ยุโรปติดตั้งแบตเตอรี่ทำลายสถิติ 36 GWh ในปี 2025 ผู้เชี่ยวชาญชี้ความเสี่ยงไฟดับ 'น้อยมาก'

กระแสข่าวที่ตามมาได้ตั้งคำถามที่ชอบธรรมสำหรับทุกคนที่ติดตามการเปลี่ยนผ่านพลังงานของยุโรป: การติดตั้งแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานที่รวดเร็วนี้กำลังทำให้ระบบไฟฟ้ามีความน่าเชื่อถือน้อยลงจริงหรือ?

ผู้เชี่ยวชาญ: ความเสี่ยงไฟดับ 'เล็กน้อย' หรือ 'น้อยมาก'

คำตอบสั้น ๆ ตามที่ผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานและหน่วยงานระบบไฟฟ้าที่ได้ตรวจสอบหลักฐานคือ ไม่ การประเมินจากผู้เชี่ยวชาญหลายสำนักที่เผยแพร่หลังการถกเถียงนี้บรรยายถึงความเสี่ยงไฟดับจากแบตเตอรี่ว่า 'เล็กน้อย' หรือ 'น้อยมาก' รายงานของยูโรนิวส์ที่รวบรวมมุมมองเหล่านี้ชี้ว่ารายงานของ PTE เองก็ไม่ได้อ้างว่าแบตเตอรี่จะทำให้ระบบไฟฟ้าไม่เสถียร หรือแสดงความกลัวไฟดับอย่างชัดเจน

ข้อค้นพบหลักคือ ระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ที่มีการจัดการอย่างถูกต้อง ช่วยลด ความไม่เสถียรของระบบไฟฟ้า ไม่ใช่เพิ่มขึ้น แบตเตอรี่สามารถดูดซับพลังงานหมุนเวียนส่วนเกินในช่วงที่มีความต้องการใช้ไฟฟ้าต่ำ และจ่ายไฟฟ้ากลับคืนในช่วงพีค ซึ่งช่วยแก้ปัญหาความไม่ต่อเนื่องของการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์และลมได้โดยตรง

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าการถกเถียงนี้ได้เน้นย้ำถึงปัญหาที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข นั่นคือ แบตเตอรี่เพียงอย่างเดียวไม่สามารถครอบคลุมช่วงเวลาที่พลังงานหมุนเวียนผลิตได้น้อยเป็นเวลานาน ซึ่งเรียกว่า "dark doldrums" หรือ "dark lulls" ซึ่งเป็นช่วงหลายวันที่การผลิตพลังงานลมและแสงอาทิตย์ต่ำ ซึ่งจำเป็นต้องใช้ส่วนผสมของระบบกักเก็บพลังงานระยะยาว การจัดการด้านอุปสงค์ สายส่งเชื่อมต่อระหว่างประเทศ และกำลังการผลิตที่มั่นคง

ตัวเลขการติดตั้งทำลายสถิติ: ปี 2025 และเป้าหมายปี 2030

การถกเถียงนี้เกิดขึ้นท่ามกลางการเติบโตแบบก้าวกระโดดของการติดตั้งแบตเตอรี่:

• การติดตั้งในปี 2025: ยุโรปติดตั้งแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานใหม่เป็นประวัติการณ์ถึง 36 GWh ในปี 2025 เพิ่มขึ้น 48% จากปี 2024 ส่งผลให้กำลังการผลิตรวมของทวีปทะลุ 100 GWh เป็นครั้งแรก ภายในสหภาพยุโรป (EU) โดยเฉพาะ การติดตั้งเพิ่มขึ้น 27.1 GWh ทำให้กำลังการผลิตรวมของ EU อยู่ที่ 77.3 GWh ซึ่งเพิ่มขึ้นสิบเท่าตั้งแต่ปี 2021
• Utility-scale เป็นผู้นำ: เป็นครั้งแรกที่โครงการระดับสาธารณูปโภค (utility-scale) มีสัดส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่งของการติดตั้งต่อปี สูงถึง 19 GWh ในปี 2025 เพิ่มขึ้นจาก 9.7 GWh ในปี 2024 ในขณะที่ส่วนของที่อยู่อาศัย (residential) ลดลง
• เป้าหมายปี 2030: EU ประมาณการว่าต้องการกำลังการกักเก็บพลังงาน 200 GW ภายในปี 2030 เทียบกับปัจจุบันประมาณ 55 GW ในเดือนมิถุนายน 2026 ประเทศสมาชิก EU 22 ประเทศลงนามในข้อตกลงไตรภาคีฉบับแรก โดยให้คำมั่นที่จะเพิ่มกำลังการกักเก็บใหม่ 30–35 GW ภายในปี 2028 (สูงถึง 45 GW ตามข้อความในเอกสาร) ซึ่งจะผลักดันสัดส่วนการกักเก็บพลังงานต่อความต้องการไฟฟ้าสูงสุดจากประมาณ 5% ในปัจจุบันเป็น 10%
• การตอบสนองของสเปน: หลังจากเหตุการณ์ไฟดับครั้งใหญ่ในคาบสมุทรไอบีเรียในเดือนเมษายน 2025 กำลังการติดตั้งแบตเตอรี่ของสเปนเพิ่มขึ้น 589% ในปีต่อมา เนื่องจากหน่วยงานกำกับดูแลและผู้ดำเนินการเร่งการกักเก็บพลังงาน การมีส่วนร่วมในการควบคุมแรงดันไฟฟ้า และการเชื่อมต่อโครงข่าย

แนวโน้มต้นทุน: ระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ไม่เคยถูกเท่านี้มาก่อน

ต้นทุนที่ลดลงเป็นตัวขับเคลื่อนหลักของการเติบโตครั้งนี้ และเป็นปัจจัยสำคัญในการถกเถียงว่าแบตเตอรี่สามารถติดตั้งได้เร็วพอหรือไม่:

• ต้นทุนไฟฟ้าเฉลี่ย (LCOE): เกณฑ์มาตรฐานระดับโลกของ BloombergNEF สำหรับโครงการกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ 4 ชั่วโมง ลดลง 27% จากปีก่อนหน้า เหลือ 78 ดอลลาร์สหรัฐต่อ MWh ในปี 2025 ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์นับตั้งแต่ BNEF เริ่มติดตามในปี 2009
• ราคาชุดแบตเตอรี่: ราคาชุดแบตเตอรี่สำหรับกักเก็บไฟฟ้าลดลงเหลือ 70 ดอลลาร์สหรัฐต่อ kWh ลดลง 45% จากปี 2024 ซึ่งเป็นการลดลงรายปีที่สูงที่สุดเท่าที่เคยบันทึกไว้สำหรับการใช้งานแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนทุกประเภท
• ต้นทุนระดับระบบ: ราคาแบบ turnkey สำหรับระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ระดับสาธารณูปโภค (BESS) ลดลงประมาณ 70% นับจากจุดสูงสุดในปี 2022 โดยมีค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักทั่วโลกอยู่ที่ 117 ดอลลาร์สหรัฐต่อ kWh ในปี 2025
• การคาดการณ์: ภายในปี 2035 BNEF คาดการณ์ว่า LCOE จะลดลงอีก 25% สำหรับแบตเตอรี่ 30% สำหรับพลังงานแสงอาทิตย์ และ 23% สำหรับพลังงานลมบนบก

ความคิดเห็นของสาธารณชน: ความกังวลเป็นฉากหลัง

ความกังวลของประชาชนเกี่ยวกับไฟดับเป็นเรื่องที่แพร่หลายและเป็นบริบทสำคัญสำหรับการถกเถียงนี้ ผลสำรวจในช่วงต้นปี 2026 พบว่า 52% ของชาวยุโรปกังวลเกี่ยวกับความเสี่ยงที่จะเกิดไฟดับ ความกังวลสูงที่สุดในสเปน หลังจากเหตุการณ์ไฟดับในคาบสมุทรไอบีเรียในเดือนเมษายน 2025 และต่ำที่สุดในอังกฤษและฝรั่งเศส

ในเยอรมนี ผลสำรวจอีกชิ้นพบว่าเกือบครึ่งหนึ่ง (46%) ของครัวเรือนกลัวว่าในอนาคตจะเกิดไฟฟ้าดับนานหลายชั่วโมงในพื้นที่ของตน ผลสำรวจโดย Ipsos พบว่า 39% ของผู้คนทั่วโลกกังวลว่าภูมิภาคของตนจะเกิดไฟฟ้าดับโดยไม่ได้วางแผนภายใน 12 เดือนข้างหน้า

เป็นที่น่าสังเกตว่าข้อมูลการสำรวจความคิดเห็นเกี่ยวกับการรับรู้หรือความคิดเห็นของสาธารณชนต่อระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่โดยเฉพาะนั้นมีจำกัด ความวิตกกังวลดูเหมือนจะเป็นความไม่สบายใจโดยทั่วไปเกี่ยวกับความมั่นคงด้านพลังงาน มากกว่าการตัดสินเฉพาะเทคโนโลยีแบตเตอรี่

ความตึงเครียดที่แท้จริงในการถกเถียง

การถกเถียงเกี่ยวกับการเติบโตของอุตสาหกรรมแบตเตอรี่กักเก็บพลังงานในยุโรปนั้นไม่ได้เกี่ยวกับว่าแบตเตอรี่ทำให้เกิดไฟดับหรือไม่ มุมมองหลักของผู้เชี่ยวชาญชัดเจนว่าแบตเตอรี่ไม่ได้ทำให้เกิดไฟดับ และมันเป็นเครื่องมือสำคัญสำหรับการบูรณาการพลังงานหมุนเวียน ความตึงเครียดที่สำคัญอยู่ระหว่าง ความท้าทายทางเทคนิคที่มีอยู่จริงแต่สามารถแก้ไขได้ กับ ความกลัวไฟดับที่เกินจริง

ความท้าทายที่แท้จริง ได้แก่:

1. การมองเห็นของระบบไฟฟ้า: การติดตั้งแบตเตอรี่ขนาดเล็กแบบกระจายศูนย์อาจไม่สามารถมองเห็นและควบคุมได้โดยผู้ดำเนินการระบบไฟฟ้า ทำให้เกิดความท้าทายในการประสานงาน
2. กฎระเบียบของตลาดและการขออนุญาต: กฎระเบียบของตลาดที่ล้าสมัยและกระบวนการขออนุญาตที่ชะลอการติดตั้ง
3. ปัญหา 'dark lull': ระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ซึ่งโดยทั่วไปมีระยะเวลากักเก็บ 1–4 ชั่วโมง ไม่สามารถครอบคลุมช่วงเวลาหลายวันที่การผลิตพลังงานหมุนเวียนต่ำได้ ซึ่งจำเป็นต้องใช้ระบบกักเก็บพลังงานระยะยาว ความยืดหยุ่นด้านอุปสงค์ และกำลังการผลิตที่มั่นคงจากแหล่งอื่น

ข่าวดีก็คือ เศรษฐศาสตร์ของระบบกักเก็บพลังงานกำลังสอดคล้องกับความต้องการเร็วกว่าที่เกือบทุกคนคาดการณ์ไว้ ด้วยต้นทุนที่ลดลงในอัตราที่เป็นประวัติการณ์และแรงผลักดันทางการเมืองที่เพิ่มขึ้น รวมถึงคำมั่นสัญญาด้านการกักเก็บพลังงานทั่วทั้ง EU ครั้งแรก ช่องว่างระหว่างความทะเยอทะยานและความเป็นจริงกำลังแคบลง ความท้าทายในตอนนี้ไม่ใช่ว่าแบตเตอรี่จะช่วยทำให้ระบบไฟฟ้าของยุโรปมีเสถียรภาพได้หรือไม่ แต่เป็นว่าระบบพลังงานส่วนที่เหลือจะตามทันหรือไม่