ASML สูญมูลค่า 6 หมื่นล้านยูโรใน 2 วัน แต่ภัยจากจีนอาจยังมาไม่ถึง

กลุ่มดังกล่าวนำโดยบริษัทของรัฐในเซี่ยงไฮ้ที่ไม่เป็นที่รู้จักในวงกว้างอย่าง Shanghai Aishengna Electronic Technology Group

ในวันที่ 27 กรกฎาคม หุ้น ASML เคยร่วงระหว่างวันมากถึงประมาณ 8% และปิดตลาดลดลงราว 6% โดยยังฉุดหุ้นผู้ผลิตอุปกรณ์เซมิคอนดักเตอร์ในสหรัฐฯ อย่าง Applied Materials, Lam Research และ KLA ลงตามไปด้วย เมื่อรวมการซื้อขาย 2 วัน หุ้น ASML ลดลงประมาณ 12–13% คิดเป็นมูลค่าตลาดที่หายไปราว 5.5–6 หมื่นล้านยูโร

แรงเทขายครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงที่หุ้นกลุ่มเซมิคอนดักเตอร์อ่อนตัวอยู่แล้ว จากการขายทำกำไรทั่วทั้งอุตสาหกรรม ผลประกอบการของ Samsung ที่ไม่โดดเด่น และความกังวลว่าลูกค้าอาจเลื่อนการลงทุนในเทคโนโลยีราคาแพงออกไป ข่าวเครื่องจักร DUV ของจีนจึงกลายเป็นชนวนที่ทำให้แรงกดดันเดิมปะทุขึ้น

ทำไมนักวิเคราะห์จึงบอกว่าตลาดตื่นตระหนกเกินเหตุ

แม้ข่าวนี้ถือเป็นความก้าวหน้าครั้งสำคัญของอุตสาหกรรมชิปจีน แต่นักวิเคราะห์หลายรายมองว่าขนาดของการร่วงลงของหุ้น ASML ไม่สอดคล้องกับผลกระทบทางธุรกิจที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในทันที

• Bank of America เรียกการเทขายว่าเป็น “ปฏิกิริยาที่เกินเหตุ” และยังคงราคาเป้าหมายซึ่งบ่งชี้ว่าหุ้นมีโอกาสเพิ่มขึ้นมากกว่า 70% จากระดับการซื้อขายวันที่ 29 กรกฎาคม
• JPMorgan ระบุว่าการร่วงลง “ดูไม่สมเหตุสมผลเมื่อเทียบกับสิ่งที่รายงานระบุ” พร้อมเตือนว่าการผลิตเครื่อง DUV ได้จำนวนจำกัด ไม่ได้แปลว่าจะสามารถส่งมอบระบบที่มีความน่าเชื่อถือสำหรับการผลิตจำนวนมากได้ทันที
• Reuters Breakingviews มองว่าเครื่องจักรที่จีนพัฒนาขึ้นยังมีความก้าวหน้าทางเทคนิคไม่เทียบเท่า ASML และตำแหน่งผู้นำของบริษัทดัตช์ยังปลอดภัยในเวลานี้

ตัวเลขกำลังการผลิตคือเหตุผลสำคัญที่สุด จีนมีแผนส่งมอบเครื่อง DUV ประมาณ 5 เครื่องในปี 2026 และราว 20 เครื่องในปี 2027 ขณะที่ ASML จัดส่งระบบได้หลายร้อยเครื่องต่อปี และมีคำสั่งซื้อเต็มไปจนถึงปี 2027 แล้ว

พูดให้เห็นภาพง่าย ๆ ข่าวนี้ยืนยันว่าจีนเริ่มสร้างคู่แข่งได้ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่าคู่แข่งรายนั้นสามารถผลิตได้ในปริมาณมาก คุณภาพสม่ำเสมอ หรือเข้ามาแทนที่ ASML ในตลาดโลกได้ในทันที

จีนก้าวหน้าเรื่องเครื่องพิมพ์ชิปแค่ไหน

DUV: ความสำเร็จที่มีความหมาย แต่ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น

กลุ่มความร่วมมือที่มี Huawei และ SiCarrier เป็นส่วนหนึ่ง เริ่มผลิตเครื่องจักร immersion DUV ซึ่งใช้แสงอัลตราไวโอเลตในการถ่ายแบบวงจรลงบนแผ่นเวเฟอร์ เครื่องจักรเหล่านี้มีรายงานว่าจะส่งมอบให้ผู้ผลิตชิปจีน เช่น SMIC, Hua Hong และ CXMT

อย่างไรก็ตาม รายงานระบุว่าระบบของจีนยังตามหลังในด้านประสิทธิภาพและความเสถียร และต้องผ่านการทดสอบเพิ่มเติมก่อนจะเทียบกับคุณภาพผลผลิตของ ASML ได้ การผลิตช่วงแรกจึงถูกจำกัดไว้ที่ประมาณ 5 ระบบในปี 2026 และ 20 ระบบในปี 2027

EUV: สนามที่ ASML ยังทิ้งห่าง

สำหรับเทคโนโลยีที่ก้าวหน้ากว่าอย่าง EUV หรือ extreme ultraviolet lithography ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการผลิตชิปขั้นสูง จีนยังอยู่ห่างจากการใช้งานเชิงพาณิชย์อย่างมาก

ในเดือนธันวาคม 2025 Reuters รายงานว่าทีมอดีตวิศวกร ASML ในเมืองเซินเจิ้นสร้างต้นแบบเครื่อง EUV เสร็จและกำลังทดสอบอยู่ในห้องปฏิบัติการที่มีการรักษาความปลอดภัยสูง แต่ต้นแบบดังกล่าวยังไม่สามารถผลิตชิปที่ใช้งานได้

ผู้นำอุตสาหกรรมชิปจีนกำลังผลักดันโครงการระดับชาติแบบบูรณาการ เพื่อสร้างระบบลิโทกราฟีที่ใช้งานได้ในช่วงปี 2026–2030 แต่ยังยอมรับว่าจีนมีช่องว่างสำคัญในซอฟต์แวร์ออกแบบชิป หรือ EDA วัสดุพื้นฐาน และเทคโนโลยี EUV

ผลกระทบต่อรายได้ ASML อาจไม่มากในระยะใกล้

จีนยังมีความสำคัญต่อ ASML แต่สัดส่วนดังกล่าวลดลงต่อเนื่อง Roger Dassen ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงินของ ASML ระบุว่า จีนจะคิดเป็นประมาณ 20% ของยอดขายสุทธิทั้งปี 2026 ลดลงจาก 44% ในปี 2024 และ 42% ในปี 2025

ขณะเดียวกัน สัดส่วนยอดขายจากเครื่อง DUV ลดลงจาก 44% ของยอดขายรวมในปี 2024 เหลือ 29% ในไตรมาสล่าสุด นั่นหมายความว่าโครงสร้างธุรกิจของ ASML พึ่งพาเครื่องจักร DUV น้อยลง เมื่อยอดขายเครื่อง EUV ซึ่งมีมูลค่าสูงและมีความสำคัญทางเทคโนโลยีเพิ่มขึ้น

Bank of America ประเมินว่า แม้จีนจะจัดหาเครื่อง immersion DUV ที่ใช้เทคโนโลยี argon fluoride จากผู้ผลิตในประเทศได้ 20 เครื่อง ผลกระทบต่อยอดขาย ASML ในปีถัดไปอาจอยู่ที่ประมาณ 1.4 พันล้านยูโร หรือเพียง 2.4%

เหตุผลอีกประการคือ ความต้องการเครื่อง DUV จากผู้ผลิตชิปนอกจีนยังได้รับแรงหนุนจากการลงทุนด้านปัญญาประดิษฐ์ ซึ่งทำให้ความต้องการอุปกรณ์ผลิตชิปหลายประเภทเพิ่มขึ้น

ASML ติดอยู่ตรงกลางระหว่างสหรัฐฯ กับจีน

ประเด็นนี้สะท้อนสถานะที่ลำบากของ ASML บริษัทอยู่ระหว่างมาตรการควบคุมการส่งออกที่นำโดยสหรัฐฯ กับความพยายามของจีนในการพึ่งพาตนเองด้านเซมิคอนดักเตอร์

มาตรการของสหรัฐฯ ทำให้ ASML ไม่สามารถส่งมอบเครื่อง EUV ที่ก้าวหน้าที่สุดให้จีนได้ และยังมีการเพิ่มข้อจำกัดต่ออุปกรณ์ DUV รุ่นเก่ากว่าบางประเภทด้วย

จีนจึงเดินหน้าหลายแนวทางพร้อมกัน ทั้งการพัฒนาเครื่องลิโทกราฟีของตนเอง การนำชิป AI หลายตัวมาจัดวางร่วมกันเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และการพยายามจัดหาอุปกรณ์ ASML ผ่านช่องทางที่ไม่ได้รับอนุญาต

นอกจากนี้ ยังมีรายงานว่า Howard Lutnick รัฐมนตรีพาณิชย์สหรัฐฯ ตั้งคำถามต่อผู้บริหารระดับสูงของ ASML เกี่ยวกับความกังวลว่าเครื่อง EUV ของบริษัทอาจถูกส่งไปถึงจีนโดยละเมิดข้อจำกัดการส่งออก

ASML ไม่สามารถควบคุมเส้นทางอาชีพของอดีตพนักงานได้ โดยทีมที่พัฒนาต้นแบบ EUV ในเซินเจิ้นมีรายงานว่ารวมอดีตวิศวกรของ ASML อยู่ด้วย บริษัทระบุว่าอดีตพนักงานยังมีพันธะตามข้อตกลงรักษาความลับ และในบางกรณี ASML เคยดำเนินคดีเกี่ยวกับการขโมยความลับทางการค้าได้สำเร็จ

ขณะเดียวกัน รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ก็เผชิญแรงกดดันจากวอชิงตันให้เพิ่มความเข้มงวดด้านการส่งออก ทำให้ ASML ต้องรับแรงบีบจากทั้งตลาดจีน ซึ่งเคยเป็นตลาดสำคัญ และพันธมิตรหลักอย่างสหรัฐฯ

สรุป: ภัยจริง แต่ยังไม่ใช่การสั่นคลอน ASML ในทันที

การเริ่มผลิตเครื่อง immersion DUV ของจีนเป็นหมุดหมายสำคัญต่อเป้าหมายลดการพึ่งพาเทคโนโลยีต่างชาติ และเป็นความท้าทายเชิงสัญลักษณ์ต่ออำนาจนำของ ASML อย่างปฏิเสธไม่ได้

แต่ตัวเลขยังบอกว่าช่องว่างมีขนาดใหญ่ จีนมีเป้าหมายผลิตประมาณ 5 เครื่องในปีนี้และ 20 เครื่องในปีหน้า เทียบกับ ASML ที่จัดส่งได้หลายร้อยระบบและมีคำสั่งซื้อเต็มไปจนถึงปี 2027 ส่วนเทคโนโลยี EUV ซึ่งเป็นแหล่งกำไรและความได้เปรียบหลักของ ASML จีนยังอยู่ในขั้นต้นแบบ

ดังนั้น การสูญมูลค่าตลาดราว 6 หมื่นล้านยูโรจึงดูเหมือนตลาดกำลังประเมินภัยคุกคามที่มีอยู่จริง แต่ให้น้ำหนักกับผลกระทบในอนาคตมากเกินไป เมื่อเทียบกับความเสี่ยงต่อรายได้และตำแหน่งการแข่งขันของ ASML ในช่วงไม่กี่ปีข้างหน้า