ธนาคารโลกชี้สงครามสหรัฐฯ-อิหร่าน ฉุดเศรษฐกิจโลกโตต่ำสุดนับตั้งแต่โควิด แนะจับตาสถานการณ์เงินเฟ้อและดอกเบี้ย

เงินเฟ้อและราคาสินค้าโภคภัณฑ์

• เงินเฟ้อพุ่งสูงขึ้น: ความขัดแย้งนี้อาจทำให้ อัตราเงินเฟ้อโลกเพิ่มขึ้น 200-300 จุดพื้นฐาน (basis points) ซึ่งอาจพลิกแนวโน้มการชะลอตัวของเงินเฟ้อที่ธนาคารกลางต่าง ๆ กำลังพึ่งพาอยู่
• การช็อกราคาพลังงานครั้งรุนแรงที่สุดในรอบหลายทศวรรษ: รายงาน Commodity Markets Outlook ฉบับเดือนเมษายน 2569 ของธนาคารโลกได้เตือนถึง การพุ่งขึ้นของราคาพลังงานครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ โดยราคาน้ำมันทะลุ 100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล และราคาก๊าซในยุโรปเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว
• การหยุดชะงักของสินค้าโภคภัณฑ์ในวงกว้าง: ธนาคารโลกเตือนว่าการกลับมาใช้กำลังความรุนแรงอีกครั้ง หรือการหยุดชะงักของการไหลเวียนของสินค้าโภคภัณฑ์เป็นเวลานาน จะยิ่งทำให้ราคาสินค้าโภคภัณฑ์สูงขึ้น เพิ่มแรงกดดันด้านเงินเฟ้อ และทำให้ปัญหาความมั่นคงทางอาหารเลวร้ายลง

ประเทศที่อ่อนแอและเศรษฐกิจกำลังพัฒนา

• วงเงินสภาพคล่อง 25,000 ล้านดอลลาร์: ธนาคารโลกระดม เงินสูงถึง 25,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ผ่านเครื่องมือที่มีอยู่ เพื่อจัดหาสภาพคล่องเร่งด่วนให้กับประเทศกำลังพัฒนาที่กำลังรับมือกับผลกระทบจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง
• ผลกระทบเป็นลูกโซ่ต่อประเทศยากจน: นายบังกาเตือนว่าสงครามจะส่งผลกระทบ "เป็นลูกโซ่" ต่อประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งต้องเผชิญกับค่าใช้จ่ายในการนำเข้าที่สูงขึ้น พื้นที่ทางการคลังที่ลดลง และปัญหาความมั่นคงทางอาหารที่เลวร้ายลง
• เศรษฐกิจอาหรับถูกกระทบอย่างหนัก: การศึกษาของ UNDP (ที่ธนาคารโลกอ้างถึง) ประเมินว่าสงครามอาจลดการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศอาหรับลงได้ถึง 120,000-194,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
• ความตึงเครียดในตลาดเกิดใหม่: ลูกค้าของธนาคารโลกในตลาดเกิดใหม่ได้ติดต่อขอความช่วยเหลือแล้ว เนื่องจากความขัดแย้งส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าโภคภัณฑ์และระบบโลจิสติกส์

ตลาดการเงินและต้นทุนการกู้ยืม

• ความตึงเครียดทางการเงินที่เพิ่มขึ้น: รายงานเดือนมิถุนายนของธนาคารโลกเตือนว่าความขัดแย้งที่ยืดเยื้ออาจ "ก่อให้เกิดความตึงเครียดทางการเงิน" ไปทั่วตลาดโลก
• ต้นทุนการกู้ยืมที่สูงขึ้น: ความขัดแย้งได้ผลักดันให้อัตราดอกเบี้ยโลกและต้นทุนการกู้ยืมสูงขึ้น ซึ่งซ้ำเติมประเทศกำลังพัฒนาที่มีหนี้สินสูง
• ความผันผวนของตลาด: การช็อกของราคาพลังงานได้ส่งแรงกระเพื่อมไปยังตลาดการเงิน การปิดช่องแคบฮอร์มุซทำให้เกิดการขาดแคลนอุปทานอย่างเฉียบพลัน ความผันผวนของสกุลเงิน และความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของภาวะเศรษฐกิจถดถอยจากเงินเฟ้อ (stagflation)

ความท้าทายด้านนโยบายของธนาคารกลาง (รวมถึงธนาคารกลางสหรัฐฯ หรือเฟด)

• ภาวะ 'Stagflation' (เศรษฐกิจถดถอยพร้อมเงินเฟ้อ): ธนาคารกลางทั่วโลกเผชิญกับกับดักของภาวะเศรษฐกิจถดถอยจากเงินเฟ้อ ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่ยากจะแก้ไข เพราะสงครามผลักดันให้เงินเฟ้อสูงขึ้น (จากต้นทุนพลังงาน) ในขณะเดียวกันก็ทำให้การเติบโตทางเศรษฐกิจลดลง ทำให้การดำเนินนโยบายใด ๆ ทำได้ยากลำบาก
• ความกังวลอันดับต้น ๆ ของเฟด: รายงานเสถียรภาพทางการเงิน (Financial Stability Report) ประจำเดือนพฤษภาคม 2569 ของธนาคารกลางสหรัฐฯ (เฟด) ระบุว่า ความขัดแย้งกับอิหร่านและผลกระทบต่อราคาน้ำมันเป็นข้อกังวลด้านเสถียรภาพทางการเงินที่สำคัญที่สุด โดยระบุว่า "ความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์" และการหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทานได้พุ่งขึ้นมาเป็นอันดับต้น ๆ ของรายการความเสี่ยงสำหรับธนาคารกลางสหรัฐฯ
• ภาวะชะงักงันของนโยบายอัตราดอกเบี้ย: ด้วยเงินเฟ้อที่อาจเพิ่มขึ้น 2-3 จุดเปอร์เซ็นต์ ในขณะที่การเติบโตทางเศรษฐกิจซบเซาลง เฟดและธนาคารกลางอื่น ๆ (ธนาคารกลางอังกฤษ, ธนาคารกลางยุโรป) เผชิญกับความเสี่ยงที่ต้อง คงอัตราดอกเบี้ยไว้ในระดับสูงเป็นเวลานานขึ้น หรืออาจต้องปรับขึ้นอีกครั้ง แม้ว่าภาวะเศรษฐกิจจะอ่อนแอลงก็ตาม

ข้อสรุป: สาระสำคัญของธนาคารโลกคือ ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านได้ก่อให้เกิดภาวะช็อกทางเศรษฐกิจจากพลังงานที่รุนแรงที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ส่งผลให้การเติบโตทางเศรษฐกิจโลกต่ำที่สุดนับตั้งแต่ยุคโควิด กระตุ้นให้เงินเฟ้อกลับมาสูงขึ้นอีกครั้ง สร้างความเดือดร้อนให้ประเทศกำลังพัฒนาอย่างไม่เป็นสัดส่วน และทำให้ธนาคารกลางสหรัฐฯ และธนาคารกลางอื่น ๆ ต้องเผชิญกับภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกของ 'Stagflation'