เจาะลึกการล่มสลายของ Situational Awareness: กองทุนเฮดจ์ฟันด์ AI ที่ทำให้เจนสตรีตสูญเสีย 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์

ในเดือนกรกฎาคม 2026 หนึ่งในการล่มสลายของกองทุนเฮดจ์ฟันด์ที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์การเงินยุคใหม่ได้เกิดขึ้นภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์ กองทุน Situational Awareness ของลีโอโปลด์ อาเซนเบรนเนอร์ (Leopold Aschenbrenner) ซึ่งเป็นกองทุนที่เน้นการลงทุนใน AI และมีสินทรัพย์ภายใต้การบริหารสูงถึง 4.5 หมื่นล้านดอลลาร์ ได้สูญเสียมูลค่าไป 67% ถูกบังคับขายพอร์ตหุ้นทั้งหมดในราคาต่ำกว่าเดิมให้กับ Citadel ของเคน กริฟฟิน (Ken Griffin) และมูลค่าทรัพย์สินลดลงเหลือประมาณ 1 หมื่นล้านดอลลาร์ ผลกระทบรุนแรงถึงขนาดทำให้เจนสตรีต (Jane Street) ขาดทุน 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์ในเดือนเดียว แต่ด้วยผลงานที่แข็งแกร่งเป็นประวัติการณ์ในช่วงครึ่งปีแรกของ 2026 ทำให้ความเสียหายนี้ยังถูกจำกัดอยู่ภายในปีที่ยังคงสวยหรู นี่คือเรื่องราวทั้งหมดของการผงาดและการล่มสลายของ Situational Awareness และสิ่งที่มันเผยให้เห็นถึงอันตรายของการใช้เลเวอเรจในการลงทุนในธีม AI

การผงาดของอัจฉริยะนักลงทุน AI

ลีโอโปลด์ อาเซนเบรนเนอร์ อดีตนักวิจัยของ OpenAI ซึ่งขณะนั้นอายุเพียง 20 ต้นๆ ได้ก่อตั้งกองทุน Situational Awareness ในปี 2024 โดยตั้งชื่อตามบทความเรียงความที่แพร่หลายของเขาเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ทั่วไป (AGI) กลยุทธ์ของกองทุนนั้นตรงไปตรงมา: AI จะเป็นปัจจัยขับเคลื่อนผลตอบแทนของตลาดโลกที่สำคัญที่สุดในทศวรรษหน้า อาเซนเบรนเนอร์สนับสนุนแนวคิดนี้ด้วยการลงทุนแบบเข้มข้นในหุ้นที่เกี่ยวข้องกับ AI ทั้งในตลาดหลักทรัพย์ เช่น ผู้ผลิตชิปอย่าง SK Hynix, ผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานดาต้าเซ็นเตอร์อย่าง CoreWeave และหุ้นพลังงาน รวมถึงการลงทุนในสตาร์ทอัพ AI เอกชน เช่น Anthropic

กลยุทธ์นี้ประสบความสำเร็จอย่างรวดเร็ว ภายในต้นเดือนกรกฎาคม 2026 Situational Awareness มีสินทรัพย์ภายใต้การบริหารประมาณ 4.5 หมื่นล้านดอลลาร์ โดยได้รับการสนับสนุนจาก JPMorgan, Goldman Sachs, Bank of America และมหาเศรษฐีอย่างแพทริก และ จอห์น คอลลิสัน (Patrick and John Collison) ผู้ร่วมก่อตั้ง Stripe กองทุนให้ผลตอบแทน 439% จนถึงเดือนมิถุนายน 2026 เปลี่ยนเงินหลายร้อยล้านดอลลาร์ให้กลายเป็นหลายหมื่นล้าน ในช่วงพีค อาเซนเบรนเนอร์ได้รับการยกย่องให้เป็น "นอสตราดามุสแห่ง AI" แต่ภายใต้พื้นผิวที่สวยงาม กองทุนนี้ใช้เลเวอเรจสูงถึง 400% - กู้ยืมเงินจำนวนมากเพื่อขยายการเดิมพัน AI ที่มีความเสี่ยงสูงอยู่แล้ว

การล่มสลาย: ความสูญเสีย 3.5 หมื่นล้านดอลลาร์ในไม่กี่สัปดาห์

การเทรดในธีม AI พลิกผันอย่างรุนแรงในเดือนกรกฎาคม 2026 การเทขายหุ้นเซมิคอนดักเตอร์และหุ้นที่เกี่ยวข้องกับ AI ทั่วโลก ซึ่งเกิดจากความกังขาที่เพิ่มขึ้นเกี่ยวกับความยั่งยืนของการใช้จ่ายด้าน AI จำนวนมหาศาลของบริษัทใหญ่ๆ ได้กระตุ้นให้เกิดการกลับตัวของโมเมนตัมครั้งประวัติศาสตร์ สำหรับ Situational Awareness ผลที่ตามมานั้นเลวร้าย

• การเรียกหลักประกันเพิ่ม (Margin Call) ลูกโซ่ ด้วยเลเวอเรจสูงถึง 4 เท่า การปรับตัวลงของหุ้น AI แม้เพียงเล็กน้อยก็ทำให้หลักประกันของกองทุนหมดลงอย่างรวดเร็ว ไพรม์โบรกเกอร์ รวมถึง Bank of America เรียกร้องเงินสด บีบให้อาเซนเบรนเนอร์ต้องขายสถานะในช่วงเวลาที่เลวร้ายที่สุด
• การขายแบบจำใจให้กับ Citadel ในดีลที่มีปัญหา อาเซนเบรนเนอร์ขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์แทบทั้งหมดของ Situational Awareness รวมถึง SK Hynix และ CoreWeave ให้กับ Citadel ของเคน กริฟฟิน ในราคาที่ต่ำกว่าราคาตลาด CNBC รายงานว่าพอร์ตที่ขายมีมูลค่าประมาณ 1.6 หมื่นล้านดอลลาร์
• ทรัพย์สินเลือดไหล สินทรัพย์ภายใต้การบริหารร่วงลงจากประมาณ 4.5 หมื่นล้านดอลลาร์ในช่วงต้นเดือนกรกฎาคม เหลือประมาณ 1 หมื่นล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นการสูญเสียมูลค่าประมาณ 3.5 หมื่นล้านดอลลาร์ในเวลาเพียงหนึ่งเดือน
• ยกเลิกดีลขายหุ้น Anthropic กองทุนยังได้ถอนตัวจากข้อตกลงที่จะขายหุ้น Anthropic มูลค่า 3.5 พันล้านดอลลาร์ โดยคงไว้ซึ่งการถือครอง AI เอกชนที่มีมูลค่า
• จดหมายถึงนักลงทุน ในจดหมายถึงนักลงทุนที่ได้รับการเปิดเผยโดย Reuters อาเซนเบรนเนอร์เขียนว่า "เราทำให้พวกคุณผิดหวังในเดือนนี้" และให้คำมั่นว่าจะ "เรียนรู้บทเรียนที่จำเป็นจากประสบการณ์นี้" แม้จะขาดทุน 67% ในเดือนกรกฎาคม กองทุนยังคงมีกำไรประมาณ 80% สำหรับทั้งปี ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการทำกำไรก่อนหน้านั้นรุนแรงเพียงใด

ความเสียหาย 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์ของเจนสตรีต

เจนสตรีต ยักษ์ใหญ่ด้านการเทรดวอลล์สตรีทและนักลงทุนรายใหญ่ใน Situational Awareness ได้รับความเสียหาย 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์ในเดือนกรกฎาคมจากการเปิดรับความเสี่ยงทั้งในกองทุนเฮดจ์ฟันด์และการลงทุนใน AI โดยตรงที่ได้รับผลกระทบจากการเทขายครั้งใหญ่ ตามรายงานของ Bloomberg การเดิมพันออปชั่นที่ผิดทางที่เชื่อมโยงกับตลาดจีนก็เป็นส่วนหนึ่งของความเสียหายเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ความเสียหาย 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์เป็นเดือนที่เลวร้ายและเกิดขึ้นได้ยาก ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากครึ่งปีแรกของปี 2026 ที่แข็งแกร่งเป็นพิเศษ บริบทที่สำคัญ:

• สถิติ Q1 2026 เจนสตรีตรายงานรายได้จากการเทรด 1.61 หมื่นล้านดอลลาร์ และกำไรสุทธิ 1.03 หมื่นล้านดอลลาร์ในไตรมาสแรกเพียงไตรมาสเดียว ซึ่งมากกว่าสองเท่าของ Q1 ในปีก่อนหน้า
• ความแข็งแกร่งสะสม จนถึงเดือนกรกฎาคม บริษัทยังคงสร้างรายได้จากการเทรดสะสมมากกว่า 4 หมื่นล้านดอลลาร์ ตามแหล่งข่าวของ Reuters
• สถิติปี 2025 ในปี 2025 เจนสตรีตสร้างสถิติวอลล์สตรีทด้วยรายได้จากการเทรดสุทธิ 3.96 หมื่นล้านดอลลาร์ แซงหน้า JPMorgan และธนาคารเพื่อการลงทุนอื่นๆ

ความเสียหายในเดือนกรกฎาคม แม้จะมหาศาลในเชิงตัวเลข แต่ก็ถูกดูดซับภายในปีที่ยังคงแข็งแกร่งโดยรวม การทำรายได้สะสมมากกว่า 4 หมื่นล้านดอลลาร์จนถึงเดือนกรกฎาคม หมายความว่าความเสียหาย 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์เป็นการปรับฐานที่สำคัญ แต่ไม่ใช่การพังทลาย

อุตสาหกรรมเฮดจ์ฟันด์ในวงกว้างในเดือนกรกฎาคม 2026

การเทขายหุ้น AI ได้ส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานของกองทุนเฮดจ์ฟันด์ทั่วโลก แต่ไม่มีกองทุนใดที่เข้าใกล้ความเสียหายของ Situational Awareness:

• กองทุนเฮดจ์ฟันด์ทั่วโลก ตามบันทึกของ JPMorgan กองทุนเฮดจ์ฟันด์ทั่วโลกสูญเสียกำไรไปเกือบ 3% ในเดือนกรกฎาคมเนื่องจากการคลี่คลายของการเดิมพันในหุ้นเทคโนโลยี แต่โดยรวมแล้วทุกกลยุทธ์ยังคงมีกำไรประมาณ 8% จนถึงเดือนกรกฎาคม
• กองทุนที่เน้นเอเชีย ความเสียหายหนักกว่าในเอเชีย ข้อมูลจาก Goldman Sachs Prime Brokerage แสดงให้เห็นว่ากองทุนหุุนระยะยาว-สั้น (Long-Short Equity) ที่เน้นเอเชียร่วงลงเฉลี่ย 18.6% ในเดือนกรกฎาคม ซึ่งกำลังจะกลายเป็นการปรับตัวลงรายเดือนที่แย่ที่สุดเป็นประวัติการณ์ กองทุนของ Hel Ved Capital Management, E20 Capital, Valliance Asset Management และ WT Asset Management ต่างรายงานการขาดทุนสองหลัก
• ผู้เสียหายที่น่าสนใจอื่นๆ กองทุนเรือธงที่เน้นเทคโนโลยีของ Whale Rock Capital Management ร่วงลง 21.7% ในเดือนกรกฎาคม กองทุนเฮดจ์ฟันด์ที่เน้น AI อย่าง VARA ดิ่งลง 44% กองทุนกลยุทธ์หลากหลาย (Multi-Strategy) อย่าง Balyasny และ Verition ก็ขาดทุนเช่นกัน แม้เป็นตัวเลขที่น้อยกว่า
• ค่าผิดปกติอย่างรุนแรง การขาดทุน 67% ต่อเดือนและการสูญเสียสินทรัพย์ 3.5 หมื่นล้านดอลลาร์ของ Situational Awareness นั้นไม่มีใครเทียบได้ หากไม่นับรวมกองทุนของอาเซนเบรนเนอร์ กองทุนเฮดจ์ฟันด์ที่เน้นเทคโนโลยีสูญเสีย 10.2% ในเดือนกรกฎาคม ซึ่งเป็นสถิติสูงสุดอยู่แล้ว แต่ตัวเลขนั้นยิ่งเน้นย้ำว่าการล่มสลายของ Situational Awareness นั้นรุนแรงเพียงใด

บทเรียนสำคัญ: อันตรายของเลเวอเรจในการลงทุนธีม AI

การล่มสลายของ Situational Awareness เป็นกรณีศึกษาในตำราว่าจะเกิดอะไรขึ้นเมื่อเลเวอเรจมาพบกับการเดิมพันในกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวที่มีนักลงทุนหนาแน่น:

• เลเวอเรจสูงขยายการขาดทุน เลเวอเรจสูงถึง 400% หมายความว่าการลดลง 25% ของการถือครองของกองทุนสามารถล้างมูลค่าส่วนของเจ้าของทั้งหมดได้ เมื่อหุ้น AI ร่วงลง 30-78% จากจุดสูงสุดล่าสุด กองทุนไม่มีพื้นที่ให้หลบหลีก
• การกระจุกตัวทวีคูณความเสี่ยง Situational Awareness ลงทุนเกือบทั้งหมดในธีมเดียว คือ โครงสร้างพื้นฐาน AI และหุ้นชิป เมื่อธีมนั้นพลิกกลับ ไม่มีการป้องกันความเสี่ยงหรือการกระจายความเสี่ยงใดๆ มาช่วยรองรับแรงกระแทก
• ไพรม์โบรกเกอร์ปกป้องตนเองก่อน Bank of America, Goldman Sachs และ JPMorgan ซึ่งเป็นไพรม์โบรกเกอร์ของกองทุน เรียกร้องเงินสดอย่างรวดเร็ว เร่งการขายแบบบังคับและทำให้แน่ใจว่ากองทุนไม่สามารถรอการฟื้นตัวได้

กองทุนของอาเซนเบรนเนอร์นั้นถูกต้องเกี่ยวกับแนวโน้มระยะยาวของ AI แต่ผิดพลาดเรื่องจังหวะเวลาและการบริหารความเสี่ยง บทเรียนสำหรับนักลงทุนคือ: การมีเหตุผลที่ถูกต้องยังไม่พอ ถ้าขนาดสถานะและเลเวอเรจนั้นผิดพลาด