้เลย

การเรียกร้องให้ขยายการตอบสนองระหว่างประเทศอย่างเร่งด่วน

ดร.ทีโดรส อัดฮานอม กีเบรเยซุส (Tedros Adhanom Ghebreyesus) ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก ได้ประกาศให้การระบาดครั้งนี้เป็น ภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ (Public Health Emergency of International Concern - PHEIC) เจ้าหน้าที่สหประชาชาติกำลังเรียกร้องอย่างเร่งด่วนให้ขยายการตอบสนองระหว่างประเทศอย่างมหาศาล พร้อมเตือนว่าการระบาดกำลัง "แพร่กระจายเร็วกว่าที่หน่วยงานสาธารณสุขจะควบคุมได้" และกำลังมุ่งหน้าไปสู่การเป็น การระบาดอีโบลาที่คร่าชีวิตผู้คนมากที่สุดในประวัติศาสตร์ หากไม่สามารถพลิกแนวโน้มนี้ได้ เฟล็ทเชอร์กล่าวอย่างตรงไปตรงมาว่า: "อีโบลากำลังชนะ"