ไฟสงครามธัญพืชลาม: รัสเซียถล่มท่าเรือดานูบอิซมาอิลของยูเครน ตอบโต้ยูเครนถล่มโนโวรอสซีสค์ หวิดลากนาโตเข้าสู่สงคราม

ในคืนวันที่ 12-13 สิงหาคม 2569 รัสเซียใช้โดรนติดอาวุธโจมตีท่าเรืออิซมาอิล (Izmail) ท่าเรือริมแม่น้ำดานูบที่ใหญ่ที่สุดของยูเครน ทำให้โครงสร้างพื้นฐานของท่าเรือได้รับความเสียหายและเกิดไฟไหม้ การโจมตีครั้งนี้เกิดขึ้นภายในเวลาไม่ถึง 24 ชั่วโมงหลังจากยูเครนเปิดปฏิบัติการครั้งใหญ่โจมตีท่าเรือโนโวรอสซีสค์ (Novorossiysk) ของรัสเซีย จนทำให้ท่าเรือธัญพืชขนาดใหญ่สองแห่งต้องหยุดดำเนินการ นับเป็นการยกระดับความขัดแย้งในรูปแบบตาต่อตาฟันต่อฟันที่ชัดเจนที่สุด โดยทั้งสองฝ่ายต่างมุ่งเป้าไปที่โครงสร้างพื้นฐานด้านการส่งออกธัญพืชของอีกฝ่าย ซึ่งส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ถึงน่านฟ้าของนาโตและห่วงโซ่อุปทานอาหารโลก

เกิดอะไรขึ้นในการโจมตีท่าเรืออิซมาอิลในวันที่ 13 สิงหาคม

• กองกำลังรัสเซียเปิดฉากโจมตีด้วยโดรนหลายลำต่อเขตอิซมาอิลในแคว้นโอเดสซาทางตอนใต้ของยูเครนในช่วงกลางคืน โครงสร้างพื้นฐานของท่าเรือถูกโจมตี ทำให้เกิดความเสียหายและเกิดเพลิงไหม้ การโจมตีเกิดขึ้นหนึ่งวันหลังจากยูเครนโจมตีโนโวรอสซีสค์ครั้งใหญ่
• กระทรวงกลาโหมรัสเซียระบุว่าการโจมตีดังกล่าวเป็นเป้าหมายต่อ "สิ่งอำนวยความสะดวกของกองทัพเรือยูเครนและโครงสร้างพื้นฐานของท่าเรือ" ที่กองกำลังยูเครนใช้ประโยชน์

ความเชื่อมโยงกับการโจมตีโนโวรอสซีสค์ของยูเครนในวันที่ 12 สิงหาคม

• เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม ยูเครนเปิดปฏิบัติการ "ที่ไม่เหมือนใคร" ในเวลากลางคืน โดยใช้ทั้งโดรนทางทะเล โดรนความเร็วสูงแบบเจ็ต และขีปนาวุธเนปจูน (Neptune) โจมตีฐานทัพเรือ ท่าเรือน้ำมัน (Sheskharis) และท่าเรือธัญพืชของรัสเซียที่โนโวรอสซีสค์ เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้มีผู้เสียชีวิต 3 คน รวมถึงเด็กวัย 8 ขวบ
• ท่าเรือธัญพืชที่ใหญ่ที่สุดสองแห่งของรัสเซีย ได้แก่ ท่าเรือธัญพืชโนโวรอสซีสค์ (Novorossiysk Grain Terminal) และท่าเรือของ Demetra Holding ต้องหยุดดำเนินการหลังจากได้รับความเสียหาย แหล่งข่าวในอุตสาหกรรมระบุว่าการดำเนินการหยุดชะงักเพื่อประเมินความเสียหาย
• นางมาเรีย ซาคาโรวา (Maria Zakharova) โฆษกกระทรวงการต่างประเทศรัสเซีย กล่าวว่าการโจมตีของยูเครนกำลังขัดขวางการส่งออกธัญพืชและปุ๋ย สร้างแรงกดดันต่อประเทศในซีกโลกใต้ และเตือนว่าการโจมตีดังกล่าวอาจผลักดันให้ราคาอาหารโลกสูงขึ้น
• การโจมตีอิซมาอิลในคืนต่อมาถูกมองอย่างกว้างขวางว่าเป็นการตอบโต้โดยตรงของรัสเซียต่อการโจมตีโนโวรอสซีสค์ ซึ่งเป็นรูปแบบของการโจมตีตอบโต้ซึ่งกันและกันต่อโครงสร้างพื้นฐานการส่งออกธัญพืช

บทบาทของท่าเรืออิซมาอิลในการส่งออกธัญพืชของยูเครน

• อิซมาอิลเป็นท่าเรือริมแม่น้ำดานูบที่ใหญ่ที่สุดของยูเครน ตั้งอยู่ใกล้ชายแดนโรมาเนียในแคว้นโอเดสซาทางตอนใต้ของประเทศ ท่าเรือแห่งนี้ใช้สำหรับขนถ่ายธัญพืชและสินค้าโภคภัณฑ์อื่นๆ ซึ่งถือเป็นศูนย์กลางการส่งออกที่สำคัญ
• นับตั้งแต่รัสเซียปิดกั้นท่าเรือน้ำลึกในทะเลดำของยูเครนหลังการรุกรานเต็มรูปแบบ เส้นทางแม่น้ำดานูบ ซึ่งส่วนใหญ่ผ่านอิซมาอิล เรนี (Reni) และคิลิยา (Kiliya) ได้กลายเป็นเส้นทางส่งออกทางเลือกหลักของยูเครน
• ในไตรมาสแรกของปี 2569 เส้นทางแม่น้ำดานูบมีสัดส่วนการส่งออกธัญพืชรวมของยูเครนสูงถึงร้อยละ 12 ซึ่งเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 4 ในปี 2565 สินค้าถูกขนส่งโดยเรือลากจูงและเรือบรรทุกขนาดเล็กไปยังท่าเรือคอนสตันตา (Constanta) ของโรมาเนียเพื่อส่งต่อไปยังตลาดโลก
• เส้นทางแม่น้ำดานูบคือเส้นทางหลักสำรองของยูเครนเมื่อการเดินเรือในทะเลดำถูกปิดกั้น โดยป้อนสินค้าไปยังคอนสตันตาซึ่งทำหน้าที่เป็น "ลิ้นระบาย" สำหรับธัญพืชยูเครนนับตั้งแต่ปี 2565

เหตุการณ์ละเมิดน่านฟ้าโรมาเนีย

• ท่าเรืออิซมาอิลตั้งอยู่ติดกับชายแดนโรมาเนียโดยตรง โดรนรัสเซียที่โจมตีท่าเรือแห่งนี้บินล้ำเข้าไปในน่านฟ้าโรมาเนียเป็นประจำระหว่างการโจมตี ทำให้เกิดการแจ้งเตือนของนาโต
• โรมาเนียรายงานการละเมิดน่านฟ้าที่ได้รับการยืนยันโดยโดรนรัสเซียอย่างน้อย33 ครั้ง ณ เดือนสิงหาคม 2569 โดยมีการละเมิดที่อาจเกิดขึ้นมากกว่า 50 ครั้ง เครื่องบินขับไล่ F-16 ของโรมาเนียยิงโดรนรัสเซียตกอย่างน้อย 3 ลำในปี 2569
• เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม 2569 นักบิน F-16 ของโรมาเนียยิงโดรนรัสเซียตกเหนือน่านน้ำทะเลดำ ซึ่งประธานาธิบดีนิคูซอร์ ดาน (Nicusor Dan) เรียกว่า "เป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้และทนไม่ได้" เหตุการณ์อีกครั้งในเดือนพฤษภาคม มีโดรนรัสเซียพุ่งชนอาคารชุดในเมืองกาลาตี (Galați) ของโรมาเนีย ทำให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 2 คน
• เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม นาโตแสดงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันกับโรมาเนียและโปแลนด์เกี่ยวกับการละเมิดน่านฟ้าของรัสเซียเมื่อเร็วๆ นี้ รัสเซียปฏิเสธข้อร้องเรียนของโรมาเนียว่า "ไร้หลักฐาน"

ผลกระทบในวงกว้างต่อการค้าสินค้าโภคภัณฑ์ในทะเลดำ

• การบีบรัดการส่งออกธัญพืชร่วมกัน: รัสเซียกำลังทำลายเส้นทางส่งออกทางแม่น้ำดานูบของยูเครน (อิซมาอิล) ในขณะที่ยูเครนกำลังโจมตีศูนย์กลางการส่งออกธัญพืชหลักในทะเลดำของรัสเซีย (โนโวรอสซีสค์) ทั้งสองฝ่ายกำลังทำให้ความสามารถในการขนส่งธัญพืชของอีกฝ่ายเป็นอัมพาตอย่างเป็นระบบ
• การเดินเรือใกล้หยุดชะงัก: นับตั้งแต่ต้นเดือนกรกฎาคม 2569 รัสเซียได้ดำเนินการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนอย่างต่อเนื่องต่อท่าเรือทะเลดำและแม่น้ำดานูบของยูเครน ส่งผลให้การเดินเรือพาณิชย์แทบหยุดชะงัก โดยประมาณการว่าการจราจรลดลงถึงร้อยละ 90
• ความเสี่ยงต่อราคาอาหารโลก: ท่าเรือธัญพืชของรัสเซียจัดการส่งออกข้าวสาลีและปุ๋ยของโลกเป็นสัดส่วนมาก ในขณะที่ยูเครนเป็นผู้ส่งออกธัญพืชรายใหญ่ติดอันดับ 1 ใน 5 ของโลก ซาคาโรวาเตือนอย่างชัดเจนว่าการโจมตีเหล่านี้อาจ "ผลักดันให้ราคาอาหารโลกสูงขึ้น" โดยเฉพาะอย่างยิ่งส่งผลกระทบต่อซีกโลกใต้และประเทศทางตะวันออก คลังเก็บธัญพืชของยูเครนกำลังใกล้จะถึง "วิกฤตเดือนพฤศจิกายน" เนื่องจากทั้งเส้นทางทะเลและแม่น้ำดานูบกำลังมีปัญหา
• จุดชนวนนาโต: ทุกครั้งที่โจมตีอิซมาอิล มีความเสี่ยงที่โดรนรัสเซียจะบินเข้าไปในน่านฟ้าโรมาเนีย (นาโต) โรมาเนียได้ยกระดับจากการคุ้มกันโดรนเป็นการยิงตกแล้ว หากโดรนพลัดหลงโจมตีดินแดนโรมาเนีย เช่นเหตุการณ์ที่กาลาตีในเดือนพฤษภาคม อาจก่อให้เกิดวิกฤตโดยตรงระหว่างนาโตและรัสเซีย
• ไม่มีทางออกที่ชัดเจน: ทั้งสองฝ่ายกำลังโจมตีสิ่งที่เคยถูกมองว่าเป็นโครงสร้างพื้นฐานธัญพืชพลเรือนอย่างเปิดเผย โดยอ้างว่าเป็นเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับการทหาร วัฏจักรการเพิ่มระดับความรุนแรงนี้ไม่มีกลไกการคลี่คลายที่ชัดเจน และกำลังทวีความรุนแรงขึ้นในขณะที่ฤดูเก็บเกี่ยวในฤดูร้อนปี 2569 กำลังถึงจุดสูงสุด