อิหร่านยื่นคำขาด 6 ข้อ ปิดช่องแคบฮอร์มุซ เศรษฐกิจพัง และการเผชิญหน้ากับสหรัฐฯ ที่ทวีความรุนแรง

คำขาด 6 ข้อของอิหร่านต่อสหรัฐอเมริกา

ในวันเสาร์ที่ 8 สิงหาคม 2026 เลขาธิการ SNSC โมฮัมหมัด บาเกอร์ โซลฆาดร์ ได้วางเงื่อนไขสำหรับการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ข้อเรียกร้องเหล่านี้เป็นรายการที่ครอบคลุมและไปไกลเกินกว่าข้อขัดแย้งในทันที โดยเรียกร้องให้มีการกลับนโยบายของสหรัฐฯ ในภูมิภาคอย่างสิ้นเชิง เงื่อนไขประกอบด้วย:

• ยุติการปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯ ในช่องแคบฮอร์มุซและน่านน้ำโดยรอบ
• ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจทั้งหมด ต่ออิหร่าน
• ถอนกำลังทหารสหรัฐฯ ทั้งหมด ออกจากภูมิภาค รวมถึงจากประเทศเพื่อนบ้าน
• จ่ายค่าชดเชย สำหรับความเสียหายที่เกิดจากสงครามที่นำโดยสหรัฐฯ ในปี 2026
• รับประกัน ว่าสหรัฐฯ จะไม่ดำเนินการทางทหารต่ออิหร่านอีก
• ปล่อยสินทรัพย์อิหร่านที่ถูกอายัด ซึ่งถือครองในต่างประเทศ

คำแถลงของโซลฆาดร์ทำให้ความหวังใดๆ ในการแก้ปัญหาอย่างรวดเร็วมลายหายไป โดยส่งสัญญาณว่าอาจอนุญาตให้มีการสัญจรเพื่อมนุษยธรรมและการแพทย์เพียงบางส่วนเท่านั้นก่อนที่ข้อเรียกร้องเหล่านี้จะได้รับการตอบสนอง ช่วงเวลาของคำขาดนี้เกิดขึ้นหลังจากการหยุดยิงที่ล้มเหลว โดยที่การสงบศึกชั่วคราวในเดือนเมษายนและข้อตกลงสันติภาพที่ลงนามในเดือนมิถุนายนล่มสลายลงหลังจากการโจมตีในช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

ตัวเลขวิกฤตเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของอิหร่านซึ่งอยู่ในภาวะตกต่ำอย่างหนักก่อนเกิดความขัดแย้ง ได้เข้าสู่ภาวะหดตัวรุนแรง

• การหดตัวของ GDP: กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) คาดว่าเศรษฐกิจอิหร่านจะหดตัว 6.1% ในปี 2026 ซึ่งเป็นการปรับลดลงอย่างมากจากที่คาดการณ์ว่าจะเติบโต 1.1% ในเดือนมกราคม ธนาคารโลกประเมินว่า GDP หดตัว 2.7% ในปีอิหร่านที่สิ้นสุดเดือนมีนาคม 2026 โดยการหยุดชะงักทางการค้าจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซยิ่งซ้ำเติมความเสียหาย เศรษฐกิจอิหร่านยังถูกกระทบจากการสูญเสียรายได้น้ำมันและผลกระทบของสงคราม โดยประมาณการความเสียหายทางเศรษฐกิจทั้งหมดอาจสูงถึงหลายแสนล้านดอลลาร์
• อัตราเงินเฟ้อ: อัตราเงินเฟ้อแบบจุดต่อจุดพุ่งแตะ 87.9% ในเดือนกรกฎาคม 2026 ในขณะที่อัตราเงินเฟ้อรายปีสูงถึง 66% IMF คาดการณ์ว่าอัตราเงินเฟ้อราคาผู้บริโภคโดยเฉลี่ยจะเร่งตัวเป็น 68.9% ในปี 2026 หลังจากที่สูงเกิน 50% ในปี 2025 แล้ว ราคาอาหารพื้นฐานพุ่งสูงขึ้นอย่างมาก โดยน้ำมันปรุงอาหารเพิ่มขึ้นกว่า 400% เมื่อเทียบเป็นรายปี ในขณะที่ไข่ ข้าว และนม เพิ่มขึ้นเป็นตัวเลขสามหลัก
• การว่างงาน: ศูนย์สถิติแห่งอิหร่านรายงานว่าอัตราการว่างงานในฤดูใบไม้ผลิปี 2026 อยู่ที่ 9.1% ซึ่งเพิ่มขึ้น 1.8 จุดเปอร์เซ็นต์จากช่วงเดียวกันของปีก่อน อย่างไรก็ตาม การว่างงานต่ำกว่าระดับ (underemployment) และการว่างงานของเยาวชนนั้นสูงกว่ามาก โดยมีรายงานว่ามีการสูญเสียตำแหน่งงาน 2 ล้านตำแหน่งอันเนื่องมาจากสงคราม
• การล่มสลายของสกุลเงิน: เรียลอิหร่านร่วงลงสู่ระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ โดยแตะระดับกว่า 1.7 ล้านเรียลต่อดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นการอ่อนค่าลงกว่า 60% นับตั้งแต่ความขัดแย้งเริ่มต้นขึ้น การล่มสลายนี้เป็นตัวขับเคลื่อนหลักของภาวะเงินเฟ้อรุนแรงที่แผ่กระจายไปทั่วประเทศ

สหรัฐฯ ปิดล้อมและคว่ำบาตรรัดกุมยิ่งขึ้น

รัฐบาลทรัมป์ได้เพิ่มแรงกดดันในหลายแนวรบเพื่อบีบคั้นเศรษฐกิจอิหร่านและจำกัดความสามารถในการทำสงครามและเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตร

• ปิดล้อมทางทะเลเต็มรูปแบบอีกครั้ง: หลังจากการเจรจาล้มเหลวในเดือนกรกฎาคม 2026 ประธานาธิบดีทรัมป์สั่งการให้กองทัพเรือสหรัฐฯ กลับมาปิดล้อมท่าเรือของอิหร่านอย่างเต็มรูปแบบ สหรัฐฯ ยังเปิดฉากโจมตีแนวป้องกันชายฝั่งและฐานขีปนาวุธของอิหร่านอีกด้วย ช่องแคบฮอร์มุซปิดให้บริการแก่การสัญจรทางการค้าตามปกติโดยพฤตินัย
• กำหนดเป้าหมายกองเรือน้ำมันเงา: กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ได้ระบุและคว่ำบาตรเรือในกองเรือน้ำมันเงาของอิหร่านอย่างเป็นระบบ นับตั้งแต่ต้นปี 2026 สำนักงานควบคุมทรัพย์สินต่างประเทศของกระทรวงการคลัง (OFAC) ได้คว่ำบาตรเรือกว่า 100 ลำที่เชื่อมโยงกับกองเรือเงาของอิหร่าน ปฏิบัติการสำคัญรวมถึงการคว่ำบาตรเรือ 14 ลำในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 และอีก 8 ลำในเดือนพฤษภาคม 2026 สหรัฐฯ ยังกำหนดเป้าหมายเครือข่ายการขนส่งที่ผิดกฎหมายทั้งหมดของโมฮัมหมัด ฮอสเซน ชัมคานี เจ้าพ่อน้ำมัน
• มาตรการคว่ำบาตรใหม่ต่อบริษัทประกันและสินทรัพย์ดิจิทัล: เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2026 กระทรวงการคลังได้กำหนดเป้าหมายไปที่บริษัท Persian Gulf Marine Insurance Co และ HormuzSafe Marine Services Authority เนื่องจากมีบทบาทในแผนการสกัดสินทรัพย์ดิจิทัลและรายได้จากเรือที่ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ สหรัฐฯ ยังกำหนดเป้าหมายการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ดิจิทัลของอิหร่านที่ใช้ในการเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตร
• มาตรการคว่ำบาตรและภาษีรอง: สหรัฐฯ ได้เตือนจีนและผู้ซื้อน้ำมันรายใหญ่รายอื่นๆ ของอิหร่านว่าพวกเขาจะต้องเผชิญกับบทลงโทษ ประธานาธิบดีทรัมป์ได้เรียกเก็บภาษีศุลกากรแบบ ad valorem เพิ่มเติมสำหรับการนำเข้าจากประเทศใดๆ ก็ตามที่ซื้อน้ำมันจากอิหร่าน

แรงกดดันทางการเมืองภายในประเทศ: บ้านแตก

ภายในอิหร่าน

ผู้นำอิหร่านมีความเป็นหนึ่งเดียวในที่สาธารณะเกี่ยวกับกลยุทธ์การทำสงคราม แต่กลับแตกแยกกันอย่างรุนแรงในเรื่องเป้าหมายสูงสุด

• ความแตกแยกของผู้นำ: กลุ่มสายแข็ง รวมถึงบุคคลอย่าง อาลี ลาริจานี และขบวนการ "ปายดารี" (เสถียรภาพ) เรียกร้องไม่ให้มีการยอมอ่อนข้อใดๆ และต้องการติดอาวุธใหม่ ในอีกด้านหนึ่ง กลุ่มผู้มีแนวคิดปฏิบัติมากกว่า (pragmatic) ซึ่งนำโดยประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียน และประธานรัฐสภา/หัวหน้าผู้เจรจา โมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ มองว่าความกดดันทางทหารเป็นเครื่องต่อรองเพื่อให้ได้ข้อตกลง และกังวลอย่างมากเกี่ยวกับผลกระทบทางเศรษฐกิจต่อประชาชน
• การประท้วงต่อต้านระบอบการปกครองครั้งใหญ่: การเดินขบวนทั่วประเทศเริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม 2025 ซึ่งเริ่มต้นจากวิกฤตเศรษฐกิจ แต่กลับกลายเป็นการต่อต้านระบอบการปกครองอย่างรวดเร็ว กลายเป็นคลื่นการประท้วงที่ใหญ่ที่สุดในอิหร่านนับตั้งแต่การปฏิวัติปี 1979 แผ่ขยายไปกว่า 200 เมือง ระบอบการปกครองตอบโต้ด้วยการปราบปรามที่รุนแรงขึ้น รวมถึงการกวาดล้างความมั่นคงอย่างหนักและการตัดอินเทอร์เน็ต
• ความสิ้นหวังทางเศรษฐกิจ: ชนชั้นกลางที่กำลังล่มสลายได้ถอนตัวออกจากกระบวนการทางการเมือง ทำให้การแข่งขันส่วนใหญ่จำกัดอยู่เฉพาะภายในกลุ่มอนุรักษ์นิยม ประชาชนเริ่มขมขื่นมากขึ้นเรื่อยๆ ต่อความลำบากทางเศรษฐกิจและการเสียชีวิตของผู้ประท้วงด้วยน้ำมือของเจ้าหน้าที่

ภายในสหรัฐอเมริกา

สงครามอิหร่านปี 2026 ได้สร้างความแตกแยกอย่างลึกซึ้งในสหรัฐฯ

• ผลกระทบทางการเมือง: พันธมิตร NATO ปฏิเสธที่จะเข้าร่วมการปิดล้อมของสหรัฐฯ ในเดือนเมษายน 2026 ซึ่งเป็นสัญญาณของรอยร้าวครั้งสำคัญในพันธมิตรตะวันตก ความเหนื่อยล้าจากสงครามเพิ่มขึ้นในหมู่ประชาชนอเมริกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อไม่มีที่สิ้นสุดและราคาน้ำมันพุ่งสูงกว่า 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล
• แรงกดดันต่อฝ่ายบริหาร: ฝ่ายบริหารของทรัมป์เผชิญแรงกดดันทั้งจากกลุ่มต่อต้านสงครามและจากกลุ่มเหยี่ยวที่เรียกร้องให้ใช้แนวทางที่แข็งกร้าวยิ่งขึ้น หลังจากการหยุดยิงล่มสลายในเดือนกรกฎาคม 2026 ทรัมป์สั่งการให้โจมตีทางทหารและปิดล้อมอีกครั้ง ซึ่งถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าละทิ้งการทูต

ทางออกและการเจรจาที่กำลังมีการหารือ

แม้จะมีการยกระดับความขัดแย้ง แต่ก็ยังมีช่องทางหลายช่องทางที่กำลังถูกสำรวจ แม้ว่าจะไม่มีช่องทางใดที่เสนอทางออกที่ชัดเจน

• การเจรจาโดยมีโอมานเป็นคนกลาง: โอมานเป็นคนกลางหลักตลอดความขัดแย้ง แม้จะมีการลงนามในข้อตกลงสันติภาพในเดือนมิถุนายน 2026 แต่ก็ล่มสลายเมื่อการสู้รบในช่องแคบฮอร์มุซกลับมาอีกครั้ง
• ทางเดินเพื่อมนุษยธรรมบางส่วน: อิหร่านส่งสัญญาณว่าอาจอนุญาตให้มีการสัญจรเพื่อมนุษยธรรมและการแพทย์อย่างจำกัดผ่านช่องแคบ แม้ว่าจะยังคงปิดไม่ให้เรือพาณิชย์ผ่านก็ตาม แต่ยังไม่มีการดำเนินการอย่างเป็นทางการ
• แผนการประกันภัยและสินทรัพย์ดิจิทัลของอิหร่าน: มาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ กำหนดเป้าหมายแผนการของอิหร่านในการสกัดรายได้และสินทรัพย์ดิจิทัลจากเรือที่ผ่านช่องแคบผ่านนโยบายการประกันภัยโดยเฉพาะ นี่เป็นทางออกที่อิหร่านใช้สร้างรายได้ระหว่างการปิดช่องแคบ
• จีนเป็นช่องทางเลี่ยงมาตรการคว่ำบาตร: อิหร่านยังคงพยายามขายน้ำมันให้จีนผ่านเครือข่ายกองเรือเงา แต่สหรัฐฯ ได้กำหนดเป้าหมายเรือเหล่านั้นอย่างเป็นระบบและเตือนผู้ซื้อชาวจีน
• ไม่มีทางออกทางการทูตในทันที: ข้อเรียกร้อง 6 ข้อของอิหร่านเมื่อวันที่ 8 สิงหาคมนั้นเกินกว่าที่วอชิงตันแสดงท่าทีว่าจะยอมรับ สหรัฐฯ ยังคงเพิ่มความกดดันทางทหารและเศรษฐกิจ แทนที่จะเข้าสู่การเจรจาโดยตรงตามเงื่อนไขของอิหร่าน

การประกาศคำขาด 6 ข้อได้ปูทางไปสู่การเผชิญหน้าที่จะยืดเยื้อและอันตราย ด้วยเศรษฐกิจอิหร่านที่ย่ำแย่และสหรัฐฯ ไม่เต็มใจที่จะยอมแพ้ อนาคตอันใกล้นี้ขึ้นอยู่กับว่าความแตกแยกภายในจะสามารถจัดการได้หรือไม่ และมีช่องทางลับที่จะหาทางประนีประนอมในที่ที่ไม่มีอยู่จริงหรือไม่