รัสเซียสั่งห้ามเรือเข้า-ออกท่าเรือโนโวรอสซีสค์ตอนกลางคืน หลังยูเครนใช้โดรนถล่มเรือกว่า 150 ลำในทะเลดำ

เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2026 รัสเซียได้ออกมาตรการห้ามเดินเรือในเวลากลางคืนอย่างไม่เป็นทางการที่ท่าเรือโนโวรอสซีสค์ (Novorossiysk) ท่าเรือส่งออกน้ำมันและธัญพืชที่ใหญ่ที่สุดในทะเลดำของรัสเซีย โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่เที่ยงคืนถึงตี 5 คำสั่งดังกล่าวถูกสื่อสารด้วยวาจาไปยังกัปตันเรือ โดยไม่มีคำสั่งเป็นลายลักษณ์อักษร แหล่งข่าวในอุตสาหกรรมธัญพืชสามรายยืนยันมาตรการดังกล่าวกับสำนักข่าวรอยเตอร์ โดยระบุว่าเป็นผลโดยตรงจากการคุกคามของโดรนโจมตีจากยูเครน ในตอนกลางวัน ท่าเรือยังคงเปิดดำเนินการตามปกติ และการขนถ่ายธัญพืชยังไม่ถูกขัดขวาง อย่างน้อยก็ในทางการ แต่นี่คือมาตรการล่าสุดและชัดเจนที่สุดของวิกฤตการณ์ทางทะเลที่กำลังเปลี่ยนโฉมการค้าขายในทะเลดำ

มาตรการห้ามเดินเรือ: ด้วยวาจา เฉพาะกลางคืน และไม่เป็นทางการ

คำสั่งห้ามเดินเรือที่ไม่เป็นทางการนี้ถูกสื่อสารตรงไปยังกัปตันเรือ โดยไม่มีเอกสารทางการใดๆ จากกระทรวงคมนาคมของรัสเซียหรือฝ่ายบริหารท่าเรือ มาตรการนี้ครอบคลุมช่วงเวลาที่เรือเสี่ยงต่อการถูกโจมตีด้วยโดรนมากที่สุด และคาดว่าจะส่งผลกระทบต่อการขนถ่ายสินค้าบางส่วนจากท่าเรือที่ปกติดำเนินการตลอด 24 ชั่วโมง สำนักข่าวบลูมเบิร์ก รอยเตอร์ และสื่อในอุตสาหกรรมต่างๆ รายงานรายละเอียดหลักที่เหมือนกัน คือ การห้ามเป็นมาตรการชั่วคราว สั่งการด้วยวาจา และเชื่อมโยงโดยตรงกับภัยคุกคามจากโดรนยูเครน ก่อนหน้านี้ในเดือนกรกฎาคม รัสเซียได้จำกัดการเดินเรือในทะเลอาซอฟและช่องแคบเคิร์ช หลังจากการโจมตีของยูเครนระลอกหนึ่ง

ปฏิบัติการโดรนทางทะเลของยูเครน: จากทะเลอาซอฟสู่ทะเลดำเปิด

การห้ามเดินเรือที่โนโวรอสซีสค์เป็นผลโดยตรงจากการที่ยูเครนเพิ่มปฏิบัติการโจมตีด้วยโดรนทางทะเลอย่างรุนแรง จากที่เคยเป็นการโจมตีแบบเจาะจงเป้าหมายเรือใน 'กองเรือเงา' ของรัสเซีย ได้กลายเป็นปฏิบัติการต่อเนื่องขนาดใหญ่:

• ในช่วง 10 วันของกลางเดือนกรกฎาคม 2026 ยูเครนโจมตีเรือรบรัสเซีย 136 ลำ ในทะเลดำและทะเลอาซอฟ
• ภายในวันที่ 17 กรกฎาคม ยอดรวมสูงถึง 159 ลำ ที่ถูกโจมตีใน 12 วันแรกของปฏิบัติการ
• ในคืนวันที่ 15 กรกฎาคม เพียงคืนเดียว กองกำลังระบบไร้คนขับของยูเครน (USF) โจมตีเรือรัสเซีย 20 ลำ
• ณ วันที่ 22 กรกฎาคม ผู้บัญชาการ Robert Brovdi หรือที่รู้จักในชื่อ 'Madyar' รายงานอีก 13 ลำ ถูกโจมตีในวันที่ 21–22 กรกฎาคม รวมถึงเรือสินค้าแห้ง 10 ลำ เรือลากจูง 2 ลำ และเรือบรรทุกน้ำมัน 1 ลำ
• ในระยะก่อนหน้านี้ย้อนไปถึงปี 2025 ยูเครนได้โจมตีเรือบรรทุกน้ำมันในกองเรือเงาหลายลำ และคลังน้ำมันโนโวรอสซีสค์ด้วย ซึ่งทำให้การส่งออกน้ำมันประมาณ 2.2 ล้านบาร์เรลต่อวัน (2% ของอุปทานโลก) หยุดชะงักชั่วคราวในเดือนพฤศจิกายน 2025

ปฏิบัติการได้ขยายจากทะเลอาซอฟเข้าสู่ทะเลดำเปิดในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม โดยโจมตีทั้งเส้นทางส่งกำลังบำรุงทางทหารและเรือพาณิชย์ที่เชื่อมโยงกับโครงสร้างพื้นฐานส่งออกของรัสเซีย เดอะการ์เดียนรายงานว่าภายในวันที่ 12 กรกฎาคม รัสเซียถูกบังคับให้ระงับการเดินเรือในทะเลอาซอฟ หลังจากเรือ 90 ลำถูกโจมตี ช่องแคบเคิร์ชและคลองดอน-อาซอฟถูกปิดกั้นอย่างมีประสิทธิภาพ

การหยุดชะงักของการส่งออกธัญพืชและราคาข้าวสาลีพุ่ง

ราคาข้าวสาลี

ราคาสัญญาซื้อขายล่วงหน้าข้าวสาลี CBOT พุ่งสูงเกิน 680 เซนต์ต่อบุชเชล ในกลางเดือนกรกฎาคมและยังคงปรับตัวขึ้นต่อเนื่อง รายงานหลายฉบับระบุว่าราคาอยู่ที่ประมาณ 701.50 เซนต์ต่อบุชเชล เมื่อการหยุดชะงักทวีความรุนแรงขึ้น ราคาที่พุ่งขึ้นสะท้อนถึงความกังวลของตลาดต่อการหยุดชะงักของกำลังการส่งออกของทั้งรัสเซียและยูเครนในเวลาเดียวกัน

คาดการณ์การส่งออกเดือนกรกฎาคมของรัสเซียลดลงหนึ่งในสาม

นักวิเคราะห์จาก IKAR และ Sovecon ได้ปรับลดคาดการณ์การส่งออกข้าวสาลีในเดือนกรกฎาคมของรัสเซียลงอย่างมาก IKAR คาดว่าการส่งออกจะ ต่ำกว่า 2 ล้านตัน ในขณะที่ Sovecon คาดการณ์เพียง 2.0–2.5 ล้านตัน ซึ่งเป็นการลดลงประมาณหนึ่งในสามจากระดับที่คาดการณ์ไว้ก่อนวิกฤต ยอดขายข้าวสาลีของรัสเซียลดลงสู่ระดับต่ำสุดนับตั้งแต่ปี 2008 ณ เดือนกรกฎาคม 2025 ซึ่งทำให้รัฐบาลต้องเข้าแทรกแซงเพื่อส่งเสริมการส่งออกสินค้าเกษตร รายงาน WASDE ประจำเดือนกรกฎาคม 2026 ของ USDA สะท้อนถึงแรงกดดันด้านอุปทานนี้แล้ว

การส่งออกน้ำมันจากโนโวรอสซีสค์

ท่าเรือโนโวรอสซีสค์จัดการส่งออกน้ำมันประมาณ 2.2 ล้านบาร์เรลต่อวัน การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนที่คลังน้ำมันของท่าเรือในเดือนพฤศจิกายน 2025 ทำให้การขนถ่ายน้ำมันทั้งหมดต้องหยุดชะงักชั่วคราว มาตรการห้ามเดินเรือตอนกลางคืนในปัจจุบัน แม้จะรุนแรงน้อยกว่าการปิดท่าเรือทั้งหมด แต่ก็เพิ่มแรงเสียดทานให้กับตารางการขนถ่ายที่ถูกจำกัดอยู่แล้ว และเพิ่มค่าประกันภัยและค่าระวางเรือให้กับผู้ประกอบการเรือบรรทุกน้ำมัน

คาซัคสถานหยุดส่งออกน้ำมันผ่านท่อ CPC

บริษัท Caspian Pipeline Consortium (CPC) ซึ่งเป็นเส้นทางส่งออกหลักของน้ำมันดิบคาซัคสถานที่ผ่านท่าเรือโนโวรอสซีสค์ หยุดรับน้ำมันจากคาซัคสถาน เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2026 หลังจากระงับการขนถ่ายในทะเลดำ บริษัทขนส่งเรือบรรทุกน้ำมันไม่เต็มใจที่จะเสี่ยงส่งเรือเข้าใกล้ท่าเทียบเรือเนื่องจากการโจมตีด้วยโดรนที่เกิดขึ้นกับเรือใกล้โนโวรอสซีสค์

นี่ไม่ใช่การหยุดชะงักครั้งแรก: การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนที่ท่าเทียบเรือ CPC ในเดือนพฤศจิกายน 2025 ทำให้กำลังการผลิตน้ำมันของคาซัคสถานลดลง 6% และการโจมตีอีกครั้งในเดือนธันวาคมทำให้ท่าเทียบเรือแห่งที่สองเสียหาย ณ เดือนมกราคม 2026 คาซัคสถานประมาณการว่าสูญเสียการส่งออกไปแล้วกว่า 40 ล้านบาร์เรล เนื่องจากความเสียหายของ CPC คาซัคสถานมีเส้นทางส่งออกทางเลือกที่จำกัด โดยสามารถเปลี่ยนเส้นทางได้เพียงประมาณ 6% ของปริมาณที่สูญเสียไป ท่าเทียบเรือ CPC ซึ่งจัดการน้ำมันประมาณ 1.5% ของอุปทานโลกและ 80% ของการส่งออกของคาซัคสถาน ดำเนินงานต่ำกว่ากำลังการผลิตนับตั้งแต่กลางเดือนพฤศจิกายน 2025

ผลกระทบเชิงยุทธศาสตร์และห่วงโซ่อาหารในวงกว้าง

รัสเซียและยูเครนร่วมกันส่งออกข้าวสาลีประมาณ 30% ของโลก การหยุดชะงักของกำลังการส่งออกของรัสเซีย (ผ่านการห้ามเดินเรือที่โนโวรอสซีสค์และการส่งออกเดือนกรกฎาคมที่ลดลง) และการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานท่าเรือโอเดสซาของยูเครนโดยรัสเซียอย่างต่อเนื่อง ทำให้อุปทานข้าวสาลีโลกลดตึงตัวลงอย่างรวดเร็ว รายงาน WASDE ประจำเดือนกรกฎาคม 2026 ของ USDA สะท้อนถึงแรงกดดันนี้แล้ว

ค่าเบี้ยประกันภัยสำหรับเรือที่แวะจอดที่ท่าเรือทะเลดำพุ่งสูงขึ้น และสายการเดินเรือบางแห่งปฏิเสธที่จะผ่านภูมิภาคนี้เลย ซึ่งยิ่งซ้ำเติมปัญหาคอขวดในการส่งออก

วิกฤตเชื้อเพลิงในไครเมีย

การโจมตีเรือบรรทุกน้ำมัน คลังเชื้อเพลิง โครงสร้างพื้นฐานเรือข้ามฟากและเชื้อเพลิงในช่องแคบเคิร์ชของยูเครนอย่างต่อเนื่อง ได้ลดทอนอุปทานเชื้อเพลิงไปยังคาบสมุทรที่ถูกยึดครองอย่างเป็นระบบ บีบีซีรายงานในเดือนกรกฎาคม 2026 ว่าหน่วยโดรนของยูเครนภายใต้การนำของ Brovdi โจมตีเรืออย่างน้อย 25 ลำใกล้ไครเมียในปฏิบัติการหลายวันเดียว โดยหลายลำเป็นเรือบรรทุกเชื้อเพลิง ผลสะสมของการโจมตีเหล่านี้ทำให้เกิดการขาดแคลนเชื้อเพลิงอย่างรุนแรงทั่วไครเมีย เนื่องจากเส้นทางส่งกำลังบำรุงผ่านสะพานเคิร์ชและเส้นทางเดินเรืออยู่ภายใต้ภัยคุกคามตลอดเวลา