วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซกวาดล้างส่วนลดน้ำมันรัสเซีย ปูทางอินเดียขึ้นแท่นผู้ผลิตกลั่นระดับโลก

วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซในปี 2026 ซึ่งเกิดจากสงครามทางอากาศระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลต่ออิหร่านตั้งแต่วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 ทำให้เส้นทางเดินเรือที่ผ่านน้ำมันประมาณ 20% ของอุปทานโลกต้องปิดตัวลง โดยการขนส่งน้ำมันดิบทางทะเลลดลงราว 16% สร้างความช็อกครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ตลาดน้ำมัน นี่คือผลกระทบที่กำลังพลิกโฉมกระแสการไหลของน้ำมันดิบ ราคา และพลวัตการกลั่นในเอเชีย

ส่วนลดน้ำมัน ESPO ของรัสเซียสำหรับจีนกำลังหดตัว

• ธันวาคม 2025: น้ำมัน ESPO Blend ขายในราคาส่วนลดสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ $5–6 ต่อบาร์เรลเมื่อเทียบกับ Brent ที่ท่าเรือจีน อันเนื่องมาจากอุปสงค์ที่อ่อนแอและมาตรการคว่ำบาตร
• ต้นปี 2026: ส่วนลดแคบลง เนื่องจากโรงกลั่นอิสระของจีนรีบจองซื้อสินค้าในเดือนมีนาคมเพื่อรับมือกับความกังวลด้านอุปทาน ขณะที่ผู้ซื้ออินเดียก็เริ่มกลับมาซื้ออีกครั้ง
• 23 กรกฎาคม 2026: โรงกลั่นรายใหญ่ของจีนเพิ่มการซื้อน้ำมันดิบ ESPO ของรัสเซีย แม้ส่วนลดจะหดตัวลง เนื่องจากสงครามในอิหร่านได้รบกวนการส่งออกจากตะวันออกกลางอย่างรุนแรง ผู้ซื้อรายใหญ่สองรายของจีนจองซื้อสินค้า ESPO Blend ที่หาได้ยากสำหรับการโหลดในเดือนกันยายน ส่วนใหญ่ในราคาส่วนลด $1 ถึง $3 ต่อบาร์เรลเมื่อเทียบกับ ICE Brent เทียบกับส่วนลดประมาณ $4 สำหรับ ESPO ที่โหลดในเดือนสิงหาคม

ส่วนลดน้ำมันดิบรัสเซียหายไปสำหรับโรงกลั่นอินเดีย

• 23 กรกฎาคม 2026: หัวหน้าฝ่ายการเงินของบริษัท Bharat Petroleum Corp (BPCL) เปิดเผยว่าเทรดเดอร์ หยุดเสนอส่วนลดใดๆ สำหรับน้ำมันดิบรัสเซียที่ขายให้อินเดีย เนื่องจากการหยุดชะงักของอุปทานจากตะวันออกกลางได้เพิ่มความต้องการสำหรับน้ำมันเกรดอื่น BPCL ยืนยันว่าช่องทางส่วนลดได้ปิดตัวลงอย่างมีประสิทธิภาพสำหรับการส่งมอบในเดือนกันยายน 2026
• บริบท: อินเดียนำเข้าน้ำมันดิบรัสเซียเกือบ 2 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนมีนาคม 2026 ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่มิถุนายน 2025 แต่ถึงอย่างนั้น ส่วนลดที่เคยทำให้น้ำมันรัสเซียน่าสนใจก็เริ่มจางหายไป ส่วนลดที่เคยอยู่ที่ $10–$12 ต่อบาร์เรล ลดลงเหลือ $5–$6 ต่อบาร์เรลในเดือนพฤษภาคม 2026

การปรับเปลี่ยนของโรงกลั่นจีนและอินเดียไปสู่น้ำมันรัสเซียและทางเลือกอื่น

จีน:

• โรงกลั่นจีนซื้อน้ำมัน ESPO ของรัสเซียมากขึ้นแม้ส่วนลดด้านราคาจะลดลง และยัง จับตาน้ำมันอิหร่าน เนื่องจากวิกฤตอุปทานในตะวันออกกลางทวีความรุนแรงขึ้น มูลค่าของกองเรือเงาของจีนสำหรับการซื้อน้ำมันที่ถูกคว่ำบาตรในราคาส่วนลดจำนวนมากลดลงอย่างมากจากความขัดแย้งนี้ โดยคณะกรรมการคัดเลือกสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ ด้านจีน ระบุว่า "ความสามารถในการซื้อน้ำมันที่ถูกคว่ำบาตรในราคาส่วนลดมหาศาลดูเหมือนจะไม่สามารถทำได้อีกต่อไป"

อินเดีย:

• โรงกลั่นอินเดียซึ่งสูญเสียส่วนลดจากรัสเซีย กำลัง เปลี่ยนไปซื้อน้ำมันเกรดอื่นที่ไม่ใช่ตะวันออกกลาง เพื่อทดแทนช่องว่างที่ขาดหายไป แหล่งข่าวระบุว่าผู้ซื้ออินเดียกำลังมองหา น้ำมันอิหร่าน เวเนซุเอลา และแองโกลา อย่างจริงจังเพื่อใช้เป็นน้ำมันทดแทน การปิดล้อมท่าเรืออิหร่านของสหรัฐฯ (13 เมษายน–29 พฤษภาคม 2026) ทำให้อุปทานจากอิหร่านมีความซับซ้อน แต่ความสนใจยังคงมีสูง

การส่งออกผลิตภัณฑ์กลั่นของอินเดียพุ่งสูงสู่ตลาดเอเชียที่ตึงตัว

• อินเดียใช้กลยุทธ์ที่แตกต่าง: ซื้อน้ำมันดิบรัสเซียในราคาที่มีส่วนลดและเร่งส่งออกผลิตภัณฑ์กลั่น เพื่อเติมเต็มช่องว่างที่เกิดจากโรงกลั่นในตะวันออกกลางและรัสเซียที่ปิดตัวลง
• กรกฎาคม 2026: การส่งออกผลิตภัณฑ์กลั่นเบาและปานกลางของอินเดียคาดว่าจะสูงถึง 1.55 ล้านบาร์เรลต่อวัน (bpd) ซึ่งเป็นปริมาณรายเดือนสูงสุดนับตั้งแต่เดือนกันยายน 2025 และ สูงกว่าเดือนพฤษภาคมประมาณ 50% ข้อมูลจาก Kpler แสดงให้เห็นว่าอินเดียกำลังจะส่งออกผลิตภัณฑ์กลั่นประมาณ 1.4 ล้าน bpd ในเดือนกรกฎาคม
• การส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของอินเดียอาจเพิ่มขึ้น ประมาณ 25% จากระดับ 4.44 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐในปีงบประมาณ 2025 เนื่องจากอินเดียกลายเป็นผู้ผลิตกลั่นสำรองโดยพฤตินัยของโลก ตลาดเชื้อเพลิงในเอเชียซึ่งขาดแคลนผลผลิตจากโรงกลั่นในตะวันออกกลางและรัสเซีย กำลังดูดซับน้ำมันเหล่านี้ด้วยมาร์จิ้นที่แข็งแกร่ง

การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างในทางการค้าน้ำมันโลก

วิกฤตครั้งนี้ไม่ได้เพียงแค่รบกวนกระแสการไหลเท่านั้น แต่ได้เปลี่ยนแปลงเศรษฐศาสตร์การจัดหาน้ำมันดิบสำหรับผู้นำเข้ารายใหญ่ที่สุดสองรายของโลกอย่างถาวร การลดลง 16% ของการขนส่งน้ำมันดิบทางทะเลทั่วโลกนั้นกระจุกตัวอยู่ในน้ำมันเกรดจากตะวันออกกลางที่เคยครองสัดส่วนการกลั่นในเอเชีย รัสเซียซึ่งเคยขายน้ำมันดิบในราคาส่วนลดที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เพื่อรักษาส่วนแบ่งตลาดภายหลังการคว่ำบาตรของชาติตะวันตก ได้เห็นส่วนลดเหล่านั้นหายไป เนื่องจากน้ำมันทางเลือกทุกบาร์เรลกลายเป็นสิ่งมีค่า

สำหรับอินเดีย การสูญเสียส่วนลดจากรัสเซียได้ขจัดแหล่งที่มาของความได้เปรียบด้านมาร์จิ้นในประวัติศาสตร์ แต่สำหรับโรงกลั่นของประเทศนั้น มันได้เปิดบทใหม่: การสร้างมูลค่าจากการแปรรูปน้ำมันดิบรัสเซียและการส่งออกผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปไปสู่โลกที่ต้องการมันอย่างยิ่งยวด ปริมาณการส่งออกของอินเดียในเดือนกรกฎาคม 2026 เกือบจะเท่ากับสองเท่าของ 866,000 bpd ที่บันทึกไว้ในเดือนพฤษภาคม ซึ่งเป็นเดือนที่อุปทานน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางล่มสลาย

ผลลัพธ์ที่ได้คือแผนที่น้ำมันดิบโลกที่ถูกจัดระเบียบใหม่โดยพื้นฐาน: น้ำมันตะวันออกกลางยังคงติดอยู่หลังจุดคอขวดฮอร์มุซ น้ำมันดิบรัสเซียขายในราคาตลาดเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่การบุกยูเครน และโรงกลั่นของอินเดียทำงานอย่างเต็มกำลังเพื่อไม่ให้ตลาดเชื้อเพลิงในเอเชียหยุดนิ่งโดยสิ้นเชิง