แอฟริกาทุบสถิติ! นำเข้าแผงโซลาร์เซลล์ทะลุ 400 ล้านดอลลาร์ใน Q1 2026 แล้ว

การพุ่งขึ้นครั้งนี้เกิดจากปัจจัยสำคัญ 3 ประการที่มาพร้อมกัน ได้แก่ ผู้ผลิตแผงโซลาร์เซลล์ของจีนทุ่มตลาดด้วยราคาที่ต่ำเป็นประวัติการณ์ วิกฤตพลังงานที่ทวีความรุนแรงขึ้นทั่วแอฟริกาผลักดันให้ครัวเรือนและธุรกิจต้องออกจากระบบโครงข่ายไฟฟ้า และต้นทุนแบตเตอรี่ที่ลดลงทำให้ระบบโซลาร์เซลล์คู่กับแบตเตอรี่เป็นทางเลือกที่คุ้มค่าแทนเครื่องปั่นไฟดีเซล

ตัวเลข: Q1 2026 เทียบกับปี 2025

แอฟริกานำเข้าโมดูลโซลาร์เซลล์จากจีนสูงถึง 18.2–18.8 GW ในปี 2025 ซึ่งเพิ่มขึ้น 48% จาก 12.7 GW ในปี 2024 ในเดือนมีนาคม 2026 เพียงเดือนเดียว มีการขนส่งเทคโนโลยีโซลาร์เซลล์จากจีนไปยังแอฟริกา 10 GW ซึ่งเพิ่มขึ้น 176% เมื่อเทียบเป็นรายเดือน

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขการติดตั้งอย่างเป็นทางการบอกเล่าเรื่องราวที่แตกต่างออกไป Global Solar Council รายงานว่าแอฟริกาเพิ่มกำลังการผลิตไฟฟ้าโซลาร์เซลล์ใหม่เพียง ~4.5 GW ในปี 2025 ซึ่งเพิ่มขึ้น 54% เมื่อเทียบเป็นรายปี ช่องว่างระหว่าง 18.2 GW ที่นำเข้าและ 4.5 GW ที่ติดตั้งคือกุญแจสำคัญในการทำความเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นจริง

ประเทศใดบ้างที่นำเข้าโซลาร์เซลล์มากที่สุด?

แอฟริกาใต้ยังคงเป็นผู้นำเข้าอันดับหนึ่งของทวีป โดยนำเข้า 3.8 GW ในรอบ 12 เดือนจนถึงเดือนมิถุนายน 2025 แต่สัดส่วนการนำเข้าของแอฟริกาใต้ลดลงต่ำกว่าหนึ่งในสามแล้ว เนื่องจากตลาดอื่นๆ เร่งตัวขึ้น

ไนจีเรียแซงหน้าอียิปต์ขึ้นเป็นผู้นำเข้าอันดับสองของแอฟริกาในรอบ 12 เดือนจนถึงเดือนมิถุนายน 2025 โดยนำเข้า 1,721 MW และเพิ่มกำลังการผลิตใหม่ 803 MW ในปี 2025 การนำเข้าของไนจีเรียพุ่งขึ้น 519% ในเดือนมีนาคม 2026 เพียงเดือนเดียว

อียิปต์เพิ่มการนำเข้าแผงจากจีนเป็นเท่าตัวเป็น 2.3 GW ในปี 2025 และเพิ่มกำลังการผลิตใหม่ 500 MW แอลจีเรียเพิ่มการนำเข้า 6 เท่าจาก 0.35 GW เป็น 2.1 GW พร้อมเพิ่มกำลังการผลิต 400 MW

ในปี 2025 20 ประเทศในแอฟริกาทำสถิติ新高ในการนำเข้าโซลาร์เซลล์ประจำปี และ 25 ประเทศนำเข้าไม่ต่ำกว่า 100 MW ต่อประเทศ เพิ่มขึ้นจาก 15 ประเทศในปีก่อนหน้า ไนจีเรีย เคนยา และเอธิโอเปีย ต่างนำเข้าโซลาร์เซลล์มากกว่า 1 GW ในเดือนเดียวเป็นครั้งแรกในเดือนมีนาคม 2026

เรื่องราวที่ซ่อนอยู่: โซลาร์เซลล์บนหลังคาและนอกระบบ

ช่องว่างมหาศาลระหว่างโมดูลที่นำเข้าและกำลังการผลิตที่ติดตั้งอย่างเป็นทางการชี้ให้เห็นถึงการปฏิวัติพลังงานแสงอาทิตย์แบบกระจายศูนย์ที่สถิติทางการมองไม่เห็น Global Solar Council ประมาณการว่า 44% ของกำลังการผลิตโซลาร์เซลล์ใหม่ที่ติดตั้งในปี 2025 มาจากระบบกระจายศูนย์ เช่น ระบบบนหลังคา ระบบเชิงพาณิชย์ และระบบนอกระบบ และยอมรับว่าตัวเลขนี้น่าจะต่ำกว่าความเป็นจริง

การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่สองแนวกำลังเกิดขึ้นพร้อมกัน :

• โครงการระดับสาธารณูปโภค นำโดยแอฟริกาใต้ ไนจีเรีย และอียิปต์ ซึ่งถูกบันทึกในข้อมูลทางการ
• การเปลี่ยนแปลงแบบกระจายศูนย์ ขับเคลื่อนโดยต้นทุนแบตเตอรี่ที่ลดลง ระบบโครงข่ายไฟฟ้าที่ไม่น่าเชื่อถือ และการยกเลิกเงินอุดหนุนดีเซล ซึ่งส่วนใหญ่มองไม่เห็นในระบบรายงานของสาธารณูปโภค

แอฟริกานำเข้าชิ้นส่วนโซลาร์เซลล์ เช่น เซลล์แสงอาทิตย์ มากกว่าแผงสำเร็จรูป ซึ่งบ่งชี้ถึงการประกอบในประเทศและการติดตั้งแบบกระจายศูนย์

นโยบายที่ช่วยผลักดันบูม

• การยกเลิกเงินอุดหนุนดีเซล ในหลายประเทศทำให้ระบบโซลาร์เซลล์คู่กับแบตเตอรี่มีต้นทุนแข่งขันกับเครื่องปั่นไฟดีเซลได้
• การปฏิรูป net metering และภาษีนำเข้า สนับสนุนการนำไปใช้ แม้ว่ารายละเอียดนโยบายจะแตกต่างกันในแต่ละประเทศ
• การผลิตในประเทศกำลังเกิดขึ้น: เอธิโอเปีย แอฟริกาใต้ โมร็อกโก และไนจีเรีย กำลังสร้างกำลังการผลิตและประกอบโมดูล ไนจีเรียส่งออกแผงโซลาร์เซลล์มูลค่า N85.79 พันล้าน (~55 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ใน Q1 2026 แม้จะยังคงนำเข้าแผงจำนวนมาก

ช่องว่างทางการเงินที่อาจชะลอโมเมนตัม

แม้การติดตั้งจะทำสถิติใหม่ แต่กระแสการลงทุนยังคงกระจุกตัวอยู่ในไม่กี่ตลาด Global Solar Council เตือนว่าพื้นที่ส่วนใหญ่ของทวีปยังคงขาดแคลนเงินทุนอย่างรุนแรง โครงการนอกระบบและกระจายศูนย์ต้องเผชิญกับต้นทุนทางการเงินที่สูงกว่าและการเข้าถึงเงินทุนที่จำกัดกว่าเมื่อเทียบกับโครงการระดับสาธารณูปโภค ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำที่อาจชะลอการเปลี่ยนผ่านพลังงานในวงกว้าง

ในด้านบวก กำลังการผลิตโซลาร์เซลล์ที่เชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายของแอฟริกาในปี 2026 แซงหน้าทั้งปี 2025 ไปแล้ว ซึ่งบ่งชี้ว่าสภาพแวดล้อมการลงทุนกำลังดีขึ้น แม้จะยังคงกระจุกตัวอยู่ในไม่กี่ประเทศ