ECB เผยผลทดสอบความเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ครั้งแรก: ธนาคารในยูโรโซนเสี่ยงสภาพคล่องสกุลเงินต่างประเทศ แผนรับมือมองโลกแง่ดีเกินไป

เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2026 ธนาคารกลางยุโรป (European Central Bank - ECB) ได้เผยแพร่ผลการทดสอบความเครียดแบบย้อนกลับ (reverse stress test) ด้านความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์เป็นครั้งแรก ซึ่งครอบคลุมธนาคาร 110 แห่งในยูโรโซนที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลโดยตรงของ ECB การทดสอบครั้งนี้กำหนดให้ธนาคารแต่ละแห่งออกแบบสถานการณ์ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ที่สมเหตุสมผลของตนเอง ซึ่งจะทำให้อัตราส่วนเงินกองทุนชั้นที่ 1 (Common Equity Tier 1 - CET1) ลดลงอย่างน้อย 300 จุดพื้นฐาน จากนั้นให้ระบุและประเมินจุดอ่อนของธนาคาร รวมถึงเสนอมาตรการบรรเทาผลกระทบ ผลลัพธ์ที่ได้ชี้ให้เห็นถึงข้อบกพร่องสำคัญหลายประการ โดยเฉพาะในความสามารถของธนาคารในการจับภาพปฏิสัมพันธ์ระหว่างสภาพคล่องและความเพียงพอของเงินกุน จุดอ่อนเฉพาะด้านการบริหารสภาพคล่องสกุลเงินต่างประเทศ และความกังวลของ ECB ที่ว่ามาตรการบรรเทาผลกระทบของธนาคารหลายแห่งมองโลกในแง่ดีเกินไปหรือขาดรายละเอียดที่เพียงพอ

ข้อค้นพบสำคัญเกี่ยวกับสถานการณ์ที่ธนาคารออกแบบ

• สถานการณ์ที่ธนาคารออกแบบมีตั้งแต่สงครามการค้าและการขึ้นภาษีศุลกากร มาตรการคว่ำบาตร การโจมตีทางไซเบอร์ต่อโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินที่สำคัญ ความขัดแย้งทางอาวุธ (รวมถึงการยกระดับสงครามในยูเครน) และสงครามลูกผสมที่ targeting การจัดหาพลังงานหรือภาคส่วนยุทธศาสตร์อื่น ๆ
• ธนาคารต้องจำลองช่องทางการส่งผ่านความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์สามช่องทาง: ผลกระทบโดยตรงต่อสินทรัพย์ของธนาคาร ผลกระทบย้อนกลับทางเศรษฐกิจมหภาค และการตอบสนองเชิงพฤติกรรมของลูกค้าและคู่สัญญา

จุดอ่อนด้านสภาพคล่องสกุลเงินต่างประเทศ

• การทดสอบความเครียดแบบย้อนกลับเผยให้เห็นว่าปฏิสัมพันธ์ระหว่างสภาพคล่องและความเพียงพอของเงินกุน (solvency-liquidity interactions) โดยทั่วไปยังไม่ถูกจับภาพได้ดีในกรอบการทดสอบความเครียดของธนาคารหลายแห่ง ธนาคารจำนวนมากตั้งสมมติฐานว่าสถานะสภาพคล่องจะยังคงอยู่เหนือเกณฑ์ที่กำหนดแม้อยู่ภายใต้ความเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ที่รุนแรง โดยไม่ได้จำลองอย่างเหมาะสมว่าภาวะช็อกด้านเงินกุนสามารถกระตุ้นให้เกิดการไหลออกของสภาพคล่องพร้อมกันได้อย่างไร
• จุดอ่อนเฉพาะที่เด่นชัดคือเรื่องสภาพคล่องสกุลเงินต่างประเทศ: ธนาคารที่มีธุรกรรมข้ามพรมแดนขนาดใหญ่หรือพึ่งพาแหล่งเงินทุนสกุลเงินต่างประเทศประเมินความเร็วและความรุนแรงของการระบายสภาพคล่องสกุลเงินต่างประเทศต่ำเกินไป โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการคว่ำบาตรซึ่งอาจอายัดหรือจำกัดการเข้าถึงตลาดสกุลเงินบางแห่ง

ความกังวลของ ECB ต่อมาตรการบรรเทาผลกระทบที่ธนาคารเสนอ

• ECB พบความไม่สอดคล้องกันในแนวทางการดำเนินการของธนาคารหลายแห่ง และประเมินว่ามาตรการบรรเทาผลกระทบที่ธนาคารเสนอบางส่วนสะท้อนถึงการมองโลกในแง่ดีมากเกินไป
• ธนาคารจำนวนมากอาศัยมาตรการจัดการแบบมาตรฐาน เช่น การขายสินทรัพย์ การระดมทุนเพิ่ม หรือการลดสินทรัพย์ถ่วงน้ำหนักความเสี่ยง ซึ่งอาจไม่สามารถดำเนินการได้จริงภายใต้สภาวะความเครียดของวิกฤตทางภูมิรัฐศาสตร์ ตัวอย่างเช่น การขายสินทรัพย์ในราคา "ไฟไหม้บ้าน" หรือความเป็นไปไม่ได้ที่จะระดมทุนได้อย่างรวดเร็วเมื่อตลาดหยุดชะงัก
• ECB เน้นย้ำว่าแผนฉุกเฉินของธนาคารมักขาดรายละเอียดที่เพียงพอเกี่ยวกับเครื่องมือหรือคู่สัญญาเฉพาะที่จะใช้ และล้มเหลวในการคำนึงถึงข้อเท็จจริงที่ว่ามาตรการบรรเทาผลกระทบหลายอย่างจะสูญเสียประสิทธิภาพเมื่อธนาคารหลายแห่งพยายามดำเนินการพร้อมกัน