ดีลโบอิ้ง 1.9 หมื่นล้านจากจีนสะดุด เหตุปักกิ่งขอ 'หลักประกันอะไหล่' แบบมีผลผูกพันทางกฎหมาย

เกือบสามเดือนหลังจากที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ประกาศว่าจีนตกลงซื้อเครื่องบินโบอิ้ง 200 ลำ ระหว่างการประชุมสุดยอดที่ปักกิ่งในเดือนพฤษภาคม 2569 ดีลดังกล่าวกลับยังไม่สามารถปิดลงได้ สาเหตุไม่ใช่เรื่องราคาหรือรุ่นเครื่องบิน แต่เป็นเพราะจีนกำลังเรียกร้อง หลักประกันระยะยาวที่มีผลผูกพันทางกฎหมายว่าสหรัฐฯ จะไม่ตัดตอนการจัดหาเครื่องยนต์ อะไหล่ และบริการซ่อมบำรุง ซึ่งเท่ากับเป็นการขอ 'ภูมิคุ้มกัน' จากการคว่ำบาตรทางการค้าของสหรัฐฯ ในอนาคต ก่อนที่จะเซ็นสัญญา

ข้อตกลงมูลค่า 1.7–1.9 หมื่นล้านดอลลาร์นี้ ได้กลายเป็นบททดสอบสำคัญว่า 'ศึกสงบศึก' ทางการค้าระหว่างสองมหาอำนาจที่เปราะบางจะยืนหยัดต่อไปได้หรือไม่ และผลลัพธ์ของดีลนี้จะส่งผลโดยตรงต่อบรรยากาศของการเยือนสหรัฐฯ อย่างเป็นทางการของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ที่คาดว่าจะมีขึ้นในราววันที่ 24 กันยายน

จีนเรียกร้องอะไรเป็นพิเศษ?

ประเด็นที่ติดขัดนั้น "ไม่ใช่เรื่องราคาเครื่องบิน แต่เป็นเรื่องของแพ็คเกจระยะยาวที่ครอบคลุมถึงเครื่องยนต์ อะไหล่ และการซ่อมบำรุง" ตามรายงานของแหล่งข่าวที่ใกล้ชิดกับการเจรจา ปักกิ่งต้องการความมั่นใจว่าฝูงบินโบอิ้งใหม่ของตนจะไม่ต้องพึ่งพาความสัมพันธ์ด้านการสนับสนุนที่สหรัฐฯ อาจจำกัดในภายหลัง

• หลักประกันการจัดหาเครื่องยนต์และอะไหล่ระยะยาว: กระทรวงพาณิชย์ของจีนแถลงเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคมว่าข้อตกลงนี้ต้องการให้ "สหรัฐอเมริการับประกันการจัดหาชิ้นส่วนเครื่องยนต์อากาศยาน" ขณะที่ทำเนียบขาวระบุว่าเงื่อนไขนี้ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของความเข้าใจด้วยวาจาระหว่างทรัมป์และสีตั้งแต่แรก
• ข้อผูกมัดด้านการซ่อมบำรุงและบริการ: จีนต้องการการรับประกันตามสัญญาที่ครอบคลุมวงจรชีวิตหลังการขายทั้งหมดของเครื่องบิน เคลลี ออร์ตเบิร์ก ซีอีโอของโบอิ้ง เรียกดีล 200 ลำนี้ว่าเป็น "งวดแรก" ของการซื้อที่อาจใหญ่กว่ามาก โดยทรัมป์เคยพูดถึงตัวเลขสูงถึง 750 ลำ แต่เตือนว่าคำสั่งซื้อในอนาคตขึ้นอยู่กับการแก้ไขปัญหาการรับประกันห่วงโซ่อุปทาน
• ไม่มีข้อตกลงที่เป็นทางการ: ไม่มีสัญญาที่เซ็นจากที่ประชุมสุดยอดเดือนพฤษภาคม จีนเรียกข้อตกลงทั้งหมดว่าเป็นเพียง "การเบื้องต้น" ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดความขัดแย้งในภายหลัง

ดีลโบอิ้งติดขัดเชื่อมโยงกับสงครามการค้าอย่างไร?

ข้อพิพาทเรื่องหลักประกันอะไหล่เป็นผลโดยตรงจากสงครามเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ และจีน รวมถึงการใช้อาวุธทางห่วงโซ่อุปทานตอบโต้กัน

• ความกลัวการควบคุมการส่งออกซึ่งกันและกัน: ในเดือนตุลาคม 2568 ทรัมป์ขู่จะใช้มาตรการควบคุมการส่งออกชิ้นส่วนโบอิ้งเป็นเครื่องมือต่อรองกับจีนที่จำกัดการส่งออกแร่หายาก คำขู่นี้ยังคงอยู่ในความทรงจำของปักกิ่ง จีนได้ขยายการควบคุมแร่ธาตุสำคัญ 17 ชนิด ซึ่งรวมถึงแร่หายาก เพื่อตอบโต้ภาษีของสหรัฐฯ ที่ประกาศในเดือนเมษายน 2568
• ปัญหาการขาดแคลนแร่ธาตุสำคัญ: การควบคุมการส่งออกแร่หายากและแร่ธาตุสำคัญอื่นๆ ของจีนสร้างปัญหาการขาดแคลนให้กับอุตสาหกรรมพลังงานสะอาดและอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของสหรัฐฯ ข้อตกลงใบอนุญาตในเดือนพฤศจิกายน 2568 ระงับข้อจำกัดเหล่านี้ชั่วคราวจนถึงเดือนพฤศจิกายน 2569 ทำให้สหรัฐฯ มีเวลาสร้างห่วงโซ่อุปทานของตนเอง แต่รัฐบาลทรัมป์ยังไม่ได้ให้ทุนเต็มที่สำหรับการผลิตในประเทศ
• การขยายเวลาสงบศึกทางภาษี: จีนเชื่อมโยงการซื้อโบอิ้งเข้ากับการขยายเวลาสงบศึกทางภาษีที่บรรลุได้ในเดือนตุลาคม 2568 โดยระบุว่าจะซื้อเครื่องบิน 200 ลำและแสวงหาการลดภาษีร่วมกัน ทั้งสองฝ่ายมองว่าดีลโบอิ้งเป็นบททดสอบว่าสงบศึกทางการค้าที่เปราะบางนี้จะดำรงอยู่ได้หรือไม่

การเยือนสหรัฐฯ ของสี จิ้นผิง วันที่ 24 กันยายน อยู่ในความเสี่ยง?

การเยือนสหรัฐฯ อย่างเป็นทางการของประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ซึ่งคาดว่าจะมีขึ้นในวันที่ 24 กันยายน กำลังดำเนินไปควบคู่กับดีลโบอิ้งที่ติดขัด และอาจได้รับผลกระทบจากมัน

• ยืนยันวันแล้ว: ทรัมป์กล่าวว่าคาดว่าจะเป็นเจ้าภาพต้อนรับสีในวันที่ 24 กันยายน ซึ่งตรงกับการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติในนิวยอร์ก มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ได้หารือเกี่ยวกับการเตรียมการเยือนครั้งนี้กับนักการทูตระดับสูงของจีนเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม
• ยังคงเดินหน้าต่อไปแม้มีความตึงเครียด: จีนยืนยันเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคมว่าการเยือนยังคงเป็นไปตามแผน และการวางแผนของทำเนียบขาวก็ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง แม้ทรัมป์จะกล่าวหาจีนแทรกแซงการเลือกตั้งสหรัฐฯ ผู้นำทั้งสองวางแผนหารือเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์และความร่วมมือในวงกว้าง
• ** Leverage และช่วงเวลา:** ทำเนียบขาวตั้งใจจะหยิบยกดีลโบอิ้งที่ติดขัดขึ้นหารือกับรองรัฐมนตรีต่างประเทศจีน หม่า เจ้าซวี่ ซึ่งจะเดินทางเยือนสหรัฐฯ ในปลายเดือนกรกฎาคม 2569 ก่อนการประชุมสุดยอดในเดือนกันยายน ผลของการเจรจาโบอิ้งจะกำหนดบรรยากาศว่าการเยือนของประมุขแห่งรัฐจะนำไปสู่ผลลัพธ์ทางการค้าที่เป็นรูปธรรม หรือจะเกิดความเสียดสีมากขึ้นในที่สาธารณะ

จะเกิดอะไรขึ้นต่อไป?

ผู้บริหารของโบอิ้งระบุว่าบริษัทพร้อมที่จะให้การสนับสนุนหลังการขายสำหรับเครื่องบิน 200 ลำ หากได้รับอนุญาตให้ขายชิ้นส่วนทั่วโลก แต่ความไม่แน่นอนทางการเมืองยังคงมีอยู่ ทั้งสองฝ่ายอยู่ในภาวะชะงักงันซึ่งต่างฝ่ายต่างกลัวว่าอีกฝ่ายจะใช้อาวุธทางห่วงโซ่อุปทาน การแก้ไขหรือล้มเหลวในการแก้ไขปัญหาหลักประกันอะไหล่จะไม่เพียงกำหนดชะตากรรมของเครื่องบิน 200 ลำนี้ แต่ยังกำหนดทิศทางของความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างสหรัฐฯ และจีนก่อนการประชุมสุดยอดในฤดูใบไม้ร่วงนี้