ไมโครซอฟท์หดธุรกิจจีน ปิดสำนักงานสาขา-ร่วมทุนกว่า 15 แห่งใน 5 ปี

อะไรที่ผลักดันให้เกิดการหดตัว

• นโยบายซอฟต์แวร์ภายในประเทศของปักกิ่ง ตั้งแต่ปี 2017 เป็นต้นมา จีนผลักดันอย่างหนักให้ใช้ซอฟต์แวร์ที่พัฒนาภายในประเทศแทน Windows และ Office โดยมองว่ามีความปลอดภัยมากกว่าและมีคุณภาพที่แข่งขันได้มากขึ้น บทวิเคราะห์ของรอยเตอร์เกี่ยวกับคู่มือการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐบาลจีน 6 ชุดที่ออกระหว่างเดือนธันวาคม 2023 ถึงพฤษภาคม 2026 พบว่า 5 ชุดไม่แนะนำผลิตภัณฑ์ของไมโครซอฟท์
• มาตรการจำกัดการส่งออกของสหรัฐฯ การควบคุมการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง เทคโนโลยี AI และซอฟต์แวร์ที่เข้มงวดขึ้นของวอชิงตันได้จำกัดสิ่งที่ไมโครซอฟท์สามารถขายหรือให้บริการในจีนได้โดยชอบด้วยกฎหมาย
• ความไว้วางใจระดับทวิภาคีที่ลดลง แหล่งข่าวภายในบริษัท 5 รายกล่าวถึงความสัมพันธ์ที่ถดถอยลงอย่างต่อเนื่องระหว่างวอชิงตันและปักกิ่ง ซึ่งทำให้การดำเนินธุรกิจในจีนมีความเสี่ยงและคาดเดาได้ยากขึ้น
• ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์แซงหน้าผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ ภายในปี 2023 ผู้บริหารไมโครซอฟท์บางคนแย้งว่าบริษัทกำลังแบกรับความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์มากเกินไปเพื่อผลตอบแทนทางการเงินที่น้อยเกินไป

เหตุใดจึงยังคงอยู่แม้รายได้จากจีนเพียง 1.5%

จีนมีส่วนสนับสนุนรายได้รวมของไมโครซอฟท์ทั่วโลกเพียง 1.5% ในปี 2024 ตัวเลขนั้นเพียงพอที่จะทำให้การถอนตัวออกจากตลาดดูสมเหตุสมผล สิ่งที่เปลี่ยนการคำนวณคือ กระแส AI ที่เฟื่องฟู

• รายได้จาก Azure AI ในจีนของไมโครซอฟท์เติบโตเร็วที่สุดในทุกภูมิภาค โดยเพิ่มขึ้นประมาณ สามเท่าในปีงบประมาณที่สิ้นสุดเดือนมิถุนายน 2025 หลังจากที่ พุ่งขึ้น 400% ในปีก่อนหน้า
• บริษัทจีนยักษ์ใหญ่อย่าง ByteDance (บริษัทแม่ของ TikTok) กลายเป็นลูกค้ารายใหญ่ของ Azure AI โดยมีรายงานว่ามีการใช้จ่ายใกล้ถึง 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
• ไมโครซอฟท์พลิกกลยุทธ์จากการให้บริการตลาดในประเทศวงกว้าง มาเป็นการสนับสนุน บริษัทจีนขนาดใหญ่ที่กำลังขยายธุรกิจไปทั่วโลก โดยใช้เครื่องมือคลาวด์และ AI ของตน บริษัทเลือกที่จะ "เปิดหน้าต่าง" ทิ้งไว้ผ่านบริการ AI แทนที่จะรักษาการดำเนินงานเต็มรูปแบบสำหรับค้าปลีกและรัฐบาล

ธุรกิจรัฐบาลจีนที่หดหาย

• ใน เดือนมีนาคม 2024 มีรายงานว่าปักกิ่งสั่งให้หน่วยงานรัฐบาลหยุดใช้ Microsoft Windows และโปรเซสเซอร์ Intel/AMD ในคอมพิวเตอร์ราชการ
• ใน ปี 2025 สัญญาอนุญาตให้ใช้ Windows กับ Huawei ของไมโครซอฟท์หมดอายุและไม่ได้รับการต่ออายุ ไม่มีระบบปฏิบัติการจากต่างประเทศ รวมถึง Windows ที่ได้รับการอนุมัติให้ใช้ในการจัดซื้อจัดจ้างของรัฐบาลจีนนับตั้งแต่ปี 2024 เป็นอย่างน้อย
• Wicresoft กิจการร่วมทุนที่ดูแลการสนับสนุนหลังการขายให้ไมโครซอฟท์ในจีน ยุติการดำเนินงานในเดือนเมษายน 2025 และปลดพนักงานประมาณ 2,000 คน
• ธุรกิจรัฐบาลจีนของไมโครซอฟท์ ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นรากฐานสำคัญของการดำเนินงานในจีน ถูกกำจัดจนหมดสิ้น เนื่องจากปักกิ่งบังคับใช้ชุดซอฟต์แวร์ที่พัฒนาภายในประเทศ

ภาพสะท้อนของการแยกห่วงโซ่เทคโนโลยีสหรัฐฯ-จีน

กรณีของไมโครซอฟท์ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงลำพัง รูปแบบที่กว้างขึ้นรวมถึง:

• Nvidia — รายได้จากชิป AI ในจีนมีแนวโน้มลดลงจากประมาณ 17 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ จนเกือบเป็นศูนย์ เนื่องจากปักกิ่งปฏิเสธแม้แต่ชิปที่ได้รับอนุมัติ และวอชิงตันก็เพิ่มภาษีนำเข้าใหม่
• IBM — ปิดการดำเนินงานด้านวิจัยและพัฒนาในจีนอย่างเป็นทางการในเดือนสิงหาคม 2024 ตัดตำแหน่งงาน 1,000–1,800 ตำแหน่ง
• มาตรการควบคุมการส่งออก — สหรัฐฯ ยังคงและในปี 2026 ได้เข้มงวดข้อจำกัดในการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง เทคโนโลยี AI และโดรนไปยังจีน
• มาตรการตอบโต้ของจีน — ปักกิ่งจำกัดให้สตาร์ทอัพ AI ชั้นนำต้องขออนุมัติจากรัฐบาลก่อนรับเงินทุนจากสหรัฐฯ และบังคับให้ใช้ระบบคอมพิวต์ภายในประเทศสำหรับโมเดล AI

อย่างไรก็ตาม การแยกห่วงโซ่ไม่ได้สมบูรณ์แบบ บริษัทสหรัฐฯ จำนวนมากยังคงมองว่าจีนมีความสำคัญต่อความสามารถในการแข่งขันระดับโลก และการแยกตัวนั้นเด่นชัดใน ด้านฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์สำหรับรัฐบาล มากกว่า ในบริการคลาวด์และ AI สำหรับองค์กร ซึ่งความต้องการจากบริษัทข้ามชาติของจีนยังคงแข็งแกร่ง กลยุทธ์ของไมโครซอฟท์ — การลดขนาดการดำเนินงานทางกายภาพ การให้บริการแก่บริษัทชั้นนำของจีนในต่างประเทศ และการไล่ตามรายได้จาก AI — เป็นสัญลักษณ์ของ การแยกห่วงโซ่แบบเลือกสรรและบริหารความเสี่ยง ซึ่งเป็นนิยามของความสัมพันธ์ด้านเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ และจีนในปัจจุบัน