แผ่นดินไหวคุมะโมโตะ 28 ก.ค. ถล่ม 'ซิลิคอนไอส์แลนด์' ญี่ปุ่น หยุดโรงงานโซนี่-ทีเอสเอ็มซี สะเทือนซัพพลายเชนชิปโลก

แผ่นดินไหวครั้งนี้ถล่มลงกลางหัวใจของ 'ซิลิคอนไอส์แลนด์' (Silicon Island) แหล่งผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก มูลค่ากว่า 2 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่งผลให้โรงงานผลิตเซ็นเซอร์ภาพที่ใหญ่ที่สุดในโลกต้องหยุดการผลิตทันที และสร้างความปั่นป่วนไปทั่วซัพพลายเชนชิปและยานยนต์โลก

ยอดผู้เสียชีวิตพุ่ง 28 ราย ยังคงค้นหาผู้สูญหาย

ยอดผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วตลอดสองวันของการค้นหาและกู้ภัย ล่าสุดเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม โฆษกรัฐบาลญี่ปุ่นยืนยันตัวเลขอย่างเป็นทางการที่ 28 ราย โดยก่อนหน้านี้มีรายงานตัวเลขที่แตกต่างกันออกไป: 13 ราย , 18 ราย และ 5 ราย ขณะที่มีผู้บาดเจ็บหลายร้อยคน ไฟฟ้าและน้ำประปาถูกตัดขาดในหลายหมื่นครัวเรือน

เหตุการณ์ที่สะเทือนใจที่สุดคือ ศูนย์การค้าแห่งหนึ่งถล่มบางส่วนหลังเกิดการระเบิดจากแรงสั่นสะเทือน เจ้าหน้าที่กู้ภัยยังคงเร่งค้นหาผู้ติดค้างอยู่ภายใน นายกรัฐมนตรี ซานาเอะ ทาคาอิจิ ได้จัดตั้งคณะทำงานพิเศษของรัฐบาลเพื่อประสานงานการรับมือเหตุฉุกเฉิน

โรงงานเซ็นเซอร์ภาพของโซนี่: กำลังการผลิต 4 ล้านชิ้นต่อวันต้องหยุดชะงัก

โซนี่ (Sony) ดำเนินกิจการโรงงานผลิตเซ็นเซอร์ภาพที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่จังหวัดคุมะโมโตะ สามารถผลิตเซ็นเซอร์ได้มากถึง 4 ล้านตัวต่อวัน สำหรับกล้องและสมาร์ทโฟน โรงงานแห่งนี้ หยุดการผลิตและอพยพพนักงาน ทันทีหลังเกิดแผ่นดินไหว และ ณ วันที่ 29 กรกฎาคม โซนี่ยังคงยืนยันว่าโรงงานยังคงปิดอยู่เพื่อตรวจสอบโครงสร้างและอุปกรณ์ โดย ไม่มีกำหนดเวลาเริ่มดำเนินการผลิตอีกครั้ง ส่วนโรงงานเซ็นเซอร์อื่นๆ ของโซนี่ในนางาซากิและโออิตะกลับมาเดินเครื่องได้เร็วกว่า

การหยุดทำงานที่ยืดเยื้อที่ศูนย์เทคโนโลยีคุมะโมโตะ (Kumamoto Technology Center) อาจส่งผลกระทบต่ออุปทานเซ็นเซอร์ภาพ CMOS ที่ใช้ในอุปกรณ์ตั้งแต่กล้อง iPhone ไปจนถึงกล้องถ่ายภาพระดับสูงและระบบกล้องในยานยนต์

ฮับเซมิคอนดักเตอร์วงกว้าง: ทีเอสเอ็มซี, โตเกียวอิเล็กตรอน และเรเนซาส

คุมะโมโตะคือศูนย์กลางของ 'ซิลิคอนไอส์แลนด์' ซึ่งประกอบด้วยโรงงานผลิตเซมิคอนดักเตอร์ ผู้ผลิตอุปกรณ์ และซัพพลายเออร์วัสดุจำนวนมาก หลังแผ่นดินไหว การดำเนินงานหลักทุกรายการต้องหยุดชะงักหรืออพยพ:

• โรงงาน JASM ของ TSMC (Japan Advanced Semiconductor Manufacturing) — อพยพพนักงาน แต่ ไม่มีรายงานความเสียหายทางโครงสร้าง และเริ่ม ดำเนินการทีละขั้นตอนอีกครั้งในเย็นวันที่ 28
• โตเกียวอิเล็กตรอน (Tokyo Electron) — ผู้ผลิตอุปกรณ์เซมิคอนดักเตอร์ หยุดการผลิตที่โรงงานสองแห่งในคุมะโมโตะจนถึงอย่างน้อยวันที่ 29 กรกฎาคม แต่ต่อมารายงานว่าไม่มีความเสียหายรุนแรง และตั้งเป้ากลับมาดำเนินการเต็มรูปแบบในสัปดาห์ถัดไป
• ฟูจิฟิล์ม (Fujifilm) — อพยพพนักงานออกจากโรงงานในคิคุโยะ
• เรเนซาส (Renesas) — ซัพพลายเออร์ชิปรถยนต์รายสำคัญ ระงับการดำเนินงานเช่นกัน

การหยุดชะงักครั้งนี้ยังส่งผลให้ผู้ผลิต ผู้ค้าปลีก และผู้ให้บริการจำนวนมากต้องระงับการดำเนินงานทั่วภูมิภาคคิวชู

ความเสี่ยงต่อซัพพลายเชนยานยนต์

ผลกระทบส่งต่อไปยังอุตสาหกรรมยานยนต์ที่ต้องพึ่งพาคุมะโมโตะในด้านไมโครคอนโทรลเลอร์ เซมิคอนดักเตอร์กำลัง และเซ็นเซอร์ภาพ:

• ฮอนด้า (Honda) หยุดการผลิตชั่วคราวที่โรงงานจักรยานยนต์ในคุมะโมโตะ
• โตโยต้า (Toyota) อพยพพนักงานหรือหยุดการผลิตชั่วคราวที่ไซต์งานใกล้เคียง
• เรเนซาส ซึ่งเป็นซัพพลายเออร์ไมโครคอนโทรลเลอร์รถยนต์รายสำคัญ ระงับการดำเนินงาน เพิ่มความเสี่ยงที่โรงงานประกอบรถยนต์ทั่วโลกอาจต้องหยุดดำเนินการเช่นกัน

จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวปี 2559 ที่เคยทำให้การผลิตของโซนี่และเรเนซาสต้องหยุดไปหลายสัปดาห์ ขนาดความเสียหายที่แท้จริงต่อการผลิตรถยนต์จึงยังไม่สามารถประเมินได้ในขณะนี้

ปฏิกิริยาจากตลาดและเศรษฐกิจ

แผ่นดินไหวซ้ำเติมสภาวะตลาดที่อ่อนไหวอยู่แล้ว โดยในวันที่ 29 กรกฎาคม ดัชนีนิกเกอิร่วงลง 930 จุด หลุดจากระดับแนวรับทางจิตวิทยาที่สำคัญ หุ้นกลุ่มเซมิคอนดักเตอร์ถูกกดดันอย่างหนัก: หุ้น Kioxia ปรับตัวลงแตะกรอบ limit low, ส่วนหุ้นที่มีน้ำหนักสูงในดัชนีอย่าง Advantest และ โตเกียวอิเล็กตรอน ก็ร่วงลงอย่างแรง

• หุ้น TSMC ในตลาดสหรัฐฯ ร่วงกว่า 4% ในการซื้อขายช่วงก่อนเปิดตลาด
• หุ้นชิปในเอเชียเข้าสู่แดนปรับฐาน โดยหุ้นซัมซุง อิเล็กทรอนิกส์ (Samsung Electronics) ร่วงมากถึง 9.5% และ SK Hynix ร่วง 10.9% ในการซื้อขายช่วงเช้าที่โซล
• ดัชนี KOSPI ของเกาหลีใต้ปิดตลาดลดลง 10.84% หลังพักการซื้อขายชั่วคราว

ทั้งนี้ แผ่นดินไหวเกิดขึ้นในช่วงที่ตลาดหุ้น AI และเซมิคอนดักเตอร์กำลังเผชิญแรงขายหนักอยู่แล้ว แต่เหตุการณ์ครั้งนี้ยิ่งตอกย้ำภาพรวมที่เปราะบาง

รัฐบาลญี่ปุ่นได้เปิดใช้งานคณะทำงานเฉพาะกิจเพื่อประเมินความเสียหายและประสานงานการฟื้นฟู นอกจากนี้ แผ่นดินไหวเกิดขึ้นใกล้กับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เซนไดของบริษัทคิวชู อิเล็กทริก แต่ ไม่มีรายงานความผิดปกติเกี่ยวกับนิวเคลียร์

สรุปประเด็นที่ยังไม่แน่นอน

สถานการณ์ยังคงเปลี่ยนแปลงได้เนื่องจากยังเกิดอาฟเตอร์ช็อกที่รุนแรง และภารกิจกู้ภัยยังคงดำเนินอยู่ การประเมินความเสียหายต่ออุปกรณ์ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่มีความเที่ยงตรงสูง — และผลกระทบสุดท้ายต่อการผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และยานยนต์ทั่วโลก — อาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์