เนทันยาฮูเรียกอังกฤษว่า ‘สาธารณรัฐอิสลามแห่งบริเตน’ ผิดข้อเท็จจริงเรื่อง ‘ชาติแรกที่มีอาวุธนิวเคลียร์’

เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2026 นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล ก่อให้เกิดพายุทางการทูตครั้งใหญ่ เมื่อเขาเรียกสหราชอาณาจักรว่า ‘สาธารณรัฐอิสลามแห่งบริเตน’ (Islamic Republic of Britain) ระหว่างให้สัมภาษณ์ในพอดแคสต์ คำพูดนี้ ถึงแม้จะตั้งใจเป็นเสียงเตือนเกี่ยวกับความทะเยอทะยานด้านนิวเคลียร์ของอิหร่าน แต่กลับจุดชนวนเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรง โดยเฉพาะเมื่อมีข้อผิดพลาดทางข้อเท็จจริงที่ชัดเจน: ปากีสถานนั้นเป็นสาธารณรัฐอิสลามที่มีอาวุธนิวเคลียร์อยู่ในมือแล้ว เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในขณะที่ความสัมพันธ์ระหว่างอังกฤษและอิสราเอลกำลังอยู่ในจุดต่ำสุด โดยมีหมายจับ ICC สำหรับเนทันยาฮู, รัฐบาลแรงงานในลอนดอนที่มีท่าทีแข็งกร้าวมากขึ้น และการเผชิญหน้าทางทหารระหว่างอิสราเอล สหรัฐอเมริกา และอิหร่านที่ยังคงดำเนินอยู่

คำพูดของเนทันยาฮู

ระหว่างที่ปรากฏตัวในพอดแคสต์ Melech Blitzer Haim ของ Avi Harush ทาง Galey Israel/Army Radio เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม 2026 เนทันยาฮูกล่าวว่า: “คุณอาจเรียกอังกฤษว่า ‘สาธารณรัฐอิสลามแห่งบริเตน’ ได้” และเสริมว่า “มีคนบอกว่า สาธารณรัฐอิสลามแห่งแรกที่มีอาวุธนิวเคลียร์จะเป็นสาธารณรัฐอิสลามแห่งบริเตน” เขากล่าวต่อว่าอิสราเอลกำลังทำงานเพื่อให้แน่ใจว่าอิหร่านจะไม่กลายเป็นสาธารณรัฐอิสลามที่มีอาวุธนิวเคลียร์ โดยนัยว่าเขา “หยุดยั้งหนึ่งแห่งแล้ว” เนทันยาฮูใช้คำพูดนี้ในขณะที่ชื่นชม Randolph Churchill ผู้สื่อข่าวและบุตรชายของอดีตนายกรัฐมนตรี Winston Churchill ที่รายงานข่าวสงครามหกวัน (Six-Day War) ในเชิงบวก โดยกล่าวว่า “ไปหาให้เจอในอังกฤษทุกวันนี้สิ ในสิ่งที่เรียกว่าสาธารณรัฐอิสลามแห่งบริเตน ไปหาให้เจอสิ” เดิมทีเรื่องตลกนี้มีที่มาจากวุฒิสมาชิกสหรัฐฯ JD Vance ในปี 2024 และเนทันยาฮูนำมาใช้ซ้ำ

กระแสวิพากษ์วิจารณ์และการแก้ไขข้อเท็จจริงในทันที

กระแสตอบรับที่รุนแรงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยการวิพากษ์วิจารณ์ที่โดดเด่นที่สุดคือการชี้ให้เห็นข้อผิดพลาดทางข้อเท็จจริงโดยตรง

ข้อผิดพลาดทางข้อเท็จจริง: ปากีสถานมีอยู่แล้ว นักวิจารณ์และผู้ใช้โซเชียลมีเดียชี้ให้เห็นทันทีว่า ปากีสถานนั้นเป็นสาธารณรัฐอิสลามที่มีอาวุธนิวเคลียร์อยู่แล้ว ซึ่งทำให้ข้อกล่าวอ้างของเนทันยาฮูที่ว่าอังกฤษจะเป็น ‘ชาติแรก’ นั้นผิดโดยสิ้นเชิง สื่อ Albawaba รายงานว่าหลายคนชี้ถึง “โครงการนิวเคลียร์ที่มีอยู่แล้วของปากีสถาน” The Times of Israel ยังรายงานด้วยว่าปากีสถานมีอาวุธนิวเคลียร์อยู่แล้ว ซึ่งขัดแย้งโดยตรงกับคำกล่าวอ้างของเนทันยาฮู

ข้อโต้แย้งทางการทูต สำนักข่าว Ynet ของอิสราเอลบรรยายคำพูดนี้ว่าเป็น “การเสียดสีอย่างรุนแรง” และ “มีแนวโน้มที่จะดึงดูดความสนใจในลอนดอน” ขณะที่ JFeed รายงานว่าเนทันยาฮู “จุดชนวนข้อขัดแย้งทางการทูตในอังกฤษ” เพียร์ส มอร์แกน (Piers Morgan) ผู้ประกาศข่าวชาวอังกฤษตอบโต้อย่างรุนแรง โดยเรียกเนทันยาฮูว่า “คนโง่” ยาอีร์ ลาปิด (Yair Lapid) ผู้นำฝ่ายค้านอิสราเอลก็วิพากษ์วิจารณ์คำพูดนี้เช่นกัน

การวิจารณ์ข้อสมมุติฐาน นอกเหนือจากข้อผิดพลาดเรื่องปากีสถาน นักวิจารณ์ยังตั้งข้อสังเกตว่าสหราชอาณาจักรเป็นราชอาณาจักรภายใต้รัฐธรรมนูญ (constitutional monarchy) ไม่ใช่สาธารณรัฐ และคำพูดนี้สะท้อนถึงรูปแบบของเนทันยาฮูในการกระตุ้นความตึงเครียดกับพันธมิตรสำคัญในยุโรปในช่วงเวลาที่ละเอียดอ่อน

บริบทที่กว้างขึ้น: ความสัมพันธ์อังกฤษ–อิสราเอลที่ตึงเครียด

คำพูดของเนทันยาฮูไม่ได้เกิดขึ้นในสุญญากาศ ความสัมพันธ์ระหว่างสหราชอาณาจักรและอิสราเอลเสื่อมถอยลงอย่างมากในช่วงสองปีที่ผ่านมา

• หมายจับ ICC ในเดือนพฤศจิกายน 2024 ศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ได้ออกหมายจับเนทันยาฮูและโยอาฟ กัลลันท์ (Yoav Gallant) รัฐมนตรีกลาโหมในขณะนั้น ในข้อหาก่ออาชญากรรมสงครามในฉนวนกาซา นับเป็นครั้งแรกที่ ICC ออกหมายจับผู้นำของประเทศที่เป็นประชาธิปไตยซึ่งได้รับการสนับสนุนจากตะวันตก ในเดือนกรกฎาคม 2024 รัฐบาลแรงงานชุดใหม่ของอังกฤษ (ภายใต้การนำของเคียร์ สตาร์เมอร์ในขณะนั้น) ได้ถอนการคัดค้านของรัฐบาลก่อนหน้า ต่ออำนาจศาลของ ICC เหนือเนทันยาฮู ซึ่งเป็นสัญญาณของท่าทีที่แข็งกร้าวขึ้น ต่อมา ทำเนียบนายกรัฐมนตรีอังกฤษส่งสัญญาณว่าเนทันยาฮูจะถูกจับกุมหากเขาเดินทางมายังแผ่นดินอังกฤษ
• นโยบายของรัฐบาลแอนดี้ เบิร์นแฮม รัฐบาลอังกฤษภายใต้การนำของนายกฯ แอนดี้ เบิร์นแฮม (ซึ่งดำรงตำแหน่งในวันที่เกิดเหตุ) ถูกอธิบายว่ามี “ท่าทีเชิงนโยบายที่แข็งกร้าวยิ่งขึ้นต่ออิสราเอล” รวมถึงการจำกัดการขายอาวุธและการวิพากษ์วิจารณ์ทางการทูตที่ตรงไปตรงมามากขึ้นเกี่ยวกับสงครามในกาซา
• ผลพวงจากสงครามกาซา อังกฤษให้การสนับสนุนอิสราเอลในเชิงการทูตในช่วงแรกของสงครามกาซา แต่ต่อมาได้ประณามการบาดเจ็บล้มตายของพลเรือนและวิกฤตมนุษยธรรมมากขึ้นเรื่อยๆ นำไปสู่ความสัมพันธ์ที่เลวร้ายลงอย่างต่อเนื่อง

บริบทที่กว้างขึ้น: ความตึงเครียดสหรัฐฯ–อิหร่านและ ‘สงคราม 12 วัน’

คำพูดดังกล่าวยังแยกไม่ออกจากความขัดแย้งทางทหารที่กำลังดำเนินอยู่ระหว่างอิสราเอล สหรัฐฯ และอิหร่าน ซึ่งเป็นภัยคุกคามที่เนทันยาฮูอ้างว่ากำลังต่อสู้อยู่

• มิถุนายน 2025: ‘สงคราม 12 วัน’ เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2025 อิสราเอลเปิดปฏิบัติการทางทหารครั้งใหญ่ต่ออิหร่าน ซึ่งรวมถึงการโจมตีทางอากาศขนาดใหญ่ อิหร่านตอบโต้ด้วยการยิงขีปนาวุธนำวิถีจำนวนมากใส่อิสราเอล เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2025 สหรัฐฯ เข้าสู่ความขัดแย้งโดยตรง โจมตีสถานที่นิวเคลียร์สำคัญสามแห่งของอิหร่าน (ฟอร์โด, นาตันซ์ และอิสฟาฮาน) ในปฏิบัติการ ‘มิดไนท์ แฮมเมอร์’ สงคราม 12 วันสิ้นสุดลงด้วยการหยุดยิงที่เปราะบางในวันที่ 24 มิถุนายน
• กุมภาพันธ์ 2026: การยกระดับเพิ่มเติม ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 สหรัฐฯ และอิสราเอลโจมตีอิหร่านอีกครั้ง มีรายงานว่าสังหารผู้นำสูงสุด อยาตุลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี และโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านนิวเคลียร์และทางทหารเพิ่มเติม การหยุดยิงโดยมีปากีสถานเป็นคนกลางและบันทึกความเข้าใจในเดือนมิถุนายน 2026 ได้ยุติการสู้รบขนาดใหญ่ แต่การโจมตีตอบโต้กันยังคงดำเนินต่อไป
• การส่งสารของเนทันยาฮูเกี่ยวกับอิหร่าน คำพูด ‘สาธารณรัฐอิสลามแห่งบริเตน’ เป็นส่วนหนึ่งของแคมเปญของเนทันยาฮูในการนำเสนออิหร่านว่าเป็นภัยคุกคามนิวเคลียร์ที่มีอยู่จริง เขาใช้เรื่องตลกนี้เป็นเครื่องมือทางวาทศิลป์เพื่อเน้นย้ำว่าทำไมเขาถึงเชื่อว่าอิสราเอลต้องป้องกันไม่ให้สาธารณรัฐอิสลามใดๆ ได้รับอาวุธนิวเคลียร์

ข้อสรุปสำคัญ

• คำพูดของเนทันยาฮูมีข้อผิดพลาดทางข้อเท็จจริง: ปากีสถาน ซึ่งไม่ใช่อังกฤษในอนาคตสมมุติ คือสาธารณรัฐอิสลามแห่งแรกที่มีอาวุธนิวเคลียร์อยู่แล้ว นี่คือการวิพากษ์วิจารณ์ที่แพร่หลายที่สุด
• คำพูดดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางความสัมพันธ์อังกฤษ-อิสราเอลที่ตึงเครียดอย่างรุนแรง ซึ่งเกิดจากหมายจับ ICC การเปลี่ยนแปลงนโยบายของรัฐบาลแรงงาน และผลพวงจากสงครามกาซา
• บริบทที่กว้างขึ้นคือความขัดแย้งทางทหารระหว่างอิสราเอล สหรัฐฯ และอิหร่านที่กำลังดำเนินอยู่ โดย ‘สงคราม 12 วัน’ ในเดือนมิถุนายน 2025 และการโจมตีในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ถือเป็นการเผชิญหน้าทางทหารโดยตรงระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านที่รุนแรงที่สุดในรอบหลายทศวรรษ