จีนโต้กลับอียู คุมส่งออก 14 หน่วยงาน หลังมาตรการคว่ำบาตรรัสเซียรอบที่ 21

จีนขึ้นบัญชีควบคุมการส่งออก 14 หน่วยงานยุโรป

วันที่ 24 กรกฎาคม กระทรวงพาณิชย์จีนออกประกาศฉบับที่ 30 เพิ่ม หน่วยงานจากยุโรป 14 แห่ง เข้าสู่บัญชีควบคุมการส่งออก พร้อมมีผลทันที โดยห้ามส่งออก สินค้าที่ใช้ได้สองทาง หรือสินค้าที่สามารถนำไปใช้ได้ทั้งในภาคพลเรือนและภาคทหาร ให้แก่หน่วยงานที่ถูกขึ้นบัญชี

หนึ่งในบริษัทที่อยู่ในรายชื่อคือ Rheinmetall AG ผู้ผลิตอาวุธรายใหญ่ของเยอรมนี นอกจากนี้ยังมี III-V LAB จากฝรั่งเศส และ Vigo Photonics จากโปแลนด์

จีนระบุว่ามาตรการดังกล่าวเป็นการตอบแทนอย่าง “ชอบด้วยกฎหมาย” และเป็นการตอบโต้โดยตรงต่อมาตรการของอียูที่ขึ้นบัญชีบริษัทจีน 14 แห่ง ความเท่าเทียมของจำนวนรายชื่อ—14 หน่วยงานยุโรปต่อ 14 บริษัทจีน—จึงถูกมองว่าเป็นการส่งสัญญาณแบบตอบโต้กันทีละขั้นอย่างชัดเจน

นอกจากบริษัทจีนแล้ว องค์กรและบุคคลต่างชาติยังถูกห้ามจัดหา หรือถ่ายโอนสินค้าที่ใช้ได้สองทางซึ่งผลิตในจีนให้แก่หน่วยงานยุโรปที่อยู่ในบัญชีด้วย

ประเด็นสำคัญของมาตรการ

• มีผลเมื่อใด: มีผลทันทีตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม 2026
• ผู้ถูกขึ้นบัญชี: ตั้งแต่ Rheinmetall AG ของเยอรมนี ไปจนถึง III-V LAB ของฝรั่งเศส และ Vigo Photonics ของโปแลนด์
• เหตุผลทางกฎหมายที่จีนอ้าง: การปกป้อง “ความมั่นคงและผลประโยชน์ของชาติ”

การตอบโต้ภายใน 24 ชั่วโมงถือเป็นสัญญาณว่าความขัดแย้งกำลังขยับจากการคว่ำบาตรทางการเงินและการค้า ไปสู่การใช้กฎควบคุมเทคโนโลยีและสินค้าที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์เป็นเครื่องมือทางการทูต

ความตึงเครียดทางการค้าอียู–จีนขยายวง

มาตรการครั้งนี้ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างโดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนหนึ่งของความสัมพันธ์ทางการค้าอียู–จีนที่เสื่อมลงจากแรงกดดันหลายด้าน

• การแข่งขันครอบคลุมหลายอุตสาหกรรม: อียูกำลังเผชิญการแข่งขันจากกำลังการผลิตส่วนเกินของจีน ไม่ใช่แค่ในเทคโนโลยีสีเขียวและรถยนต์ไฟฟ้า แต่รวมถึงเครื่องจักรกลด้วย รายงานของรัฐบาลฝรั่งเศสที่เผยแพร่ช่วงต้นปี 2026 ประเมินว่า หากแนวโน้มปัจจุบันยังดำเนินต่อไป การผลิตภาคอุตสาหกรรมของยุโรปมากถึง 55% อาจเผชิญภัยคุกคามจากการแข่งขันของจีนในระยะกลาง โดยอิตาลีมีสัดส่วนที่เสี่ยงเกือบ 60%
• อียูเตรียมเครื่องมือด้านความมั่นคงทางเศรษฐกิจ: คณะกรรมาธิการยุโรปให้คำมั่นว่าจะนำเสนอเครื่องมือใหม่ภายในเดือนกันยายน 2026 ขณะเดียวกัน ในเดือนพฤษภาคม ฝรั่งเศส อิตาลี เนเธอร์แลนด์ สเปน และลิทัวเนีย ได้ร่วมผลักดันการปฏิรูปมาตรการป้องกันทางการค้าให้รวดเร็วและเข้มงวดขึ้นต่อสินค้านำเข้าจากจีน
• มาตรการคว่ำบาตรเป็นจุดปะทะสำคัญ: จีนเตือนอียูซ้ำหลายครั้งว่า การนำบริษัทจีนเข้าไปอยู่ในมาตรการคว่ำบาตรรัสเซียจะสร้างความเสียหายต่อความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างสองฝ่าย

ภาคเครื่องจักรกลอิตาลีเรียกร้องกฎการค้าที่เข้มงวดขึ้น

สามวันหลังจีนประกาศควบคุมการส่งออก หรือวันที่ 27 กรกฎาคม 2026 UCIMU สมาคมผู้ผลิตเครื่องจักรกลของอิตาลี ออกมาเรียกร้องให้อียูยกระดับมาตรการป้องกันทางการค้าต่อเครื่องจักรกลจากจีน

ข้อเรียกร้องหลักของ UCIMU ได้แก่

• เพิ่มความเข้มแข็งให้เครื่องมือป้องกันทางการค้าของอียู เพื่อต่อกรกับสิ่งที่สมาคมเรียกว่า “การแข่งขันที่รุนแรง” จากผู้ผลิตเครื่องจักรกลจีน
• หากไม่มีมาตรการเพิ่มเติม ยุโรปอาจสูญเสียความแข็งแกร่งในอุตสาหกรรมเชิงยุทธศาสตร์นี้มากขึ้น
• กำหนดให้เครื่องจักรกลนำเข้าจากจีนต้องปฏิบัติตาม มาตรฐานความปลอดภัยและมาตรฐานทางเทคนิคเดียวกับ ที่ผู้ผลิตยุโรปต้องปฏิบัติตาม ซึ่งอาจทำให้เกิดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีเพิ่มขึ้น

UCIMU มองว่าผู้ผลิตจีนกำลังขยายส่วนแบ่งตลาดส่งออกทั่วโลกอย่างรวดเร็ว และกำลังท้าทายจุดแข็งดั้งเดิมของยุโรปด้านการผลิตที่มีความแม่นยำ

อิตาลีเองก็เป็นหนึ่งในห้าประเทศสมาชิกอียูที่ร่วมลงนามในเอกสารเมื่อเดือนพฤษภาคม เรียกร้องให้สหภาพยุโรปตอบโต้ “กำลังการผลิตส่วนเกินทางอุตสาหกรรมที่เป็นระบบและมีโครงสร้าง” ของจีนให้รวดเร็วและจริงจังยิ่งขึ้น

จากมาตรการคว่ำบาตรสู่การแข่งขันอุตสาหกรรม

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเรียงลำดับได้ดังนี้

1. อียูคว่ำบาตรรัสเซียและขึ้นบัญชีบริษัทจีน — มาตรการรอบที่ 21 ระบุบริษัทจีน 14 แห่ง โดยกล่าวหาว่าช่วยหลีกเลี่ยงข้อจำกัดการส่งออก
2. จีนตอบโต้ด้วยการควบคุมการส่งออก — ภายใน 24 ชั่วโมง ปักกิ่งห้ามส่งออกสินค้าที่ใช้ได้สองทางให้หน่วยงานยุโรป 14 แห่ง รวมถึง Rheinmetall
3. ภาคอุตสาหกรรมยุโรปเรียกร้องให้ตอบโต้จีนเข้มขึ้น — สามวันต่อมา UCIMU ขอให้อียูเพิ่มมาตรการป้องกันการนำเข้าเครื่องจักรกลจีน

ภาพรวมจึงไม่ใช่เพียงข้อพิพาทระหว่างอียูกับจีนเรื่องมาตรการคว่ำบาตรรัสเซียเท่านั้น แต่ยังสะท้อนการแข่งขันด้านอุตสาหกรรม เทคโนโลยี และความมั่นคงทางเศรษฐกิจที่เชื่อมโยงกันมากขึ้น

ขณะที่อียูกำลังพิจารณาเครื่องมือใหม่เพื่อปกป้องอุตสาหกรรมสำคัญ จีนก็แสดงให้เห็นว่าพร้อมใช้ระบบควบคุมการส่งออกเป็นกลไกตอบโต้ทางการทูต สำหรับอุตสาหกรรมอย่างเครื่องจักรกล ความเกี่ยวพันระหว่างนโยบายความมั่นคงกับนโยบายการค้าจึงกำลังทำให้สภาพแวดล้อมทางธุรกิจมีความผันผวนมากขึ้น