สงคราม AI ไร้พรมแดน? จีนเตรียมปิดกั้นการเข้าถึงโมเดล AI ชั้นนำของตัวเอง นับเป็นการพลิกเกมครั้งสำคัญ

3. การควบคุมข้อมูลเทรนนิ่ง: มีการหารือเกี่ยวกับข้อจำกัดในการถ่ายโอนข้อมูลเทรนนิ่งออกนอกประเทศจีน

สิ่งที่ยังคงอนุญาต: การเข้าถึงบริการ AI ของจีนผ่าน API จากต่างประเทศอาจยังคงได้รับอนุญาต แม้ว่าการดาวน์โหลดน้ำหนักโมเดลจะถูกจำกัดก็ตาม

ภูมิหลังด้านกฎระเบียบ: ในเดือนพฤษภาคม 2026 สำนักงานไซเบอร์สเปซแห่งประเทศจีน (Cyberspace Administration of China) ได้เผยแพร่ร่างกฎการส่งออก AI เชิงสร้างสรรค์ (generative-AI) ซึ่งกำหนดให้ต้องมีการตรวจสอบความปลอดภัยสำหรับการส่งออกโมเดลระดับแนวหน้าไปยังเขตอำนาจศาลที่กำหนด โดยมีระยะเวลาปรึกษาหารือ 60 วัน

กรณี Moonshot AI และข้อกล่าวหาที่เพิ่มขึ้นของสหรัฐฯ

สหรัฐฯ และจีนอยู่ในสถานการณ์ตอบโต้กันอย่างรวดเร็วเกี่ยวกับการควบคุม AI โดยรัฐบาลทรัมป์กำลังปราบปรามทั้งบริษัทสหรัฐฯ (Anthropic) และบริษัทจีน (Moonshot AI) พร้อมกัน

เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2026 สหรัฐฯ กล่าวหาว่า Moonshot AI ของจีนขโมยเทคโนโลยีจากโมเดล AI "Fable" ของ Anthropic เพื่อพัฒนาโมเดล Kimi K3 เจ้าหน้าที่ด้านเทคโนโลยีทำเนียบขาว ไมเคิล คราทซิออส (Michael Kratsios) กล่าวหาต่อสาธารณะว่า Moonshot AI มีแผน "ขนาดใหญ่" ในการยักยอกทรัพย์สินทางปัญญาของ Anthropic

เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม สกอตต์ เบสเซนต์ (Scott Bessent) รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ เตือนว่ารัฐบาลทรัมป์อาจใช้มาตรการคว่ำบาตรบริษัท AI จีน หากพบว่าโมเดลโอเพ่นซอร์สของพวกเขาถูกพัฒนาขึ้นโดยการยักยอกเทคโนโลยีจากห้องปฏิบัติการของสหรัฐฯ "รัฐบาลนี้สนับสนุนโมเดลโอเพ่นซอร์ส แต่เราไม่ยอมรับการขโมยทรัพย์สินทางปัญญา" เบสเซนต์กล่าวในการให้สัมภาษณ์กับ Fox Business

การปราบปราม AI ในวงกว้างของรัฐบาลทรัมป์

การเคลื่อนไหวของสหรัฐฯ ต่อ AI จีนเป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบการควบคุมการส่งออกที่ก้าวร้าวในวงกว้าง:

• ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ทรัมป์สั่งให้หน่วยงานรัฐบาลกลางเลิกใช้เทคโนโลยีของ Anthropic และเพนตากอนจัดให้ Anthropic เป็น "ภัยคุกคามต่อห่วงโซ่อุปทาน" ผู้พิพากษาของรัฐบาลกลางสั่งระงับคำสั่งดังกล่าวชั่วคราวในเดือนมีนาคม
• ในเดือนเมษายน 2026 รัฐบาลให้คำมั่นที่จะปราบปรามบริษัทจีนที่ "แสวงหาประโยชน์" จากโมเดล AI ของสหรัฐฯ
• ในเดือนมิถุนายน 2026 สหรัฐฯ สั่งให้ Anthropic ปฏิเสธการเข้าถึงโมเดลใหม่ล่าสุดของคนต่างด้าว จากนั้นก็ยกเลิกคำสั่งห้ามส่งออกบางส่วนในเดือนเดียวกัน
• ณ วันที่ 22 กรกฎาคม 2026 มีรายงานว่าทำเนียบขาวกำลังพิจารณาห้ามโมเดล AI ของจีนในสหรัฐฯ โดยสิ้นเชิง

ความไม่แน่นอนของไทม์ไลน์และขอบเขต

ยังไม่มีการตัดสินใจใด ๆ ปัจจัยที่ไม่ทราบที่สำคัญ ได้แก่:

• ไทม์ไลน์ของจีน: การปรึกษาหารือของกระทรวงพาณิชย์ยังคงดำเนินต่อไปโดยไม่มีกำหนดเส้นตายที่ประกาศ การปล่อยโมเดล Kimi K3 แบบโอเพ่นเวทที่วางแผนไว้ในวันที่ 27 กรกฎาคม 2026 อาจเป็นจุดปะทุที่เร่งหรือบังคับให้เกิดการตัดสินใจ
• รูปแบบกฎระเบียบ: ยังไม่ชัดเจนว่าจีนจะใช้รายการควบคุมการส่งออกอย่างเป็นทางการ ระบบการออกใบอนุญาต หรือข้อจำกัดแบบ "แนวทาง" ที่นุ่มนวลกว่าหรือไม่
• ขอบเขต: โมเดลใดจะครอบคลุม (ระดับแนวหน้าหรือขั้นสูงทั้งหมด) กฎมีผลย้อนหลังกับโมเดลโอเพ่นที่เผยแพร่แล้วหรือไม่ และจะมีปฏิสัมพันธ์กับร่างกฎการส่งออก AI เชิงสร้างสรรค์ที่มีอยู่ของจีนจากเดือนพฤษภาคม 2026 อย่างไร ล้วนยังไม่ได้รับการแก้ไข
• ความเสี่ยงในการตอบโต้ของสหรัฐฯ: สหรัฐฯ กำลังพิจารณาการห้ามโมเดล AI ของจีนของตนเองเช่นกัน และรัฐมนตรีคลังเบสเซนต์ได้ทำให้การขู่คว่ำบาตรขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของสหรัฐฯ ในอนาคตเกี่ยวกับการขโมยทรัพย์สินทางปัญญา ขณะนี้ไทม์ไลน์นโยบายของทั้งสองประเทศเชื่อมโยงกันอย่างแน่นหนา ทำให้แนวโน้มคาดเดาได้ยากมาก

ความหมายสำหรับภูมิทัศน์ AI โลก

หากบังคับใช้ ข้อเสนอการควบคุมของจีนจะยุติความไม่สมดุลที่สำคัญที่สุดในการแข่งขันด้านเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ และจีน: ความเต็มใจของจีนที่จะส่งโมเดลที่ดีที่สุดให้โลกใช้ฟรี ในขณะที่วอชิงตันปิดกั้นของตัวเอง

สำหรับนักพัฒนาและบริษัทที่พึ่งพาโมเดลโอเพ่นเวทของจีน การเปลี่ยนแปลงนี้อาจหมายถึงการเข้าถึงระบบ AI ฟรีที่ทรงพลังที่สุดบางระบบอย่างจำกัด สำหรับผู้กำหนดนโยบายของสหรัฐฯ มันทำให้เกิดคำถามว่าจะตอบสนองต่อโลกที่มหาอำนาจ AI ทั้งสองกำลังสร้างกำแพงกั้นเทคโนโลยีที่ล้ำหน้าที่สุดของตนอย่างไร