จีนดึงคลังน้ำมันสำรองมหาศาล 1.4 พันล้านบาร์เรล สกัดวิกฤตราคาน้ำมันโลกในช่วงปิดช่องแคบฮอร์มุซ 2026

สถานการณ์คลังสำรองของจีนก่อนวิกฤต

จีนเริ่มต้นปี 2026 ด้วยคลังน้ำมันดิบรวมประมาณ 1.4 พันล้านบาร์เรล ทั้งจากคลังเชิงพาณิชย์และเชิงยุทธศาสตร์ ซึ่งสะสมมาจากการซื้ออย่างต่อเนื่องก่อนวิกฤต โดยเพิ่มเฉลี่ยวันละ 1.1 ล้านบาร์เรลตลอดปี 2025 ปริมาณนี้มากกว่าคลังสำรองทางยุทธศาสตร์ของสหรัฐฯ ถึงสามเท่า โดยคลังสหรัฐฯ มีประมาณ 413 ล้านบาร์เรลในเดือนธันวาคม 2025

สถาบัน Oxford Institute for Energy Studies ประมาณการว่าสต็อกน้ำมันดิบรวมของจีนอยู่ที่ 1.1-1.3 พันล้านบาร์เรล ซึ่งเทียบเท่ากับปริมาณการนำเข้า 110-140 วัน น้ำมันดิบที่จีนนำเข้ามาประมาณ 45-50% ผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้คลังสำรองนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง

กลไกการดึงคลังสำรองที่คุมราคา

การตอบสนองของจีนต่อวิกฤตใช้สองมาตรการควบคู่กัน: การดึงน้ำมันจากคลังสำรอง และการลดการนำเข้าอย่างรุนแรง ซึ่งทำให้อุปสงค์ในตลาดโลกลดลงมากพอที่จะป้องกันการพุ่งขึ้นของราคาที่รุนแรงกว่านี้

1. การดึงคลังสำรองทดแทนการนำเข้าที่หายไป จีนเริ่มใช้คลังสำรองเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2026 โดย FGE NexantECA คาดการณ์ว่าจะมีการดึงน้ำมันออกถึง 1 ล้านบาร์เรลต่อวัน เป็นเวลา 4-6 สัปดาห์ จนถึงเดือนมิถุนายน การดึงคลังสำรองเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 1 ล้านบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นประมาณหนึ่งในสามของปริมาณน้ำมันดิบที่จีนไม่ได้รับผ่านฮอร์มุซอีกต่อไป

2. การนำเข้าน้ำมันดิบทรุดตัวสู่ระดับต่ำสุดในรอบทศวรรษ จีนลดการนำเข้าน้ำมันดิบจาก 11.7 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 เหลือเพียง ต่ำกว่า 9 ล้านบาร์เรลต่อวันในปลายเดือนพฤษภาคม และลงไปถึงจุดต่ำสุดในรอบทศวรรษที่ ประมาณ 7.12 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนมิถุนายน (29.27 ล้านตัน) การนำเข้าทางทะเลเพียงอย่างเดียวลดลงเหลือประมาณ 6.6-6.7 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนพฤษภาคม การลดลง 4-5 ล้านบาร์เรลต่อวันของอุปสงค์จีนนี้ดูดซับผลกระทบไปประมาณหนึ่งในสามของอุปทานตะวันออกกลางที่หายไปทั้งหมด ซึ่งประมาณ 12-15 ล้านบาร์เรลต่อวัน นักวิเคราะห์จากเจพีมอร์แกนประเมินว่าการลดลงของจีนคิดเป็นประมาณ 74% ของการลดลงของการนำเข้าน้ำมันดิบทั่วโลก ซึ่งเป็นการมีส่วนร่วมที่ "ไม่สมส่วน" และช่วยให้ราคาน้ำมัน "ทรงตัวได้อย่างน่าทึ่ง"

3. ป้องกันการพุ่งขึ้นของราคาที่เลวร้ายกว่านี้ แม้ราคาน้ำมันเบรนท์จะพุ่งเกิน 126 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลในปลายเดือนเมษายน แต่นักวิเคราะห์หลายรายเคยคาดการณ์ว่าราคาจะสูงกว่านั้นมาก Fortune รายงานว่านักวิเคราะห์ "ต้องขอบคุณกิจกรรมการค้าของจีน" ที่ทำให้ราคายังคงต่ำกว่า 100-104 ดอลลาร์เป็นระยะเวลานาน CNBC ระบุว่าการตัดสินใจของปักกิ่งในการลดการนำเข้าและดึงคลังสำรอง "ช่วยบรรเทาภาวะช็อกจากอุปทาน" และมีบทบาท "สำคัญยิ่ง" ในการรักษาเสถียรภาพ ควบคู่ไปกับการปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองของสหรัฐฯ และการปล่อยน้ำมันร่วมกัน 400 ล้านบาร์เรลของ IEA

มุมมองของนักวิเคราะห์ต่อคลังสำรองและการลดการนำเข้า

• คลังสำรองยังคง "ค่อนข้างแข็งแกร่ง" แม้หลังการดึงออก MUFG Americas ตั้งข้อสังเกตว่าสถานะเชิงยุทธศาสตร์ของจีนแข็งแกร่งกว่าคลังสำรองสหรัฐฯ (SPR) ซึ่งลดลงสู่ระดับต่ำสุดในรอบสี่ทศวรรษ Bloomberg รายงานว่าแม้หลังจากการดึงน้ำมันจากคลังเชิงพาณิชย์ จีนยังคงมีน้ำมันรวมประมาณ 1.2 พันล้านบาร์เรล ในคลังทั้งเชิงพาณิชย์และยุทธศาสตร์ ณ เดือนมิถุนายน

• การลดการนำเข้าถูกอธิบายว่าเป็น "บัฟเฟอร์อุปสงค์ที่ใหญ่ที่สุด" ที่คุมราคาน้ำมันไม่ให้พุ่งสูงขึ้นตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงมิถุนายน นักวิเคราะห์จาก Semafor ระบุว่าการตัดสินใจของจีนในการลดการนำเข้าอย่างรวดเร็ว "กลายเป็นปัจจัยที่สำคัญเท่าเทียมกันในปัจจัยพื้นฐานของตลาด" ไม่แพ้การปิดช่องแคบฮอร์มุซ

• ภายในต้นเดือนกรกฎาคม หลังจากช่องแคบเปิดอีกครั้ง ราคาเบรนท์ทรุดตัวลงมาที่ 70.78 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และ WTI อยู่ที่ 67.74 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล มอร์แกน สแตนลีย์ ปรับลดคาดการณ์ราคาน้ำมันลงสองครั้งในสองสัปดาห์ โดยเตือนถึงภาวะล้นตลาดที่ขับเคลื่อนส่วนหนึ่งจากการนำเข้าที่อ่อนแอของจีนอย่างต่อเนื่อง

แนวโน้มรูปแบบการซื้อในอนาคต

การเติมคลังคาดว่าจะเกิดขึ้นในช่วงปลายปี 2026 และปี 2027 รอยเตอร์รายงานในเดือนกรกฎาคม 2026 ว่าหน่วยงานต่างๆ รวมถึงจีน เตรียมซื้อน้ำมัน หลายล้านบาร์เรลจนถึงปี 2028 เพื่อเติมคลังสำรองที่ลดลงในช่วงวิกฤต นักวิเคราะห์กล่าวว่า "ราคาน้ำมันที่ลดลงอาจกระตุ้นการซื้อเพื่อเติมคลังของจีน" และ "การเติมคลังสำรองจะทำให้เกิดพื้นราคาที่สูงขึ้น" การเติมคลังนี้อาจสร้างอุปสงค์น้ำมันดิบเพิ่มเติม 506,000 บาร์เรลต่อวันในไตรมาสที่ 4 ปี 2026 และเพิ่มขึ้นอีกในปี 2027

Bloomberg รายงาน เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคมว่าการนำเข้าน้ำมันดิบของจีน "มีแนวโน้มฟื้นตัว" ขณะที่ปักกิ่งผ่อนคลายข้อจำกัดการส่งออกเชื้อเพลิง เพิ่มอัตราการเดินเครื่องของโรงกลั่น และซื้อน้ำมันจากตะวันออกกลางแบบเร่งด่วน โดยนักวิเคราะห์และเทรดเดอร์คาดการณ์ว่าจะ กลับมาเติมคลังทางยุทธศาสตร์อีกครั้งในช่วงปลายปี 2026

ความเสี่ยงสำคัญที่นักวิเคราะห์ชี้: การที่จีนกลับเข้าสู่ตลาดในฐานะผู้ซื้อจะเป็นการนำ 'บัฟเฟอร์อุปสงค์' ที่ใหญ่ที่สุดออกไป ซึ่งช่วยคุมราคาในช่วงวิกฤต OilPrice.com เตือนว่าการกลับเข้าซื้อน้ำมันดิบของจีนจะขจัด "บัฟเฟอร์ด้านอุปสงค์ที่ใหญ่ที่สุดที่ช่วยคุมการเพิ่มขึ้นของราคาน้ำมันในช่วงเดือนมีนาคมถึงมิถุนายน" ซึ่งอาจสร้างแรงกดดันด้านราคาขาขึ้นเมื่อปักกิ่งเริ่มเติมคลัง

อย่างไรก็ตาม ยังคงมีอุปสรรคระยะสั้น โรงกลั่นจีนหลายแห่งมีแผนปิดซ่อมบำรุงในช่วงกลางปี 2026 และอัตรากำไรจากการกลั่นที่อ่อนแออาจทำให้การฟื้นตัวล่าช้า ในเดือนมิถุนายน ผู้กลั่นจีนหยุดการซื้อแบบทันทีขณะที่จับตาการเปิดช่องแคบอีกครั้ง ซึ่งบ่งชี้ว่าการฟื้นตัวน่าจะค่อยเป็นค่อยไปมากกว่าเกิดขึ้นทันที