โดรนโจมตีท่าเรือ CPC ครั้งที่ 3 ในเดือนเดียว: ยูเครนกดดันเส้นทางน้ำมันคาซัคสถาน จนขัดแย้งกับวอชิงตัน

ไม่มีรายงานผู้เสียชีวิต ผู้บาดเจ็บ หรือน้ำมันรั่วไหล แต่ CPC ระงับการขนถ่ายน้ำมันดิบจากเรือทันที นับเป็นการหยุดดำเนินงานครั้งที่ 3 ของท่าเรือในเดือนกรกฎาคม

เส้นทางส่งออกที่คาซัคสถานแทบขาดไม่ได้

CPC เป็นระบบท่อส่งและท่าเรือทางทะเลที่ลำเลียงน้ำมันคาซัคสถานข้ามดินแดนรัสเซียไปยังทะเลดำ โดยท่าเรือแห่งนี้รองรับน้ำมันดิบทางทะเลราว 80% ของคาซัคสถาน และคิดเป็นมากกว่า 1% ของอุปทานน้ำมันทั่วโลก

จุดเปราะบางของระบบอยู่ที่การพึ่งพาเส้นทางส่งออกหลักเพียงไม่กี่เส้นทาง เมื่อท่าเรือหยุดรับน้ำมัน น้ำมันดิบจากแหล่งผลิตจึงสะสมอยู่ในถังเก็บจนใกล้เต็ม บริษัทน้ำมันต้องลดหรือปรับปริมาณการผลิตรายวันเพื่อป้องกันไม่ให้ถังเก็บล้น กระทรวงพลังงานคาซัคสถานระบุว่าการลดลงดังกล่าวเป็นการปรับเชิงเทคนิคชั่วคราว

ผลกระทบรุนแรงที่สุดเกิดขึ้นที่แหล่ง Tengiz ซึ่งเป็นแหล่งน้ำมันขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศและดำเนินการโดยโครงการที่นำโดย Chevron ภายในวันที่ 23 กรกฎาคม ผลผลิตของแหล่งดังกล่าวลดลงมากกว่าครึ่ง เหลือประมาณ 400,000 บาร์เรลต่อวัน ตามข้อมูลจากแหล่งข่าวในอุตสาหกรรม 2 ราย

กรกฎาคมที่ท่าเรือถูกปิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า

เหตุการณ์วันที่ 30 กรกฎาคมเป็นส่วนหนึ่งของการโจมตีต่อเนื่อง ไม่ใช่เหตุเดี่ยว โดยลำดับเหตุการณ์สำคัญมีดังนี้

• 19 กรกฎาคม: โดรนโจมตีเรือ Asia และ Nissos Ios ขณะกำลังขนถ่ายน้ำมันที่ท่าเรือ CPC เรือ Asia เกิดไฟไหม้ แต่ถูกควบคุมได้ และไม่มีรายงานน้ำมันรั่วไหลหรือผู้เสียชีวิต
• 20 กรกฎาคม: หลังเปิดดำเนินงานได้เพียงช่วงสั้น ๆ ท่าเรือก็หยุดอีกครั้ง เมื่อโดรนโจมตีเรือ NELSA ขณะกำลังรับน้ำมันที่จุดจอด SPM-1 ไฟไหม้ถูกดับ เรือยังลอยอยู่ และไม่มีรายงานน้ำมันรั่วไหล
• ราว 27 กรกฎาคม: การขนถ่ายน้ำมันเริ่มกลับมาอีกครั้ง หลังหยุดไปประมาณหนึ่งสัปดาห์
• 30 กรกฎาคม: เรือ Nissos Sifnos และ Marathi ถูกโจมตี ทำให้ท่าเรือต้องระงับการขนถ่ายเป็นครั้งที่ 3 ของเดือน

โดยรวมแล้ว ในเดือนกรกฎาคมมีเรือที่ให้บริการเส้นทาง CPC ถูกโดรนโจมตีอย่างน้อย 6 ลำ ซึ่งรวมถึงเรือที่เช่าโดย Chevron และถูกโจมตีเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม

เป้าหมายทางทหารของยูเครน กับผลกระทบต่อผู้ส่งออกที่ไม่ใช่รัสเซีย

การโจมตีท่าเรือและเรือที่ใช้เส้นทาง CPC สะท้อนยุทธศาสตร์ของยูเครนในการกดดันโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานและรายได้จากการส่งออกของรัสเซีย อย่างไรก็ตาม CPC มีความซับซ้อนกว่าทรัพย์สินพลังงานของรัสเซียโดยตรง เพราะเส้นทางนี้ใช้ส่งออกน้ำมันของคาซัคสถานเป็นหลัก และมีบริษัทอเมริกันเข้ามาลงทุนหรือเกี่ยวข้องทางธุรกิจด้วย

เรือที่ถูกโจมตีหลายลำเป็นเรือพาณิชย์ติดธงต่างประเทศ ไม่ใช่เรือรัสเซีย และบรรทุกน้ำมันดิบของคาซัคสถาน ความเสี่ยงจึงไม่ได้จำกัดอยู่ที่การหยุดชะงักของเส้นทางลำเลียงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงความปลอดภัยของลูกเรือนานาชาติ ความเชื่อมั่นของเจ้าของเรือและผู้เช่าเรือ ตลอดจนผลประโยชน์ของบริษัทพลังงานจากประเทศพันธมิตรของยูเครน

คาซัคสถานประณามการโจมตี โดยระบุว่าเป็นการกระทบต่อผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของประเทศและประเทศสมาชิก CPC รวมถึงอาจทำให้ความมั่นคงด้านพลังงานโลกมีความเสี่ยง

ทำไมสหรัฐฯ จึงกดดันยูเครน

วอชิงตันแสดงความกังวลโดยตรง หลังเรือบรรทุกน้ำมันที่เช่าโดย Chevron ได้รับความเสียหายจากการโจมตีในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม สหรัฐฯ เรียกร้องให้ยูเครนหลีกเลี่ยงการโจมตีเรือในทะเลดำที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับรัสเซีย โดยให้เหตุผลว่าการโจมตีลักษณะนี้อาจกระทบโครงการพลังงานระหว่างประเทศและผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของประเทศพันธมิตร

รายงานหนึ่งระบุว่า กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ได้ส่ง demarche หรือหนังสือประท้วงทางการทูตอย่างเป็นทางการไปยังกรุงเคียฟเกี่ยวกับการโจมตีที่กระทบผลประโยชน์ของสหรัฐฯ และคาซัคสถาน ขณะเดียวกัน บิลล์ ฮุยเซนกา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ เตือนว่าไม่ควรยอมรับการโจมตี CPC เพิ่มเติม พร้อมเชื่อมโยงการปกป้องโครงสร้างพื้นฐานพลังงานของพันธมิตรเข้ากับผลประโยชน์ของสหรัฐฯ และเสถียรภาพด้านพลังงานโลก

ประเด็นนี้จึงกลายเป็นแรงเสียดทานทางการทูตที่ชัดเจนขึ้น: สำหรับยูเครน โครงสร้างพื้นฐานที่ตั้งอยู่ในรัสเซียอาจถูกมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของระบบเศรษฐกิจสงครามของมอสโก แต่สำหรับสหรัฐฯ และคาซัคสถาน CPC คือเส้นทางการค้าพลังงานระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับน้ำมันคาซัคสถานและการลงทุนของบริษัทอเมริกัน

ผลที่ต้องจับตา

การหยุดดำเนินงานครั้งที่ 3 ในเดือนเดียวแสดงให้เห็นว่า การโจมตีเพียงจุดเดียวในห่วงโซ่ส่งออกสามารถลุกลามจากท่าเรือไปถึงระดับการผลิตในแหล่งน้ำมันได้ หากการขนถ่ายยังไม่กลับสู่ภาวะปกติ คาซัคสถานอาจต้องปรับแผนการผลิตและการส่งออกต่อไป ขณะที่ผู้ประกอบการเดินเรืออาจประเมินความเสี่ยงของการเข้าใช้ท่าเรือโนโวรอสซีสค์ใหม่

ในอีกด้านหนึ่ง การที่เรือของประเทศที่สามและน้ำมันของคาซัคสถานถูกดึงเข้าสู่สมรภูมิทะเลดำ ทำให้ยูเครนต้องเผชิญแรงกดดันจากพันธมิตรตะวันตกมากขึ้น เหตุการณ์ CPC จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของน้ำมันคาซัคสถานที่สะดุด แต่เป็นจุดตัดระหว่างยุทธศาสตร์การทำสงครามของยูเครน ความมั่นคงด้านพลังงานโลก และเส้นแบ่งผลประโยชน์ที่สหรัฐฯ ต้องการให้เคียฟเคารพ