เปิดปฏิบัติการยิงโดรนถล่มโรงกลั่นน้ำมันมอสโก 2 ครั้งรวด ฝ่ายยูเครนเคลมว่าทำพิการทั้งโรง ต้องใช้เวลาซ่อมครึ่งปีถึงสิ้นปี 2027

นี่คือรายละเอียดเชิงลึกของปฏิบัติการโจมตีด้วยโดรนของยูเครนที่โรงกลั่นน้ำมันมอสโก ความเสียหายที่เกิดขึ้น และการตอบโต้กันระหว่างสองฝ่าย

การโจมตีครั้งแรก: วันที่ 16 มิถุนายน

ในเช้าวันที่ 16 มิถุนายน โดรนของยูเครนโจมตีโรงกลั่นน้ำมันมอสโก (Gazprom Neft Moscow Refinery) ซึ่งตั้งอยู่ในเขตคาโปตเนีย (Kapotnya) ทางตะวันออกเฉียงใต้ของกรุงมอสโก ห่างจากเครมลินไปประมาณ 15 กิโลเมตร นายกเทศมนตรีกรุงมอสโก Sergei Sobyanin ยืนยันว่าโดรนอย่างน้อย 1 ลำสร้างความเสียหายแก่โรงกลั่น และมีโดรนอีกราว 25 ลำถูก 'สกัดกั้น' เหนือน่านฟ้าเมือง การโจมตีทำให้เกิดเพลิงไหม้ภายในโรงกลั่น ซึ่งเป็นแหล่งเชื้อเพลิงที่สำคัญที่สุดของภูมิภาคมอสโก โดยจ่ายน้ำมันประมาณหนึ่งในสามของความต้องการทั้งหมด แหล่งข่าววงการน้ำมันสองรายบอกกับ Reuters ว่าการโจมตีครั้งนี้ทำให้การดำเนินงานทั้งหมดของโรงงานต้องหยุดชะงัก สนามบินนานาชาติทั้งสี่แห่งของมอสโกต้องประกาศปิดน่านฟ้าชั่วคราว

ที่น่าสนใจคือ การวิเคราะห์จาก Defense Express องค์กรข่าวกรองโอเพนซอร์ส (OSINT) ระบุว่า โดรนของยูเครนสามารถเจาะทะลวงระบบป้องกันภัยทางอากาศของรัสเซียได้อย่างน้อยสี่ชั้น (four layers) ก่อนถึงเป้าหมาย

การโจมตีครั้งที่สอง: วันที่ 18 มิถุนายน

เพียงสองวันต่อมา ยูเครนก็โจมตีโรงกลั่นเดิมซ้ำอีกครั้ง นับเป็นการโจมตีด้วยโดรนครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งต่อกรุงมอสโกนับตั้งแต่สงครามเริ่มต้น เจ้าหน้าที่รัสเซียรายงานว่าสามารถสกัดกั้นโดรนได้ไม่น้อยกว่า 194 ลำในเส้นทางมุ่งหน้าสู่กรุงมอสโก คลิปวิดีโอที่ได้รับการยืนยันแสดงให้เห็นเพลิงไหม้หลายจุดในโรงกลั่น โดยนักวิเคราะห์ OSINT รายงานว่ามีการโจมตีโดนหน่วยประมวลผลสำคัญหลายหน่วย การโจมตียังส่งผลให้สนามบินที่ใหญ่ที่สุดของรัสเซียต้องอพยพผู้โดยสาร และเที่ยวบินขาออกจากมอสโกทุกแห่งต้องหยุดชะงัก

การประเมินความเสียหาย: Euro+ Complex ต้องหยุดทำงานนานนับเดือน

ผลกระทบรวมจากการโจมตีทั้งสองครั้งสร้างความเสียหายอย่างใหญ่หลวงต่อกำลังการผลิตของโรงกลั่น

• หน่วยกลั่นน้ำมันดิบหลักทั้งสองหน่วยถูกทำลาย — การโจมตีเมื่อวันที่ 16 มิถุนายนทำให้หน่วยแรกหยุดทำงาน และการโจมตีวันที่ 18 มิถุนายนก็ถล่มหน่วยที่เหลือ ส่งผลให้ โรงกลั่นหยุดการกลั่นน้ำมันดิบ 100%
• เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน Reuters รายงานโดยอ้างแหล่งข่าววงการน้ำมันสองรายว่า โรงกลั่นแห่งนี้ต้องใช้เวลา ซ่อมแซมอย่างน้อย 6 เดือน และ มีแนวโน้มว่าจะไม่สามารถกลับมาผลิตน้ำมันได้อีกก่อนปี 2027 โดยเฉพาะ 'Euro+ crude processing complex' หรือหน่วยกลั่นน้ำมันดิบแบบบูรณาการ Euro+ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของโรงงาน ได้รับความเสียหายอย่างหนัก
• จนถึงวันที่ 27 กรกฎาคม — กว่าหกสัปดาห์หลังการโจมตี — โรงกลั่นยังคง หยุดทำงานโดยสมบูรณ์ โดยไม่มีการกลับมาดำเนินการบางส่วนแต่อย่างใด บทสรุปของ Reuters ในวันดังกล่าวระบุว่าโรงกลั่นมอสโกยังคงอยู่ในสถานะ 'หยุดดำเนินการ' โดยไม่มีสัญญาณว่าหน่วยใดหน่วยหนึ่งจะเริ่มทำงานอีกครั้ง

นั่นหมายความว่า ปริมาณน้ำมันเชื้อเพลิงราว 40% ของกรุงมอสโกถูกตัดออกจากตลาดอย่างมีประสิทธิภาพ

จุดยืนของเซเลนสกี

ประธานาธิบดีโวโลดิมีร์ เซเลนสกี ยืนยันว่ายูเครนอยู่เบื้องหลังการโจมตีทั้งสองครั้ง โดยระบุว่าเป็นการตอบโต้โดยตรงและชอบธรรมต่อการทิ้งระเบิดเมืองต่างๆ ของยูเครนโดยรัสเซีย

• เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน เขากล่าวว่าการโจมตีครั้งนี้ 'แสดงให้เห็นถึงขีดความสามารถของยูเครน' และว่าการโจมตีเช่นนี้จะดำเนินต่อไปในฐานะ 'มาตรการคว่ำบาตรระยะไกล (long-range sanctions)' ต่อเครื่องจักรสงครามของรัสเซีย
• เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน เขาเขียนในโซเชียลมีเดียว่า: 'นี่คือการตอบโต้ที่ชอบธรรมอย่างสมบูรณ์ต่อการโจมตีเมืองและชุมชนของเราของรัสเซีย' เคียฟอ้างถึงเหตุการณ์ที่รัสเซียโจมตีทำลายอารามเคียฟ-เปเชอร์สค์ ลาฟรา (Kyiv Pechersk Lavra) ซึ่งมีอายุกว่า 1,000 ปีในเคียฟเมื่อต้นสัปดาห์นั้นว่าเป็นชนวนโดยตรงที่ทำให้เกิดการโจมตีเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน ส่วนรัสเซียปฏิเสธว่าไม่ได้โจมตีอารามดังกล่าว

เซเลนสกีเรียกปฏิบัติการทั้งหมดนี้ว่า 'มาตรการคว่ำบาตรระยะไกล' (long-range sanctions) ซึ่งออกแบบมาเพื่อบีบให้มอสโกเข้าโต๊ะเจรจา และตัดรายได้ของรัสเซียเพื่อใช้ในการทำสงคราม

ปฏิกิริยาจากมอสโก

รัสเซียประณามการโจมตีและขู่จะยกระดับความรุนแรง เครมลินระบุว่าการโจมตีดังกล่าวเป็น 'การก่อการร้าย' ต่อโครงสร้างพื้นฐานพลเรือน และเตือนว่ายูเครนจะต้องเผชิญกับผลที่ตามมา

ภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังการโจมตีวันที่ 18 มิถุนายน เจ้าหน้าที่รัสเซียส่งสัญญาณว่าการตอบโต้กำลังจะเกิดขึ้นในทันที

การตอบโต้ของรัสเซีย: ปฏิบัติการโจมตีแม่นยำใส่ยูเครน

รัสเซียตอบโต้ด้วยการยกระดับการโจมตีระยะไกลครั้งใหญ่ของตนเองต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและการป้องกันของยูเครน

• ในคืนวันที่ 1-2 กรกฎาคม รัสเซียเปิดฉาก การโจมตีด้วยโดรนและขีปนาวุธประสานงานครั้งใหญ่ใส่กรุงเคียฟ ส่งผลให้มีพลเรือนเสียชีวิต อย่างน้อย 17 ราย และบาดเจ็บอีกจำนวนมาก มอสโกระบุอย่างชัดเจนว่านี่คือ การตอบโต้ต่อการโจมตีโรงกลั่นน้ำมันของยูเครน ซึ่งก่อให้เกิดการขาดแคลนเชื้อเพลิงและสร้างแรงกดดันต่อประธานาธิบดีปูติน
• ในช่วงหลายสัปดาห์หลังการโจมตีในเดือนมิถุนายน รัสเซียได้เพิ่มความถี่ของ การโจมตีด้วยความแม่นยำสูงต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและสิ่งอำนวยความสะดวกทางทหารของยูเครน โดยมุ่งเป้าไปที่โครงข่ายไฟฟ้า สถานีส่งไฟฟ้าย่อย และโรงงานอุตสาหกรรมด้านการทหารทั่วประเทศ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบการตอบโต้ที่กว้างขึ้น

การโจมตีโรงกลั่นน้ำมันมอสโกถือเป็นการยกระดับทางยุทธศาสตร์ของปฏิบัติการโจมตีระยะลึกของยูเครน ซึ่งประสบความสำเร็จในการทำให้ทรัพย์สินด้านเชื้อเพลิงหลักของรัสเซียต้องหยุดทำงานนานอย่างน้อยหกเดือนถึงหนึ่งปี ตามการประเมินของแหล่งข่าวในอุตสาหกรรม ขณะเดียวกันก็กระตุ้นให้เกิดคลื่นการตอบโต้ครั้งใหญ่ของรัสเซียที่พุ่งเป้าไปยังเมืองและโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญของยูเครน