Geek+ บุกคลังสินค้าอังกฤษ เมื่อหุ่นยนต์จีนกลายเป็นคำตอบของวิกฤตแรงงาน

พันธมิตรในอังกฤษอย่าง MotionTech ระบุว่าได้ติดตั้งหุ่นยนต์มากกว่า 2,000 ตัวในคลังสินค้า 10 แห่ง ขณะที่ Geek+ ระบุว่าดำเนินโครงการแล้วมากกว่า 1,400 โครงการในกว่า 40 ประเทศ และรายได้จากตลาดต่างประเทศคิดเป็นมากกว่า 75% ของรายได้รวม

บริษัทเปิดสำนักงานใหญ่ในสหราชอาณาจักรพร้อมศูนย์นวัตกรรมด้านหุ่นยนต์ที่ Sci-Tech Daresbury ในปี 2022 และมีพนักงานในประเทศอย่างน้อย 30 คน

ทำไมคลังสินค้าอังกฤษจึงหันหา “หุ่นยนต์”

1. ปัญหาหาคนทำงานยังไม่คลี่คลาย

ภาคคลังสินค้าและโลจิสติกส์ของอังกฤษเผชิญปัญหาขาดแคลนแรงงานมานาน รายงาน Skills England ประจำปี 2026 ระบุว่า ตำแหน่งงานว่างมากกว่าหนึ่งในสี่เป็นตำแหน่งที่นายจ้างหาคนได้ยากเนื่องจากขาดทักษะ

นอกจากนี้ ยังมีการประเมินว่าหลัง Brexit มีแรงงานจากสหภาพยุโรปออกจากภาคโลจิสติกส์ของอังกฤษราว 125,000 คน ข้อมูลจากหอการค้าอังกฤษ หรือ BCC ยังระบุว่า นายจ้าง 67% รายงานว่าตลาดของตนกำลังเผชิญภาวะขาดแคลนทักษะ

ต้นทุนแรงงานที่สูงขึ้นก็เป็นอีกแรงผลักดัน การเพิ่มเงินสมทบ National Insurance ที่นายจ้างต้องจ่ายทำให้การจ้างพนักงานคลังสินค้ามีต้นทุนสูงขึ้น และเร่งให้บางบริษัทพิจารณาระบบอัตโนมัติเพื่อลดค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน

2. อังกฤษยังมีช่องว่างด้านผลิตภาพและการใช้เทคโนโลยี

รายงานของ OECD ที่กล่าวถึงการนำเทคโนโลยีมาใช้ในธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมของสหราชอาณาจักร ชี้ว่าธุรกิจอังกฤษนำหุ่นยนต์และระบบอัตโนมัติมาใช้งานค่อนข้างช้า ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาการเติบโตของผลิตภาพที่อ่อนแอมานานกว่าทศวรรษ

ส่วน Compendium of Productivity Indicators 2026 ของ OECD สะท้อนความท้าทายระยะยาว ทั้งการแพร่กระจายของเทคโนโลยีที่ไม่ทั่วถึง และช่องว่างด้านผลิตภาพระหว่างบริษัทและอุตสาหกรรม

รัฐบาลอังกฤษประเมินว่า การใช้ AI อย่างแพร่หลายอาจเพิ่มการเติบโตของผลิตภาพแรงงานได้ราว 0.4–1.2 จุดเปอร์เซ็นต์ต่อปีในช่วงทศวรรษข้างหน้า แต่ผลลัพธ์ดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่ออัตราการนำเทคโนโลยีไปใช้เพิ่มขึ้น

สำหรับบริษัทอย่าง Geek+ นี่คือโอกาสทางธุรกิจขนาดใหญ่ เพราะคลังสินค้าหลายแห่งในอังกฤษยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของระบบอัตโนมัติ ลูกค้าจึงต้องการโซลูชันที่ติดตั้งได้เร็ว รองรับปริมาณสินค้าและความหนาแน่นในการจัดเก็บที่สูงขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องสร้างคลังใหม่ทั้งหมด

ประสิทธิภาพเพิ่ม แต่คำถามเรื่องงานยังคงอยู่

การนำหุ่นยนต์มาใช้ไม่ได้มีความหมายเพียง “แทนคน” ในทุกกรณี บริษัทบางแห่งระบุว่าระบบอัตโนมัติช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ และเปิดทางให้พนักงานเดิมไปทำงานที่ต้องใช้ทักษะสูงขึ้น อย่างไรก็ตาม สหภาพแรงงานอังกฤษมองว่าผลลัพธ์สุดท้ายอาจนำไปสู่การลดจำนวนพนักงานในบางตำแหน่ง

ประเด็นสำคัญที่สหภาพแรงงานหยิบยกขึ้นมา ได้แก่

• ความเสี่ยงต่อการสูญเสียงาน: GMB เตือนว่าการลงทุนด้านหุ่นยนต์ของ Asda อาจทำให้ตำแหน่งงานคลังสินค้าสูงสุด 1,000 ตำแหน่งตกอยู่ในความเสี่ยง Rachelle Wilkins เจ้าหน้าที่ระดับชาติของ GMB กล่าวว่า “การที่คน 1,000 คนต้องตกงานเพื่อถูกแทนที่ด้วยหุ่นยนต์ ฟังดูเหมือนฉากจากภาพยนตร์ไซไฟดิสโทเปีย”
• ไม่เชื่อคำยืนยันว่าไม่มีการเลิกจ้าง: หลังผู้ค้าปลีกสินค้ากีฬารายหนึ่งระบุว่าหุ่นยนต์ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพคลังสินค้าเป็นสามเท่า โดยไม่มีการสูญเสียงาน สหภาพแรงงานยังคงตั้งข้อสงสัย เพราะจำนวนพนักงานในบางบทบาทลดลง และตัวแทนสหภาพรายหนึ่งชี้ว่าเป้าหมายระยะสุดท้ายของระบบอัตโนมัติมักคือการแทนที่แรงงานมนุษย์
• ความวิตกของพนักงาน: ผลสำรวจสมาชิก GMB จำนวน 5,000 คนพบว่าเกือบครึ่งหนึ่งกังวลว่า AI จะเข้ามาแทนที่งานของตน ขณะที่เกือบ 30% ระบุว่านายจ้างได้นำเทคโนโลยี AI มาใช้แล้ว
• สิทธิในการมีส่วนร่วม: สหภาพแรงงานเรียกร้องให้ขยายการเจรจาต่อรองร่วมให้ครอบคลุมการนำเทคโนโลยีใหม่เข้ามาใช้ รวมถึงต้องมีตัวแทนสหภาพร่วมกำหนดข้อตกลงด้านระบบอัตโนมัติในระดับอุตสาหกรรม

ดังนั้น คำถามไม่ได้มีเพียงว่าหุ่นยนต์ทำงานได้เร็วแค่ไหน แต่รวมถึงใครจะได้รับประโยชน์จากผลิตภาพที่เพิ่มขึ้น ใครต้องรับต้นทุน และพนักงานจะได้รับการฝึกทักษะหรือหลักประกันการจ้างงานอย่างไร

มาตรการสหรัฐฯ กระทบ Geek+ โดยตรงหรือไม่

เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2026 คณะบริหารของโดนัลด์ ทรัมป์ ผ่านคณะกรรมการกลางกำกับดูแลกิจการสื่อสารของสหรัฐฯ หรือ FCC ประกาศห้ามการนำเข้าหุ่นยนต์จีนรุ่นใหม่ประเภท หุ่นยนต์มนุษย์และหุ่นยนต์สี่ขา โดยเพิ่มอุปกรณ์ดังกล่าวเข้าไปใน “Covered List” ซึ่งเป็นรายชื่ออุปกรณ์ที่ถูกมองว่าเป็นความเสี่ยงต่อความมั่นคงแห่งชาติ

มาตรการดังกล่าวยังครอบคลุมอินเวอร์เตอร์ไฟฟ้าจากจีนบางประเภท และมีเป้าหมายเพื่อลดความเสี่ยงด้านไซเบอร์ต่อโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ รวมถึงส่งเสริมการผลิตเทคโนโลยีหุ่นยนต์ขั้นสูงภายในสหรัฐฯ

อย่างไรก็ดี คำสั่งนี้ไม่ได้มุ่งเป้าไปที่ผลิตภัณฑ์หลักของ Geek+ โดยตรง เพราะ Geek+ เน้น AMR และระบบ goods-to-person สำหรับคลังสินค้า ไม่ใช่หุ่นยนต์รูปร่างมนุษย์หรือหุ่นยนต์สี่ขา

ความหมายเชิงภูมิรัฐศาสตร์ของการขยายตัวในอังกฤษ

การขยายตัวของ Geek+ เกิดขึ้นท่ามกลางแนวทางที่แตกต่างกันของชาติตะวันตก สหรัฐฯ กำลังใช้มาตรการจำกัดเทคโนโลยีจีนอย่างเข้มข้น โดยอ้างความเสี่ยงด้านข้อมูล การสอดแนม และการโจมตีทางไซเบอร์ต่อโครงสร้างพื้นฐาน ขณะที่อังกฤษยังเปิดรับหุ่นยนต์คลังสินค้าจีนในภาคค้าปลีกและโลจิสติกส์มากกว่า

ความแตกต่างนี้ทำให้ตลาดตะวันตกเกิด “รอยแยกด้านกฎระเบียบ” ขึ้น ขณะเดียวกัน การปิดกั้นตลาดสหรัฐฯ สำหรับหุ่นยนต์จีนบางประเภทก็ส่งสัญญาณว่า บริษัทจีนอาจเผชิญความเสี่ยงด้านการส่งออกเพิ่มขึ้นในอนาคต

สำหรับ Geek+ สิ่งนี้ทำให้ตลาดอังกฤษและภูมิภาค EMEA ซึ่งหมายถึงยุโรป ตะวันออกกลาง และแอฟริกา มีความสำคัญเชิงกลยุทธ์มากขึ้น แม้ผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทจะไม่อยู่ในขอบเขตคำสั่งห้ามของสหรัฐฯ ก็ตาม

ในภาพใหญ่ หุ่นยนต์คลังสินค้าจึงอยู่ตรงจุดตัดของสามแรงกดดัน ได้แก่ ความจำเป็นทางธุรกิจจากแรงงานขาดแคลน ความพยายามยกระดับผลิตภาพของอังกฤษ และการแข่งขันด้านเทคโนโลยีระหว่างจีนกับสหรัฐฯ การเติบโตของ Geek+ ในอังกฤษอาจช่วยให้บริษัทต่าง ๆ จัดการปัญหาด้านกำลังคนได้เร็วขึ้น แต่ก็ทำให้คำถามเรื่องความมั่นคงของห่วงโซ่อุปทาน สิทธิแรงงาน และการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศเด่นชัดขึ้นเช่นกัน