กลุ่มประเทศอ่าวเปอร์เซียทุ่มเงินหลายพันล้านสร้างเส้นทางส่งออกน้ำมันเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซ

กลุ่มประเทศอ่าวเปอร์เซียกำลังใช้จ่ายเงินหลายพันล้านดอลลาร์ในโครงการท่อส่งน้ำมันหลักอย่างน้อย 7 โครงการ รวมถึงขยายคลังเก็บน้ำมันในเอเชีย และมาตรการอื่นๆ เพื่อเลี่ยงการขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซ หลังจากอิหร่านปิดกั้นเส้นทางนี้อย่างมีประสิทธิภาพในช่วงความขัดแย้ง 6 เดือนที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์เตือนว่า การพึ่งพาตนเองจากฮอร์มุซโดยสมบูรณ์นั้นไม่สมจริง เนื่องจากท่อส่งน้ำมันที่มีอยู่ไม่สามารถรองรับกำลังการผลิตทั้งหมดของภูมิภาคได้ และเส้นทางเลี่ยงใหม่ๆ ก็สร้างเป้าหมายใหม่ให้กับอิหร่านและกลุ่มฮูตี

โครงการท่อส่งน้ำมันที่สำคัญ

สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ – ท่อส่ง West-East (เพิ่มกำลังการผลิตที่ฟูไจราห์เป็น 3.6 ล้านบาร์เรลต่อวันภายในปี 2027)

• ในเดือนพฤษภาคม 2026 มกุฎราชกุมารแห่งอาบูดาบี เชค คาลิด บิน โมฮาเหม็ด บิน ซายิด อัล นายาน สั่งการให้ ADNOC เร่งดำเนินการก่อสร้างท่อส่งน้ำมัน West-East สายที่สอง ขนานไปกับท่อส่งน้ำมัน Habshan–Fujairah ที่มีกำลังการผลิต 1.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• ท่อส่งน้ำมันเส้นใหม่ระยะทาง 252 ไมล์ (ประมาณ 405 กิโลเมตร) มีความคืบหน้าในการก่อสร้างประมาณ 50% ณ กลางปี 2026 และมีเป้าหมายจะแล้วเสร็จในปี 2027 ซึ่งจะทำให้กำลังการส่งออกรวมที่ฟูไจราห์ ซึ่งเป็นเส้นทางเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซ เพิ่มขึ้นเป็น 3.6 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• ท่าเรือฟูไจราห์เดิมได้รับความเสียหายจากการโจมตีด้วยขีปนาวุธของอิหร่านระหว่างความขัดแย้ง แต่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ยังคงสามารถส่งออกน้ำมันได้ประมาณ 1.8 ล้านบาร์เรลต่อวัน ซึ่งคิดเป็นประมาณครึ่งหนึ่งของกำลังการผลิตก่อนสงคราม

ซาอุดีอาระเบีย – การขยายกำลังการผลิตท่อส่ง East-West (เกิน 7 ล้านบาร์เรลต่อวัน)

• ท่อส่งน้ำมัน East-West ระยะทาง 1,200 กิโลเมตร จากอับไกถึงท่าเรือยันบูบนทะเลแดง เริ่มเดินเครื่องเต็มกำลังการผลิต 7 ล้านบาร์เรลต่อวันตั้งแต่เดือนมีนาคม 2026 นับเป็นก้าวสำคัญของแผนสำรองระยะยาวของราชอาณาจักร
• หลังจากได้รับความเสียหายจากการโจมตีในช่วงความขัดแย้งกับอิหร่าน ซาอุดีอาระเบียได้ฟื้นฟูกำลังการผลิตเต็ม 7 ล้านบาร์เรลต่อวันอีกครั้งภายในวันที่ 12 เมษายน 2026
• ในเดือนกรกฎาคม 2026 สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า ซาอุดีอาระเบียกำลังพิจารณาขยายกำลังการผลิตเพิ่มอีกถึง 2 ล้านบาร์เรลต่อวัน ซึ่งอาจเพิ่มขึ้นเป็นเกือบ 9 ล้านบาร์เรลต่อวัน โดยมีการหารือเบื้องต้นกับประเทศเพื่อนบ้านเกี่ยวกับการใช้งานร่วมกัน
• อย่างไรก็ตาม กำลังการส่งออกที่แท้จริงอยู่ที่ประมาณ 4.5–5 ล้านบาร์เรลต่อวัน หลังจากหักปริมาณที่ใช้ในโรงกลั่นภายในประเทศประมาณ 2 ล้านบาร์เรลต่อวัน

คูเวต – การเจรจาท่อส่งน้ำมันทะเลแดงกับซาอุดีอาระเบีย

• การส่งออกน้ำมันของคูเวต "หยุดชะงักอย่างสิ้นเชิง" เนื่องจากการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ
• บริษัท Kuwait Petroleum Corp. กำลังอยู่ระหว่างการเจรจากับซาอุดีอาระเบียและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เกี่ยวกับการสร้างท่อส่งน้ำมันดิบไปยังทะเลแดง หรือผ่านโครงสร้างพื้นฐานของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงน้ำมัน ทาริก อัล-รูมี ยืนยันว่ามีการหารือกับซาอุดีอาระเบียและรัฐอาหรับอื่นๆ เกี่ยวกับเส้นทางท่อส่งน้ำมันใหม่
• ทั้งสองเส้นทาง—ผ่านซาอุดีอาระเบียไปยังทะเลแดง หรือผ่านสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์—กำลังอยู่ระหว่างการพิจารณา

อิรักและจอร์แดน – การฟื้นฟูท่อส่งน้ำมันไปยังอควาบา

• ผลการค้นหาไม่พบข้อมูลอัปเดตที่เฉพาะเจาะจงและได้รับการยืนยันเกี่ยวกับการฟื้นฟูท่อส่งน้ำมันอิรัก–จอร์แดนไปยังท่าเรืออควาบาบนทะเลแดง สำนักข่าว AP ระบุว่า "มีโครงการท่อส่งน้ำมันหลักอย่างน้อย 7 โครงการที่อยู่ระหว่างการก่อสร้างหรือกำลังฟื้นฟู" และ CBS ก็รายงานถึงโครงการสำคัญ 7 โครงการเช่นกัน ซึ่งรวมถึงเส้นทางอิรัก–จอร์แดน อย่างไรก็ตาม ไม่พบรายละเอียดที่เป็นรูปธรรมสำหรับโครงการนี้ในแหล่งข้อมูลที่มีอยู่

กาตาร์ – ความท้าทายในการเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซสำหรับ LNG

• กาตาร์ ซึ่งเป็นผู้ส่งออก LNG รายใหญ่ที่สุดของโลก เผชิญกับสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุด: ไม่มีเส้นทางส่งออกทางเลือกอื่นภายในอาณาเขตของตนเอง และจำเป็นต้องสร้างท่อส่งน้ำมันผ่านประเทศเพื่อนบ้านเพื่อเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซ

กลยุทธ์เสริม

• การขยายคลังเก็บน้ำมันในเอเชีย: ผู้ผลิตในอ่าวเปอร์เซียกำลังขยายคลังเก็บน้ำมันในตลาดเอเชียอย่างมาก (เช่น ในญี่ปุ่น เกาหลีใต้ จีน และอินเดีย) เพื่อจัดเก็บน้ำมันดิบไว้ใกล้กับลูกค้ามากขึ้น และลดความจำเป็นในการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซอย่างต่อเนื่อง
• การเพิ่มกำลังการผลิตสูงสุดของท่อส่งน้ำมันที่มีอยู่: ซาอุดีอาระเบียผลักดันท่อส่งน้ำมัน East-West ไปถึงขีดความสามารถทางเทคนิคสูงสุดที่ 7 ล้านบาร์เรลต่อวัน และกำลังพิจารณาเพิ่มอีกถึง 2 ล้านบาร์เรลต่อวัน
• การเปลี่ยนเส้นทาง: ตามรายงานของ Gulf News จากน้ำมันในอ่าวเปอร์เซียที่ต้องการเส้นทางสำรองจำนวน 13.26 ล้านบาร์เรลต่อวัน มากถึง 11.5 ล้านบาร์เรลต่อวันสามารถเปลี่ยนเส้นทางได้ในที่สุด โดยการใช้กำลังการผลิตท่อส่งน้ำมันที่มีอยู่และที่วางแผนไว้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
• ทางเลือกอื่นด้วยรถบรรทุกและรถไฟ: บางประเทศในอ่าวเปอร์เซียได้สำรวจการใช้ขบวนรถบรรทุกและเส้นทางรถไฟเป็นมาตรการชั่วคราว แม้ว่าจะมีขนาดเล็กกว่ามาก

อุปสรรคและคำเตือนจากนักวิเคราะห์

ภัยคุกคามจากกลุ่มฮูตีต่อเส้นทางทะเลแดง

• ท่าเรือในทะเลแดง (ยันบูสำหรับซาอุดีอาระเบีย) และอ่าวโอมาน (ฟูไจราห์สำหรับสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์) ไม่ได้รับการยกเว้นจากการถูกโจมตี กองกำลังฮูตีในเยเมนแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการโจมตีการเดินเรือและโครงสร้างพื้นฐานในทะเลแดง และการยิงของอิหร่านก็โจมตีฟูไจราห์แล้วในช่วงความขัดแย้ง นักวิเคราะห์เตือนว่าการกระจุกตัวของการส่งออกผ่านจุดคอขวดในทะเลแดงจะสร้างจุดอ่อนใหม่ๆ

การแยกตัวจากฮอร์มุซโดยสมบูรณ์นั้นไม่สมจริง

• แม้จะมีการขยายกำลังการผลิตตามแผนทั้งหมด กำลังการผลิตเลี่ยงช่องแคบรวมสูงสุดจะอยู่ที่ประมาณ 11.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากมากกว่า 13 ล้านบาร์เรลต่อวันที่ปกติผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งยังคงมีช่องว่างที่สำคัญ
• การวิเคราะห์ของ Goldman Sachs ที่อ้างโดย Times of Israel ระบุว่า มากกว่า 45% ของการส่งออกน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียจะยังคงต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซหรือจุดคอขวดอื่นๆ แม้หลังจากขยายท่อส่งน้ำมันแล้ว
• โครงสร้างพื้นฐานที่มีอยู่ไม่เพียงพอที่จะชดเชยการหยุดชะงักทั้งหมด: ท่อส่งน้ำมัน East-West ของซาอุดีอาระเบียสามารถขนส่งได้ 5–7 ล้านบาร์เรลต่อวัน และท่อส่งน้ำมัน Habshan–Fujairah ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์สามารถขนส่งได้ประมาณ 1.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน ซึ่งรวมกันแล้วน้อยกว่าปริมาณที่เคยผ่านช่องแคบฮอร์มุซก่อนความขัดแย้งถึงประมาณ 17–20 ล้านบาร์เรลต่อวัน

เส้นทางใหม่สร้างเป้าหมายเพิ่มเติม

• CNBC รายงานว่าท่อส่งน้ำมันเส้นทางใหม่และท่าเรือในทะเลแดง "จะไม่ยุติภัยคุกคามที่อิหร่านมีต่อน้ำมันในตะวันออกกลาง" เพราะเพียงแค่ย้ายจุดอ่อนจากจุดคอขวดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง
• ท่อส่งน้ำมัน East-West เองก็ถูกโจมตีและเสียหายระหว่างความขัดแย้งก่อนที่จะได้รับการซ่อมแซม
• ท่าเรือฟูไจราห์ถูกโจมตีด้วยการยิงของอิหร่าน ซึ่งแสดงให้เห็นว่าเส้นทางเลี่ยงก็ไม่ปลอดภัยจากการปฏิบัติการทางทหารเช่นกัน