EU ตั้งข้อหา JD.com กรณีรับเงินอุดหนุนรัฐบาลจีน ปมซื้อกิจการ Ceconomy มูลค่า 2.5 หมื่นล้านบาท

EU กล่าวหาอะไรบ้าง?

จากการสอบสวนเบื้องต้น คณะกรรมาธิการฯ พบว่า JD.com น่าจะได้รับเงินอุดหนุนจากต่างประเทศ (foreign subsidies) ซึ่งรวมถึงการจัดหาเงินทุนพิเศษ (preferential financing) เงินช่วยเหลือ (grants) และการลดหย่อนภาษี (tax breaks) จากรัฐบาลจีน ซึ่งอาจทำให้เกิดการบิดเบือนตลาดภายใน EU โดยทำให้ JD.com ได้เปรียบในการเข้าซื้อกิจการ

นักวิเคราะห์มองว่า EU กำลังตรวจสอบโดยเฉพาะว่าเงินอุดหนุนดังกล่าวทำให้ JD.com สามารถเสนอราคาซื้อ Ceconomy ได้สูงเกินกว่าที่ควรจะเป็นหรือไม่

JD.com ปฏิเสธข้อกล่าวหา

JD.com ออกแถลงการณ์ปฏิเสธอย่างแข็งขัน โดยยืนยันว่าดีลนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับเงินอุดหนุนจากต่างประเทศแต่อย่างใด บริษัทชี้แจงว่าเงินทุนที่ใช้ในดีลมาจาก "หนี้สินจากธนาคารเอกชนภายนอก และเงินสดจากการดำเนินธุรกิจตามปกติ" เท่านั้น และย้ำว่าบริษัท "ไม่ได้รับเงินอุดหนุนจากต่างประเทศใดๆ" JD.com กล่าวว่าจะต่อสู้คดีตามกระบวนการทางกฎหมาย

ขั้นตอนต่อไป: เสี่ยงถึงขั้นถูกบล็อก!

หลังได้รับหนังสือแจ้งข้อกล่าวหา JD.com มีสิทธิ์ยื่นคำชี้แจงเป็นลายลักษณ์อักษรและขอให้มีการไต่สวนด้วยวาจา นอกจากนี้ บริษัทยังสามารถเสนอ มาตราการเยียวยา (remedies) ซึ่งอาจเป็นคำมั่นสัญญาเชิงพฤติกรรม (behavioral commitments) หรือการยินยอมขายทรัพย์สินบางส่วน (structural concessions) เพื่อคลี่คลายข้อกังวลของ EU

หากคณะกรรมาธิการฯ สรุปว่าเงินอุดหนุนดังกล่าวทำให้เกิดการบิดเบือนการแข่งขัน พวกเขามีอำนาจถึงขั้น ห้ามการทำธุรกรรม หรือกำหนดเงื่อนไขต่างๆ รวมถึงเรียกร้องให้ชำระเงินคืน

ไทม์ไลน์ดีล Ceconomy: ฝ่าด่านอุปสรรคข้ามชาติ

ดีลนี้ต้องผ่านกระสอบทรายด้านกฎระเบียบหลายชั้นนับตั้งแต่ประกาศ:

• 30 ก.ค. 2025 — JD.com ประกาศเสนอซื้อ Ceconomy มูลค่า 2.2 พันล้านยูโร
• ปลายปี 2025 / ต้นปี 2026 — ดีลถูกแจ้งต่อหน่วยงานแข่งขันทางการค้าของประเทศสมาชิก EU หลายประเทศ (เช่น UOKiK ในโปแลนด์) เนื่องจากไม่เข้าเกณฑ์ของ EU Merger Regulation
• 22 เม.ย. 2026 — คณะกรรมาธิการยุโรปเปิดการสอบสวนเบื้องต้นภายใต้ FSR โดยกำหนดเส้นตายวันที่ 28 พฤษภาคม
• 28 พ.ค. 2026 — EU เปิดการสอบสวนแบบเต็มขั้น (in-depth investigation) ภายใต้ FSR หลังจากพบข้อกังวลเรื่องเงินอุดหนุนต่างประเทศ
• 30 มิ.ย. 2026 — หน่วยงานตรวจสอบการลงทุนจากต่างประเทศของเยอรมนีให้ไฟเขียวแก่ดีลนี้แล้ว
• 22 ก.ค. 2026 — EU ออก 'หนังสือแจ้งข้อกล่าวหา' อย่างเป็นทางการ
• ระหว่างนี้ — การตรวจสอบการลงทุนจากต่างประเทศในออสเตรียและสเปนยังคงดำเนินต่อไป

ภาพใหญ่: สงครามการค้าอีคอมเมิร์ซ EU-จีน ร้อนระอุ

คดีของ JD.com ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดดๆ แต่เป็นส่วนหนึ่งของความตึงเครียดทางการค้าระหว่าง EU และจีนที่ทวีความรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะในธุรกิจอีคอมเมิร์ซ

น้ำท่วมทุ่ง: สินค้าราคาถูกจากจีนถล่ม EU

• ในปี 2024 ถึง 91% ของพัสดุอีคอมเมิร์ซมูลค่าต่ำกว่า 150 ยูโร ที่เข้าสู่ EU มาจากจีน
• แต่ละวันมีพัสดุมูลค่าต่ำเกือบ 16 ล้านชิ้น เดินทางจากจีนสู่ EU
• นักการเมืองยุโรปออกมาเตือนว่ากระแสนี้กำลังทำให้เกิด 'ทะเลทราย' ในย่านการค้าปลีกในเมือง และทำให้แพลตฟอร์มจีน (Temu, Shein, JD.com) ได้เปรียบผู้ค้าปลีกในประเทศอย่างไม่เป็นธรรม

EU ตอบโต้: เก็บภาษีนำเข้าสินค้าราคาถูก

มีผลตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2026 EU ได้ประกาศยกเลิกการยกเว้นภาษีศุลกากรสำหรับสินค้ามูลค่าต่ำกว่า 150 ยูโร (de minimis exemption) ซึ่งมีมายาวนาน โดยแทนที่ด้วยการเรียกเก็บ ภาษีศุลกากรแบบแบน 3 ยูโรต่อชิ้น สำหรับสินค้ามูลค่าไม่เกิน 150 ยูโรที่นำเข้ามาจากนอก EU

โดยอัตราภาษีแบนนี้จะมีผลบังคับใช้ถึงวันที่ 1 กรกฎาคม 2028 จากนั้นจะมีการเปลี่ยนผ่านไปสู่อัตราภาษีศุลกากรปกติภายใต้การปฏิรูปศุลกากรครั้งใหญ่ของ EU นอกจากนี้ EU ยังออกมาตรการคู่ขนานเพื่อปกป้องอุตสาหกรรมเหล็กกล้าของตนเอง และจัดการกับความไม่สมดุลทางการค้ากับจีนอีกด้วย

กล่าวโดยสรุป ดีล JD.com–Ceconomy ถือเป็นคดีทดสอบที่สำคัญที่สุดของกฎหมาย FSR ที่มีต่อจีน และกำลังดำเนินไปพร้อมๆ กับการปราบปรามเชิงระบบของ EU ต่อปริมาณและความได้เปรียบด้านราคาของสินค้าอีคอมเมิร์ซนำเข้าจากจีน