ดีลเปิดช่องแคบฮอร์มุซใกล้สำเร็จ? อิหร่านอาจยอมให้ยุโรปเก็บกู้ทุ่นระเบิด ก่อนเส้นตายทรัมป์

ข้อเสนอนี้ยังอยู่ระหว่างการหารือ และจะต้องมีหลักประกันด้านความมั่นคง การหยุดยิงที่ยั่งยืน รวมถึงการอนุมัติจากกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม หรือ IRGC ของอิหร่าน

ทว่าในแถลงการณ์ต่อสาธารณะ อิหร่านยังคงยืนกรานว่าจะไม่อนุญาตให้ต่างชาติเข้าร่วมการเก็บกู้ทุ่นระเบิด สะท้อนช่องว่างระหว่างสัญญาณที่ส่งผ่านการเจรจาลับกับจุดยืนอย่างเป็นทางการ

โอมานเป็นคนกลางหลัก กาตาร์ช่วยประสานหลายฝ่าย

โอมานทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานหลักระหว่างคู่ขัดแย้ง อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน กล่าวว่า การเจรจากับโอมานเกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซเข้าสู่ “ขั้นตอนสุดท้าย”

ทั้งสองประเทศได้แลกเปลี่ยนข้อเสนอเกี่ยวกับการบริหารเส้นทางเดินเรือ โดยอิหร่านปฏิเสธแผนของโอมานที่เสนอให้มีการกำกับดูแลร่วม และยื่นข้อเสนอของตนเองกลับไป

กาตาร์มีบทบาทสำคัญในการประสานการเจรจาเช่นกัน นายกรัฐมนตรีกาตาร์เดินทางไปยังกรุงมัสกัตในเดือนมิถุนายน เพื่อเริ่มต้นการหารือที่ครอบคลุมอิหร่าน อิรัก และประเทศอ่าวอาหรับ ต่อมาในช่วงปลายเดือนมิถุนายน ผู้ไกล่เกลี่ยจากกาตาร์เป็นเจ้าภาพรับคณะผู้แทนสหรัฐฯ และอิหร่านแยกกันที่กรุงโดฮา

เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม กาตาร์ยืนยันว่าร่างถ้อยคำสำหรับข้อตกลงลดความตึงเครียดกำลังถูกส่งต่อระหว่างฝ่ายต่าง ๆ โดยมีทั้งกาตาร์ ปากีสถาน และโอมานช่วยประสานงาน

เส้นตายวันอังคารของทรัมป์ และคำขู่โจมตีทางอากาศ

ประธานาธิบดีทรัมป์เคยกำหนดและเลื่อนเส้นตายให้อิหร่านเปิดช่องแคบฮอร์มุซมาแล้วหลายครั้ง เส้นตายล่าสุดคือเวลา 20.00 น. วันอังคารที่ 5 สิงหาคม สำหรับการบรรลุข้อตกลง

ทรัมป์ยกระดับคำขู่ต่อเนื่อง โดยโพสต์ข้อความบน Truth Social ที่มีถ้อยคำรุนแรงและขู่ว่าจะทำลายโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและสะพานของอิหร่าน หากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงตามกำหนด นอกจากนี้ยังกล่าวว่าสหรัฐฯ อาจ “กำจัดอิหร่านได้ภายในคืนเดียว”

เขายังขู่ว่าจะทำลายสะพานหรือโรงไฟฟ้าหนึ่งแห่งต่อการโจมตีเรือแต่ละครั้งของอิหร่านในช่องแคบ ทำให้ความเสี่ยงที่การเจรจาจะลุกลามเป็นการเผชิญหน้าทางทหารเพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก

ตลาดน้ำมันตอบรับความหวังเปิดเส้นทางเดินเรือ

ราคาน้ำมันปรับตัวลดลงอย่างรวดเร็วจากความหวังว่าข้อตกลงจะเกิดขึ้น ราคาน้ำมันดิบ WTI ลดลงเข้าใกล้ 75 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หลังร่วงมากกว่า 10% ในช่วงสองวันซื้อขายก่อนหน้า ขณะที่น้ำมันดิบเบรนท์ปิดต่ำกว่า 80 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 3 สัปดาห์

เฉพาะวันที่ 4 สิงหาคม ราคาน้ำมันลดลงราว 5% หลังสก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ และเจ้าหน้าที่กาตาร์ส่งสัญญาณว่าการเจรจามีความคืบหน้า

การเทขายสะท้อนความคาดหวังของตลาดว่า หากช่องแคบกลับมาเปิดได้ การขนส่งน้ำมันทั่วโลกประมาณ 20% จะสามารถกลับมาเดินหน้าได้ ซึ่งจะช่วยลดส่วนเพิ่มของราคาที่เกิดจากความกังวลด้านอุปทานในช่วงวิกฤต

วิกฤตยืดเยื้อ แต่สัญญาณจากอิหร่านยังขัดแย้งกัน

การเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดกั้นเป็นส่วนใหญ่ตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2026 หลังสหรัฐฯ และอิสราเอลเปิดฉากโจมตีทางอากาศต่ออิหร่าน ข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวในเดือนเมษายนล่มลงหลังการสู้รบกลับมาอีกครั้ง และทรัมป์ประกาศในเดือนกรกฎาคมว่าข้อตกลงชั่วคราวดังกล่าว “สิ้นสุดลงแล้ว”

มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ กล่าวว่าเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม สหรัฐฯ มีส่วนร่วมในการเจรจาระหว่างอิหร่านกับโอมาน และข้อตกลงอาจเกิดขึ้นได้เร็วที่สุดในคืนวันอังคารหรือวันพุธ ขณะเดียวกัน ผู้ไกล่เกลี่ยจากกาตาร์และปากีสถานยังคงเดินทางประสานงานระหว่างฝ่ายต่าง ๆ

แต่ข้อความจากฝั่งอิหร่านยังมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน แม้อารักชีจะระบุว่าการหารือกับโอมานอยู่ในขั้นตอนสุดท้าย แต่เจ้าหน้าที่อิหร่านรายอื่นกล่าวต่อสาธารณะว่า ช่องแคบฮอร์มุซจะ “ไม่มีวันกลับไปสู่สถานะก่อนสงคราม” นอกจากนี้ ผู้นำสูงสุดของอิหร่านยังไม่ได้อนุมัติแผนการเดินเรือชั่วคราวอย่างเป็นทางการ

สถานการณ์จึงยังเปลี่ยนแปลงได้ตลอด เมื่อมีรายงานว่าเรือลำหนึ่งถูกโจมตีในช่องแคบเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม ขณะที่คำขู่ของทรัมป์ว่าจะโจมตีโครงสร้างพื้นฐานพลเรือนทำให้ความเสี่ยงขาลงรุนแรงขึ้น หากเส้นตายวันอังคารผ่านไปโดยไม่มีข้อตกลง