EU ฟ้อง TikTok อีกรอบ! ค่าเริ่มต้นของแอปฯ เปิดทางคนร้ายเข้าถึงเด็ก

สามประเด็นหลักที่ TikTok ละเมิด

คณะกรรมาธิการระบุว่า TikTok ออกแบบระบบที่บกพร่องในสามประเด็นสำคัญ:

• ผู้ใช้เยาวชนอายุ 13–17 ปี สามารถตั้งค่าบัญชีเป็น "สาธารณะ" (public) ได้โดยค่าเริ่มต้น ซึ่งหมายความว่าผู้ใช้คนใดก็ได้ รวมถึงผู้ที่ไม่มีบัญชี TikTok สามารถดูคอนเทนต์และโปรไฟล์ของเด็กๆ ได้
• ผู้ใช้เยาวชนอายุ 13–15 ปี สามารถเปลี่ยนบัญชีเป็นแบบสาธารณะได้เพียงไม่กี่ขั้นตอน คณะกรรมาธิการพบว่าแม้ TikTok จะมีการตั้งค่าความปลอดภัยพื้นฐานให้กับกลุ่มอายุนี้ แต่อินเทอร์เฟซของแอปฯ ก็ทำให้เด็กสามารถปิดการตั้งค่าเหล่านั้นได้โดยง่าย
• ผู้ใหญ่สามารถดูโปรไฟล์ส่วนตัวของผู้ใช้เยาวชนอายุ 16–17 ปีได้ แม้ว่าเด็กวัยรุ่นที่อายุมากกว่าจะตั้งค่าบัญชีเป็นส่วนตัว (private) แล้ว ผู้ใหญ่ก็ยังสามารถเห็นคอนเทนต์และมีปฏิสัมพันธ์กับพวกเขาได้ ซึ่งคณะกรรมาธิการสรุปว่าไม่เป็นไปตามมาตรฐานของ DSA

ข้อกล่าวหานี้เจาะจงและตรงประเด็น: TikTok ไม่ได้ถูกกล่าวหาว่าขาดคุณสมบัติด้านความปลอดภัย แต่ถูกกล่าวหาว่าออกแบบคุณสมบัติต่างๆ ในลักษณะที่เด็กสามารถหลบเลี่ยงได้โดยง่าย

ไทม์ไลน์การบังคับใช้กฎหมายของ EU ต่อ TikTok

การดำเนินการล่าสุดนี้เป็นส่วนหนึ่งของแรงกดดันด้านกฎระเบียบที่รุมเร้า TikTok ตลอดสองปีที่ผ่านมา ภายใต้ DSA และกฎหมายอื่นๆ ของ EU

ค่าปรับอื่นๆ ที่ไม่ใช่จาก DSA (บังคับใช้ภายใต้กฎหมาย GDPR โดย Irish Data Protection Commission):

• 345 ล้านยูโร (กันยายน 2023) — สำหรับการละเมิดความเป็นส่วนตัวของข้อมูลเด็ก โดยเฉพาะเรื่องการยืนยันอายุและการตั้งค่าความเป็นส่วนตัวในปี 2020
• 530 ล้านยูโร (2 พฤษภาคม 2025) — สำหรับการโอนย้ายข้อมูลผู้ใช้ในเขตเศรษฐกิจยุโรป (EEA) ไปยังประเทศจีนอย่างผิดกฎหมาย พร้อมคำสั่งให้หยุดการโอนย้ายข้อมูล เว้นแต่จะปฏิบัติตามข้อกำหนดภายในหกเดือน

ภาพใหญ่ของ EU: มากกว่าแค่ TikTok

การดำเนินการของคณะกรรมาธิการต่อ TikTok เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในวงกว้างของยุโรปในการปกป้องเด็กทางออนไลน์ ไฮไลท์สำคัญได้แก่:

• กรกฎาคม 2025: คณะกรรมาธิการเผยแพร่แนวปฏิบัติของ DSA เกี่ยวกับการคุ้มครองผู้เยาว์ โดยกำหนดมาตรการเพื่อรับมือกับความเสี่ยงต่างๆ เช่น การสอพลอ (grooming) และคอนเทนต์ที่เป็นอันตราย
• ตุลาคม 2025: รัฐสภายุโรปเรียกร้องให้กำหนดอายุขั้นต่ำในการใช้สื่อดิจิทัลทั่วทั้ง EU ที่ 16 ปี และเน้นย้ำว่าแพลตฟอร์มต่างๆ ต้องทำให้บริการ "ปลอดภัยโดยการออกแบบ" (safe by design) แทนที่จะผลักภาระให้ผู้ปกครอง
• 12 พฤษภาคม 2026: ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป อัวร์ซูลา ฟอน แดร์ ไลเยน ประกาศแผนการออกกฎหมาย Digital Fairness Act ซึ่งจะกำหนดข้อจำกัดต่อโซเชียลมีเดีย รวมถึงการจำกัดอายุและข้อกำหนดด้านความปลอดภัยโดยการออกแบบ โดยเฉพาะการกำหนดเป้าหมายไปที่ "การออกแบบที่เสพติด"
• 13 กรกฎาคม 2026: คณะกรรมการพิเศษด้านความปลอดภัยเด็กออนไลน์ได้ส่งรายงานถึงฟอน แดร์ ไลเยน โดยแนะนำให้จำกัดการเข้าถึงโซเชียลมีเดียสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 13 ปี จนกว่าแพลตฟอร์มจะสามารถพิสูจน์ได้ว่าบริการของตนปลอดภัย
• 24 กรกฎาคม 2026: คณะกรรมาธิการเผยแพร่เอกสารด้านความปลอดภัยเด็กออนไลน์ โดยระบุว่า "ภาระในการพิสูจน์ต้องตกอยู่ที่ผู้ให้บริการ ไม่ใช่หน่วยงานกำกับดูแล ผู้ปกครอง และเด็ก" จนกว่าแพลตฟอร์มจะแสดงให้เห็นว่าบริการของตนปลอดภัยโดยการออกแบบ

จะเกิดอะไรขึ้นต่อไป: ผลที่อาจตามมา

ตอนนี้ TikTok มีสิทธิ์ที่จะตอบโต้ข้อกล่าวหาเบื้องต้นและแก้ต่างให้ตัวเอง ก่อนที่คณะกรรมาธิการจะตัดสินใจขั้นสุดท้ายว่ามีการละเมิดหรือไม่ หากคณะกรรมาธิการยืนยันข้อกล่าวหาเบื้องต้น ก็สามารถกำหนด:

• ค่าปรับสูงถึง 6% ของรายได้ทั่วโลกต่อปีของ TikTok เนื่องจากบริษัทแม่ ByteDance รายงานรายได้กว่า 1.2 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2025 ค่าปรับดังกล่าวจึงอาจสูงถึงหลายพันล้านดอลลาร์
• มาตรการแก้ไขเพิ่มเติม ที่กำหนดให้ TikTok ต้องเปลี่ยนแปลงการตั้งค่าเริ่มต้นและฟีเจอร์ต่างๆ สำหรับผู้ใช้เยาวชน

ทาง TikTok แถลงว่าบัญชีสำหรับวัยรุ่นมีฟีเจอร์ด้านความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัยมากกว่า 50 รายการอยู่แล้ว และจะตรวจสอบข้อกล่าวหาดังกล่าว