สงครามตะวันออกกลางเปลี่ยนเศรษฐกิจโลกสู่ภาวะเงินเฟ้อซบเซา น้ำมันใกล้ 100 ดอลลาร์

สมมติฐานพื้นฐานของธนาคารโลกคือ ราคาน้ำมันดิบเบรนท์เฉลี่ยอยู่ที่ 94 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และความปั่นป่วนด้านพลังงานส่วนใหญ่จะคลี่คลายภายในสิ้นเดือนกรกฎาคม

แต่ในสถานการณ์เลวร้ายที่สุด หากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านทวีความรุนแรง การเติบโตของเศรษฐกิจโลกอาจลดลงเหลือเพียง 1.3% ในปี 2026 ขณะที่เงินเฟ้ออาจพุ่งขึ้นเป็น 4.5% ตามการเปิดเผยของ Indermit Gill หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ธนาคารโลกต่อ Reuters เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม

หากวิกฤตยืดเยื้อและราคาน้ำมันเฉลี่ยขึ้นไปถึง 115 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล การเติบโตอาจชะลอลงเหลือ 2.1% ธนาคารโลกยังเตือนด้วยว่า มี 32 ประเทศที่กำลังเผชิญภาวะหนี้สินตึงตัวหรือมีความเสี่ยงสูงที่จะเข้าสู่ภาวะดังกล่าว

Bank of America: “เงินเฟ้อซบเซาระดับไม่รุนแรง”

Bank of America เป็นหนึ่งในสถาบันแรก ๆ ที่อธิบายผลกระทบของสงครามด้วยคำว่า stagflation อย่างชัดเจน โดย Claudio Irigoyen และทีมเศรษฐศาสตร์ระบุว่า นี่คือแรงกระแทกแบบคลาสสิกที่ทำให้การเติบโตชะลอลงพร้อมกับราคาสินค้าที่สูงขึ้น

• การเติบโตของเศรษฐกิจโลก: ลดจากประมาณการก่อนสงครามที่ 3.5% เหลือ 3.1% ในปี 2026
• เงินเฟ้อโลก: เพิ่มเป็น 3.3% จากเดิม 2.8%
• การเติบโตของสหรัฐฯ: ลดลง 0.5 จุดเปอร์เซ็นต์ เหลือ 2.3% พร้อมเงินเฟ้อทั่วไปที่ 3.6%
• ราคาน้ำมัน: คาดอยู่ที่ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ตลอดปี และอาจกลายเป็น “ระดับปกติใหม่” ที่ 90–95 ดอลลาร์ แม้สงครามจะจบลงแล้ว

Irigoyen เขียนว่า “ผลลัพธ์จากสงครามจนถึงตอนนี้คือเงินเฟ้อซบเซาระดับไม่รุนแรง” พร้อมเตือนว่า ผลกระทบถาวรจะขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่สงครามดำเนินต่อไป

IMF: สามฉากทัศน์ ตั้งแต่แย่ไปจนถึงรุนแรงมาก

IMF แบ่งผลกระทบทางเศรษฐกิจจากสงครามออกเป็น 3 ฉากทัศน์ในเดือนเมษายน 2026

• ฉากทัศน์อ้างอิง: หากสงครามจบลงในเวลาไม่นาน การเติบโตของเศรษฐกิจโลกจะอยู่ที่ 3.1% และเงินเฟ้อทั่วไปที่ 4.4% โดยสมมติให้ราคาสินค้าพลังงานเพิ่มขึ้น 19%
• ฉากทัศน์เลวร้าย: หากสงครามยืดเยื้อ ราคาพลังงานจะเพิ่มขึ้นแรงกว่าเดิม ความคาดหวังเงินเฟ้อสูงขึ้น และธนาคารกลางบางแห่งอาจต้องใช้นโยบายการเงินที่เข้มงวดขึ้น
• ฉากทัศน์รุนแรง: หากสงครามยืดเยื้อและช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด ผลกระทบต่อการเติบโตและเงินเฟ้อจะรุนแรงกว่ามาก

Kristalina Georgieva กรรมการผู้จัดการ IMF ระบุว่า สงครามได้ทำให้ปริมาณน้ำมันที่เข้าสู่ตลาดโลกลดลงแล้ว 13% IMF ยังประเมินว่า การเพิ่มขึ้นของราคาน้ำมันอย่างต่อเนื่อง 10% จะผลักดันเงินเฟ้อเพิ่มประมาณ 0.4 จุดเปอร์เซ็นต์ หรือ 40 basis points

IMF คาดว่าเศรษฐกิจโลกจะเติบโต 3% ในปี 2026 ลดลงจาก 3.5% ในปี 2025 ก่อนฟื้นกลับมาเป็น 3.4% ในปี 2027

ADB: เอเชียกำลังพัฒนารับแรงกดดันจากพลังงานและอาหาร

ADB ลดประมาณการการเติบโตของประเทศกำลังพัฒนาในเอเชียและแปซิฟิกเหลือ 4.9% ในปี 2026 จาก 5.1% ในประมาณการเดือนเมษายน และจาก 5.5% ในปี 2025

เงินเฟ้อในภูมิภาคคาดว่าจะเร่งขึ้น โดยตัวเลขในรายงานเดือนกรกฎาคมอยู่ที่ 4.3% ขณะที่รายงานข่าวของ Reuters ระบุประมาณการที่ 4.6% แรงกดดันไม่ได้จำกัดอยู่แค่ราคาน้ำมันและก๊าซ แต่ยังลุกลามไปถึงปุ๋ย สินค้าโภคภัณฑ์อื่น ๆ และห่วงโซ่อุปทาน

OECD: บางประเทศอาจเข้าสู่ภาวะถดถอย

OECD เตือนในเดือนมิถุนายนว่า หากสงครามยืดเยื้อ บางประเทศอาจเข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจถดถอย ขณะที่เงินเฟ้อปรับตัวสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ในฉากทัศน์พื้นฐาน OECD คาดว่าเศรษฐกิจโลกจะชะลอจาก 3.0% ในปี 2025 เหลือ 2.8% ในปี 2026 ก่อนฟื้นตัวในระยะต่อไป

น้ำมันและพลังงาน: ตัวแปรชี้ชะตาเศรษฐกิจโลก

ราคาน้ำมันเป็นช่องทางหลักที่สงครามส่งผ่านผลกระทบไปยังเศรษฐกิจ ตั้งแต่ต้นทุนการผลิตและค่าขนส่ง ไปจนถึงราคาอาหารและปุ๋ย สงครามทำให้แนวโน้มการขาดแคลนน้ำมันในปี 2026 รุนแรงขึ้น แม้ในปี 2027 อาจเกิดภาวะน้ำมันล้นตลาดได้ หากอุปทานกลับมาเป็นปกติ

• ช่องแคบฮอร์มุซ: เส้นทางเดินเรือยุทธศาสตร์แห่งนี้มีความสำคัญต่อการขนส่งพลังงานโลก การหยุดชะงักเป็นเวลานานอาจทำให้ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ทะลุ 120 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ตามคำเตือนของ Goldman Sachs
• ผลกระทบต่อราคาปุ๋ย: ธนาคารโลกคาดว่าราคาปุ๋ยเฉลี่ยจะพุ่งขึ้นเกือบ 38% ในปี 2026 จากปัญหาอุปทาน ซึ่งจะกระทบเศรษฐกิจที่พึ่งพาภาคเกษตรอย่างหนัก
• สินค้าโภคภัณฑ์: จากเดิมที่นักวิเคราะห์คาดว่าราคาจะลดลงในปี 2026 กลับปรับตัวเพิ่มขึ้นถึง 22%

ตลาดยังมีการประเมินว่า ทุกเดือนที่สงครามอิหร่านยืดเยื้ออาจเพิ่มราคาน้ำมันดิบเบรนท์อีก 7–8 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ขณะที่การหยุดชะงักของช่องแคบฮอร์มุซจะเป็นปัจจัยเร่งที่สำคัญที่สุด

ดอกเบี้ยและตลาดการเงินกำลังรับแรงกดดัน

ธนาคารกลางอาจลดดอกเบี้ยได้ยากขึ้น

ธนาคารกลางสหรัฐฯ หรือ Fed คงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 3.50–3.75% ในปี 2026 โดยตลาดมองว่ามีโอกาสสูงที่จะปรับขึ้นดอกเบี้ย หากความเสี่ยงด้านเงินเฟ้อกลับมาเพิ่มขึ้น

ธนาคารโลกเตือนว่า หากความขัดแย้งทวีความรุนแรง อัตราดอกเบี้ยของธนาคารกลางขนาดใหญ่อาจสูงขึ้นตามไปด้วย เพราะผู้กำหนดนโยบายต้องควบคุมเงินเฟ้อ แม้การขึ้นดอกเบี้ยจะยิ่งกดดันการเติบโตทางเศรษฐกิจก็ตาม

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุ 30 ปีอยู่เหนือ 5% ต่อเนื่องยาวนานที่สุดนับตั้งแต่ปี 2007 สะท้อนความกังวลเรื่องเงินเฟ้อในอนาคตและความไม่แน่นอนของตลาด

ต้นทุนธุรกิจเพิ่มขึ้นทั่วโลก

บริษัทต่าง ๆ เริ่มเผชิญต้นทุนการดำเนินงานที่สูงขึ้นอย่างชัดเจน โดยนักบัญชีมากกว่าสามในสี่ทั่วโลกรายงานว่าต้นทุนเพิ่มขึ้นในไตรมาส 2 ของปี 2026 ขณะที่ 83% ของประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงิน (CFO) ระบุว่ากำลังรับมือกับต้นทุนที่สูงขึ้น

ภูมิภาคใดเปราะบางที่สุด

• ตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ: เป็นภูมิภาคที่ถูกปรับลดประมาณการการเติบโตลงมากที่สุด รวมถึงกลุ่มประเทศตะวันออกกลาง แอฟริกาเหนือ อัฟกานิสถาน และปากีสถาน IMF คาดว่าเศรษฐกิจกลุ่มประเทศความร่วมมืออ่าวอาหรับ หรือ GCC จะเติบโตเพียง 2% ในปี 2026 โดยซาอุดีอาระเบียมีความยืดหยุ่นมากกว่าประเทศผู้นำเข้าน้ำมันอย่างอียิปต์และจอร์แดน
• แอฟริกา: สหประชาชาติเตือนว่าสงครามที่ยืดเยื้ออาจทำให้เกิดวิกฤตค่าครองชีพระดับทวีป จากราคาอาหารและเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงขึ้น
• ประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่: มีแนวโน้มได้รับผลกระทบหนักกว่าประเทศพัฒนาแล้ว เพราะปุ๋ยราคาแพงกระทบภาคเกษตร และเพิ่มภาระค่าใช้จ่ายนำเข้าอาหาร

สิ่งที่ยังต้องจับตา: คาดการณ์อาจเปลี่ยนได้

1. ระยะเวลาของสงครามคือปัจจัยชี้ขาด แทบทุกประมาณการขึ้นอยู่กับว่าสงครามจะดำเนินต่อไปนานเพียงใด และเส้นทางขนส่งน้ำมัน โดยเฉพาะช่องแคบฮอร์มุซ จะยังเปิดใช้งานได้หรือไม่
2. ตัวเลข 1.3% ไม่ใช่ประมาณการหลัก การเติบโต 1.3% และเงินเฟ้อ 4.5% ของธนาคารโลกเป็นฉากทัศน์เลวร้ายที่สุดจากการยกระดับความขัดแย้ง ไม่ใช่การคาดการณ์พื้นฐาน
3. เศรษฐกิจโลกยังมีความยืดหยุ่น เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2026 ผู้นำของสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA), IMF, ธนาคารโลก และองค์การการค้าโลก (WTO) ออกแถลงการณ์ร่วมว่า เศรษฐกิจโลกยัง “มีความยืดหยุ่นในวงกว้าง” ต่อแรงกระแทกที่เกิดขึ้นจนถึงขณะนี้ แต่ความไม่แน่นอนยังอยู่ในระดับสูง
4. อุปทานน้ำมันอาจกลับมาเป็นปกติ แนวโน้มปี 2027 ยังมีโอกาสเกิดภาวะน้ำมันล้นตลาด หากสถานการณ์ด้านอุปทานกลับคืนสู่ภาวะปกติ

สรุป: โลกกำลังเผชิญโจทย์เศรษฐกิจที่แก้ยาก

สงครามตะวันออกกลางปี 2026 กำลังบังคับให้เศรษฐกิจโลกปรับสมดุลครั้งใหญ่ ราคาพลังงานที่สูงขึ้นทำให้ต้นทุนการผลิตและค่าครองชีพเพิ่ม ขณะเดียวกันการเติบโตกลับชะลอลง และธนาคารกลางต้องเผชิญโจทย์ที่ลำบากว่าจะควบคุมเงินเฟ้อด้วยดอกเบี้ยสูง หรือประคองเศรษฐกิจที่กำลังอ่อนแรง

ผลลัพธ์สุดท้ายจะเป็นเพียง “เงินเฟ้อซบเซาระดับไม่รุนแรง” หรือพัฒนาไปสู่ภาวะเศรษฐกิจถดถอยรุนแรง ยังขึ้นอยู่กับตัวแปรที่นักเศรษฐศาสตร์ควบคุมไม่ได้ นั่นคือสงครามจะยุติลงเมื่อใด และยุติลงในรูปแบบใด