EU ใช้โครงสร้างพื้นฐาน AI ควบคู่เงินทุนก้อนใหญ่ หวังหยุดบริษัทเทคยุโรปย้ายฐาน

• โครงสร้างเงินทุน: เงินทุนสาธารณะจากงบ EU และประเทศสมาชิกสูงสุด 1 หมื่นล้านยูโร โดยคาดว่าจะปลดล็อกเงินลงทุนจากภาคเอกชนอย่างน้อย 2 หมื่นล้านยูโร ทำให้มูลค่ารวมของโครงการอยู่ที่ราว 3 หมื่นล้านยูโร
• กำหนดการ: ปิดรับข้อเสนอวันที่ 12 พฤศจิกายน 2026 คาดประกาศผลใน ต้นปี 2027 และกำหนดให้ AI Gigafactories ที่ได้รับเลือกเริ่มดำเนินงานภายในไม่เกิน 18 เดือน หลังเซ็นสัญญา
• เป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์: สร้างกำลังประมวลผลที่เป็นของยุโรปเอง เพื่อให้นักวิจัยและบริษัท AI ในภูมิภาคสามารถฝึกโมเดล AI ขั้นสูงภายในยุโรป ลดการพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์จากสหรัฐฯ และจีน

ความสนใจเบื้องต้นสะท้อนว่าโครงการนี้มีผู้จับตาจำนวนมาก โดยการเปิดรับความสนใจแบบไม่ผูกพันก่อนหน้านี้ได้รับข้อเสนอ 76 รายการ ครอบคลุมพื้นที่ 60 แห่ง ใน 16 ประเทศสมาชิก

Scaleup Europe Fund: เติมช่องว่างเงินทุนช่วงขยายธุรกิจ

โครงการที่สองคือ Scaleup Europe Fund กองทุนเป้าหมาย 5 พันล้านยูโร สำหรับการลงทุนระยะปลายและระยะขยายธุรกิจ หรือช่วงที่บริษัทเริ่มพิสูจน์ตลาดได้แล้ว แต่ต้องใช้เงินจำนวนมากเพื่อขยายการผลิต ทีมงาน และตลาดต่างประเทศ

กองทุนนี้ออกแบบมาเพื่อแก้สิ่งที่ยุโรปเรียกว่า “ช่องว่างของบริษัทสเกลอัป” หรือปัญหาที่บริษัทเทคมีศักยภาพสูงแต่หาเงินทุนก้อนใหญ่และเงินทุนที่รอผลตอบแทนระยะยาวได้ยาก จนต้องไปหานักลงทุนหรือย้ายไปจัดตั้งบริษัทในสหรัฐฯ

• สถานะ: เริ่มดำเนินงานเต็มรูปแบบเมื่อ 4 สิงหาคม 2026 หลังคณะกรรมาธิการยุโรปดำเนินการด้านกฎหมายเสร็จสิ้น
• ผู้จัดการกองทุน: EQT AB บริษัทไพรเวตอิควิตีจากสวีเดน ซึ่งได้รับเลือกในเดือนพฤษภาคม 2026 จากกระบวนการคัดเลือกที่มีการแข่งขัน โดยมีบริษัทอย่าง Atomico และ Eurazeo เข้าร่วมด้วย
• ขนาดการลงทุน: ตั้งเป้ากองทุนที่ 5 พันล้านยูโร หรือประมาณ 5.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ มุ่งลงทุนในบริษัทระยะปลายและบริษัทที่กำลังเติบโต โดยการลงทุนแต่ละบริษัทมักอยู่ที่ 100 ล้านยูโรขึ้นไป
• แหล่งเงินทุน: คณะกรรมาธิการยุโรปให้คำมั่นสมทบ 1 พันล้านยูโร ส่วนที่เหลือมาจากนักลงทุนสถาบัน เช่น Novo Holdings, Allianz และกองทุนบำนาญเนเธอร์แลนด์ ABP
• บริษัทเป้าหมาย: บริษัทเทคเชิงลึกของยุโรปตั้งแต่ Series B เป็นต้นไป ในสาขา AI เทคโนโลยีควอนตัม เซมิคอนดักเตอร์ หุ่นยนต์ ระบบอัตโนมัติ พลังงาน อวกาศ ไบโอเทค การแพทย์ วัสดุขั้นสูง และเกษตรเทคโนโลยี
• การลงทุนแรก: เมื่อวันที่ 5 สิงหาคม 2026 กองทุนประกาศลงทุนใน ICEYE สตาร์ตอัปดาวเทียมจากฟินแลนด์ แสดงให้เห็นว่ากองทุนเริ่มนำเงินไปลงทุนได้ทันทีหลังเปิดดำเนินงาน

ทำไมสองโครงการนี้ต้องเดินไปพร้อมกัน

จุดสำคัญของแผน EU ไม่ใช่แค่การสร้างศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่หรือจัดตั้งกองทุนใหม่แยกกัน แต่คือการทำให้โครงสร้างพื้นฐานและเงินทุนต่อกันเป็นห่วงโซ่เดียว

1. โครงสร้างพื้นฐานบวกเงินทุน อาจช่วยให้บริษัทอยู่ต่อ

AI Gigafactories จะช่วยลดการพึ่งพาคลาวด์ต่างประเทศของบริษัท AI ยุโรป ขณะที่ Scaleup Europe Fund จะช่วยลดแรงกดดันให้บริษัทต้องย้ายไปสหรัฐฯ เพื่อหาเงินทุนในรอบใหญ่

พูดง่าย ๆ คือ บริษัทสามารถฝึกโมเดลบนกำลังประมวลผลที่อยู่ในยุโรป และระดมทุนเพื่อขยายธุรกิจจากนักลงทุนที่อยู่ในยุโรปได้ โดยไม่จำเป็นต้องย้ายออกนอกทวีป

2. กลุ่มเทคโนโลยีเป้าหมายทับซ้อนกัน

ทั้งสองโครงการให้ความสำคัญกับ AI เทคโนโลยีควอนตัม และเทคโนโลยีเชิงลึก จึงมีโอกาสสร้างเส้นทางต่อเนื่องตั้งแต่การวิจัยและพัฒนา ไปจนถึงการขยายธุรกิจเชิงพาณิชย์

บริษัทสามารถใช้โครงสร้างพื้นฐานของ Gigafactories ในการพัฒนาเทคโนโลยี ก่อนใช้เงินทุนจากกองทุน Scaleup Europe เพื่อขยายการผลิตและเข้าสู่ตลาดโลก

3. ขนาดโครงการสะท้อนความพยายามแข่งขันระดับโลก

เมื่อพิจารณารวมกัน แผน AI Gigafactories มีเป้าหมายระดมเงินลงทุนภาครัฐและเอกชนราว 3 หมื่นล้านยูโร ขณะที่ Scaleup Europe Fund ตั้งเป้าหมายเงินทุน 5 พันล้านยูโร

อย่างไรก็ตาม การประกาศแผนไม่ได้หมายความว่าผลลัพธ์จะเกิดขึ้นทันที ทั้งโครงการ Gigafactories ยังต้องผ่านขั้นตอนประมูลและก่อสร้าง ส่วนกองทุนก็ต้องพิสูจน์ว่าสามารถช่วยให้บริษัทเทคยุโรปเติบโตจนแข่งขันในตลาดโลกได้จริง

สิ่งที่ EU กำลังเดิมพันจึงมีมากกว่าเรื่อง AI นั่นคือการสร้างระบบนิเวศที่บริษัทเทคสามารถเริ่มต้น พัฒนา ระดมทุน และขยายกิจการจากยุโรปได้ตลอดเส้นทาง