รัสเซียคว่ำบาตรสินค้าอาร์เมเนีย 'ขัดกฎ EAEU' ปูติน vs ปาชินยัน เดือดปมยื่นใบสมัคร EU

หน่วยงานด้านความปลอดภัยทางการเกษตร Rosselkhoznadzor และหน่วยงานกำกับดูแลอื่นๆ ของรัสเซียอ้างถึงเหตุผลด้านความปลอดภัยทางพฤกษอนามัยและความปลอดภัยของอาหาร แต่ช่วงเวลาของมาตรการซึ่งเกิดขึ้นก่อนการเลือกตั้งรัฐสภาอาร์เมเนียในวันที่ 7 มิถุนายน และในช่วงที่เยเรวานเริ่มหันไปทางตะวันตกมากขึ้น ทำให้ผู้สังเกตการณ์มองว่ามาตรการดังกล่าวเป็นแรงกดดันทางการเมือง

ข้อโต้แย้งของปาชินยันต่อปูตินในการขอให้ยกเลิกข้อจำกัด (โทรศัพท์เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม)

เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2026 นายกรัฐมนตรีอาร์เมเนีย นิโคล ปาชินยัน และประธานาธิบดีรัสเซีย วลาดิมีร์ ปูติน ได้หารือทางโทรศัพท์ โดยอ้างอิงจากแถลงการณ์ของรัฐบาลอาร์เมเนียและรายงานต่างๆ:

• ปาชินยันกล่าวว่าข้อจำกัดต่อการส่งออกของอาร์เมเนีย ขัดแย้งกับกรอบกฎหมายและสนธิสัญญาที่ควบคุมความสัมพันธ์ระหว่างอาร์เมเนีย-รัสเซีย และ ละเมิดข้อบังคับของสหภาพเศรษฐกิจยูเรเซีย (EAEU)
• เขาเน้นย้ำว่ามาตรการดังกล่าวขัดต่อข้อตกลงทวิภาคีระหว่างทั้งสองประเทศ
• ปาชินยันขอให้ปูตินช่วยแก้ไขข้อพิพาทและยกเลิกข้อจำกัด
• นอกจากนี้ เขายังระบุว่าข้อจำกัดดังกล่าวเป็น "ก้าวที่ผิด" ซึ่งเสี่ยงที่จะทำให้ความคิดเห็นของประชาชนอาร์เมเนียเปลี่ยนไปต่อต้าน EAEU

ผลกระทบต่อการค้าทวิภาคี

• มูลค่าการค้าระหว่างอาร์เมเนียและรัสเซียลดลง 20.5% ในช่วงห้าเดือนแรกของปี 2026 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2025 ตามข้อมูลของคณะกรรมการสถิติแห่งอาร์เมเนีย
• การลดลงนี้สะท้อนถึงทั้งการแบนนำเข้าโดยตรงและการชะลอตัวในวงกว้างของการค้า เนื่องจากรัสเซียยังคงเป็นคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของอาร์เมเนียและเป็นตลาดหลักสำหรับสินค้าเกษตรสด
• ผู้ส่งออกอาร์เมเนียเผชิญกับการหยุดชะงักอย่างรุนแรง โดยเฉพาะในกลุ่มสินค้าเกษตรและเครื่องดื่มที่ต้องเน้นความรวดเร็ว

การตอบสนองของสหภาพยุโรป

EU ได้ตอบโต้ด้วยมาตรการที่สำคัญ ซึ่งผู้นำ EU ระบุอย่างชัดเจนว่าเป็นการตอบโต้ต่อ "การบีบบังคับทางเศรษฐกิจ" ของรัสเซีย

ความช่วยเหลือทางการเงิน:

• เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป อัวร์ซูลา ฟอน แดร์ ไลเอิน ได้สนทนากับปาชินยัน และประกาศว่า EU กำลังเตรียมโครงการสนับสนุนทางเศรษฐกิจ ซึ่งรายงานเบื้องต้นว่ามีมูลค่าประมาณ 50 ล้านยูโร
• เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน EU ได้จ่ายเงิน 34 ล้านยูโรทันที เพื่อช่วยบรรเทาผลกระทบต่อภาคเอกชนของอาร์เมเนีย ซึ่งเป็นงวดแรกของแพ็คเกจความช่วยเหลือที่ใหญ่กว่า
• เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม EU ให้คำมั่น สนับสนุนทางเศรษฐกิจเพิ่มเติมอีก 18 ล้านยูโร รวมเป็นเงินช่วยเหลือโดยตรงกว่า 52 ล้านยูโร

มาตรการทางการค้าแบบอิสระ (การลดภาษี):

• เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม ฟอน แดร์ ไลเอิน ประกาศข้อเสนอสำหรับ "มาตรการทางการค้าแบบอิสระ" ซึ่งจะอนุญาตให้ สินค้าส่งออกของอาร์เมเนียมากถึง 80% เข้าสู่ EU โดยปลอดภาษี
• กลไกนี้เป็นประเภทเดียวกับที่ EU เคยใช้เพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจยูเครน
• ข้อเสนอนี้ต้องได้รับการอนุมัติจากรัฐสภายุโรปและประเทศสมาชิก EU

ถ้อยแถลงทางการเมือง:

• ฟอน แดร์ ไลเอิน เรียกการกระทำของรัสเซียว่า "ไม่ต่างอะไรจากการบีบบังคับทางเศรษฐกิจ" และ "ยอมรับไม่ได้" โดยระบุว่ามอสโกกำลัง "ทำให้ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจเป็นอาวุธเพื่อกดดันทางการเมือง"
• ระหว่างการเยือนเยเรวานเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม เธอกล่าวกับอาร์เมเนียว่า: "พวกคุณวางใจเราได้"

การกระจายตลาด:

• EU ยังสนับสนุนอาร์เมเนียในการปรับกฎระเบียบภายในประเทศเพื่อส่งออกปลาไปยังตลาด EU ซึ่งเป็นก้าวสำคัญในการเปลี่ยนทิศทางเชิงยุทธศาสตร์ของเยเรวานไปยังตลาดตะวันตก

ประเด็นการลงประชามติเกี่ยวกับสมาชิกภาพ EU

คำถามเกี่ยวกับการลงประชามติเพื่อเข้าร่วม EU ของอาร์เมเนียเป็นประเด็นร้อนที่อยู่เบื้องหลังวิกฤตการณ์นี้:

ข้อเรียกร้องของปูติน: ระหว่างการประชุมที่มอสโกเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2026 ปูตินเตือนปาชินยันว่าอาร์เมเนีย ไม่สามารถเป็นสมาชิกของทั้ง EU และ EAEU ที่นำโดยมอสโกได้ในเวลาเดียวกัน ปูตินกดดันให้อาร์เมเนียจัดประชามติเพื่อเลือกระหว่างสองกลุ่ม

จุดยืนของปาชินยัน:

• ปาชินยันกล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า การลงประชามตินั้น "ไร้ความหมาย" หากไม่มีใบสมัครเข้าเป็นสมาชิก EU อย่างเป็นทางการจากอาร์เมเนียก่อน
• เขากล่าวว่าอาร์เมเนียในขณะนี้ ยังไม่มีเหตุผลเพียงพอที่จะจัดประชามติ เลือกระหว่างสมาชิกภาพ EU และ EAEU เนื่องจากกระบวนการบูรณาการยุโรปยัง ไม่ถึงขั้นตอน ที่ทำให้การเลือกดังกล่าวเป็นรูปธรรม
• ในช่วงปลายเดือนมิถุนายน 2026 เขากล่าวว่า: "การลงประชามติจะเกิดขึ้นเมื่อมีหัวข้อสำหรับการลงประชามติ และหัวข้อของการลงประชามติอย่างน้อยที่สุดจะต้องเป็นการยื่นคำร้องอย่างเป็นทางการของอาร์เมเนียเพื่อเข้าร่วมสหภาพยุโรป"
• ปาชินยันยังกล่าวว่าอาร์เมเนียจะ ทำงานภายใน EAEU ต่อไป "อย่างสงบและมั่นใจ" ในขณะที่การอภิปรายเรื่องสมาชิกภาพ EU ยังคงดำเนินต่อไป

ความคิดริเริ่มของภาคประชาสังคม: กลุ่มพลเมืองที่สนับสนุนรัสเซียชื่อ "Eurasian Alliance" ได้ยื่นความคิดริเริ่มต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งกลางของอาร์เมเนียในต้นเดือนกรกฎาคม โดยเรียกร้องให้มี "การลงประชามติจากเบื้องล่าง" เพื่อต่อต้านการเข้าร่วม EU แต่นี่เป็นความพยายามที่ไม่ใช่ของรัฐบาล

ท่าทีของ EU: EU ไม่ได้เรียกร้องให้มีการลงประชามติต่อสาธารณะ ในทางกลับกัน บรัสเซลส์มุ่งเน้นไปที่การกระชับความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการเมืองกับอาร์เมเนียผ่านความช่วยเหลือ การเปิดเสรีทางการค้า และโครงการเสริมสร้างความร่วมมือ โดยไม่จำเป็นต้องเสนอสมาชิกภาพหรือการลงประชามติในทันที