จบยุคทอง! Meliá ถอนตัวจากคิวบาครบทุกโรงแรม ผลพวงแซงก์ชั่นสหรัฐฯ ฉุดนักท่องเที่ยววูบ 58%

เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2026 Meliá Hotels International ได้ปิดโรงแรมแห่งสุดท้ายในจำนวนทั้งหมด 34 แห่งในคิวบา ยุติการดำเนินธุรกิจที่ยาวนานถึง 36 ปี ซึ่งเคยเป็นตัวกำหนดทิศทางของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวในเกาะแห่งนี้ การถอนตัวครั้งนี้ไม่ใช่การตัดสินใจทางธุรกิจ แต่เป็นการถอยร่นโดยถูกบังคับจากมาตรการคว่ำบาตรที่รุนแรงที่สุดของสหรัฐฯ ต่อคิวบาในรอบหลายสิบปี

จุดชนวน: คำสั่งฝ่ายบริหาร 14404 และเส้นตายของ GAESA

สาเหตุโดยตรงของการออกจากคิวบาของ Meliá คือคำสั่งฝ่ายบริหาร 14404 (Executive Order 14404) ที่ลงนามโดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2026 คำสั่งดังกล่าวกำหนดมาตรการคว่ำบาตรขั้นที่สอง (secondary sanctions) ต่อ Grupo de Administración Empresarial S.A. (GAESA) ซึ่งเป็นกลุ่มบริษัทในเครือกองทัพคิวบาที่ควบคุมโครงสร้างพื้นฐานด้านการท่องเที่ยวส่วนใหญ่ของเกาะ รวมถึงบริษัทย่อยด้านโรงแรมอย่าง Gaviota

บริษัทต่างชาติได้รับเส้นตายภายในวันที่ 5 มิถุนายน 2026 ให้ตัดความสัมพันธ์ทั้งหมดกับ GAESA มิฉะนั้นจะถูกตัดขาดจากระบบการเงินของสหรัฐฯ สำหรับบริษัทอย่าง Meliá ซึ่งบริหารจัดการโรงแรมโดยเป็นพันธมิตรกับ GAESA การดำเนินธุรกิจต่อไปหมายถึงการสูญเสียการเข้าถึงเงินดอลลาร์สหรัฐฯ ธนาคารตัวแทน และวงเงินสินเชื่อระหว่างประเทศ ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่ไม่มีบริษัทระดับโลกใดรับได้

การถอนตัวเป็นระยะ: มิถุนายนถึงกรกฎาคม 2026

การถอยร่นของ Meliá ดำเนินไปเป็นสองระยะที่ชัดเจน:

มิถุนายน 2026 — ระยะแรก: Meliá ยุติการจัดการโรงแรม 15 แห่งจากทั้งหมด 34 แห่งในคิวบา โดยปฏิบัติตามเส้นตายของ GAESA เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน Iberostar ได้ถอนตัวจากโรงแรม 12 แห่งจาก 18 แห่งที่เชื่อมโยงกับ Gaviota แล้ว ผู้ประกอบการชาวแคนาดา Blue Diamond Resorts ซึ่งเริ่มถอนตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2026 ท่ามกลางการส่งตัวนักท่องเที่ยวชาวแคนาดาจำนวนมากกลับประเทศ ก็ได้ยุติการดำเนินงานทั้งหมดในคิวบาภายในต้นเดือนมิถุนายน

24 กรกฎาคม 2026 — ระยะสุดท้าย: Meliá ประกาศยุติบริการด้านการจัดการและบริการเชิงพาณิชย์สำหรับโรงแรมทั้ง 34 แห่ง เพิกถอนสิทธิ์การใช้แบรนด์ทั้งหมด และออกจากเกาะโดยสมบูรณ์ ซีอีโอ Gabriel Escarrer Jaume ได้ยอมรับเพียงไม่กี่วันก่อนหน้านั้น คือในวันที่ 14 กรกฎาคม ว่าบริษัทไม่รู้ว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับทรัพย์สินของตน และกำลัง "ปฏิบัติตามคำแนะนำจากกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ"

การกำหนดเป้าหมาย MINTUR: ปิดช่องโหว่ทางกฎหมายทุกช่อง

ผู้ประกอบการโรงแรมต่างชาติรายใดที่หวังจะอยู่ต่อโดยการเปลี่ยนจากพันธมิตร GAESA ไปทำข้อตกลงโดยตรงกับรัฐบาลคิวบา ถูกสกัดกั้นในวันที่ 13 กรกฎาคม 2026 ในวันนั้น กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ได้ขึ้นทะเบียนกระทรวงการท่องเที่ยวของคิวบา (MINTUR) ในบัญชีรายชื่อบุคคลที่ถูกกำหนดเป็นพิเศษ (Specially Designated Nationals: SDN) เนื่องจาก MINTUR เป็นผู้เล่นรายใหญ่ที่สุดในภาคการท่องเที่ยวคิวบานอกเหนือจาก GAESA การดำเนินการนี้จึงทำให้การดำเนินกิจการโรงแรมแทบทุกแห่งบนเกาะตกอยู่ภายใต้ความเสี่ยงจากการถูกคว่ำบาตร Meliá แจ้งต่อคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์สเปน (CNMV) ว่ามาตรการคว่ำบาตรทำให้การดำเนินงาน "เป็นไปไม่ได้ ทั้งในทางปฏิบัติและทางกฎหมาย"

ผู้ประกอบการต่างชาติแห่หนี

การออกจากคิวบาของ Meliá ไม่ใช่เหตุการณ์ที่โดดเดี่ยว ภายในปลายเดือนกรกฎาคม 2026 ผู้ประกอบการโรงแรมต่างชาติรายใหญ่แทบทุกแห่งได้ออกจากคิวบาไปแล้ว:

• Iberostar (สเปน) — ถอนตัวจากโรงแรมที่เชื่อมโยงกับ Gaviota 12 แห่งเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน จากนั้นยืนยันการยุติการดำเนินงานทั้งหมดในคิวบาในวันที่ 21 กรกฎาคม พร้อมกับ Meliá
• Barceló (สเปน) — ยืนยันการออกจากคิวบาโดยสมบูรณ์ในวันที่ 21 กรกฎาคม
• Blue Diamond Resorts (แคนาดา) — ยุติการดำเนินงานทั้งหมดในคิวบาภายในต้นเดือนมิถุนายน หลังจากเริ่มถอนตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2026
• Archipelago International (อินโดนีเซีย) — ถอนตัวออกจากตลาดโดยสิ้นเชิง

เครือโรงแรมอื่นๆ อีกหลายแห่งค่อยๆ ปลีกตัวออกจากทรัพย์สินที่เชื่อมโยงกับ GAESA โดยไม่มีการประกาศต่อสาธารณะ

ตัวเลขนักท่องเที่ยวร่วงระนาว

ภาคการท่องเที่ยวของคิวบาอยู่ในภาวะตกต่ำอย่างรุนแรงอยู่แล้วก่อนการอพยพของโรงแรมครั้งใหญ่ และการจากไปของเครือโรงแรมยิ่งทำให้การฟื้นตัวแทบเป็นไปไม่ได้:

• ห้าเดือนแรกของปี 2026: มีนักท่องเที่ยวต่างชาติเดินทางเข้าคิวบาเพียง 359,491 คน ลดลง 58.4% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2025 ตามข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติคิวบา (ONEI) เดือนพฤษภาคมเพียงเดือนเดียวมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเพียง 30,883 คน
• ไตรมาสแรกของปี 2026: มีนักท่องเที่ยว 298,057 คน ลดลง 48% เมื่อเทียบเป็นรายปี
• ตลอดปี 2025: คิวบามีนักท่องเที่ยวต่างชาติเพียง 1.8 ล้านคน ซึ่งต่ำกว่าจุดสูงสุดก่อนการแพร่ระบาดที่ 4.75 ล้านคนในปี 2018 อย่างมาก
• ตลาดแหล่งที่มาหลัก (มกราคม–เมษายน 2026): แคนาดาลดลง 63.8% รัสเซียก็ลดลงอย่างรวดเร็วเช่นกัน

การล่มสลายเกิดจากการขาดแคลนเชื้อเพลิง ไฟดับเป็นระลอก และมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ที่กีดกันการเดินทาง ซึ่งทั้งหมดซ้ำเติมด้วยการหายไปอย่างกะทันหันของเครือโรงแรมนานาชาติทุกรายใหญ่

ผลกระทบทางกฎหมายและการเงิน

ผลพวงจากการอพยพครั้งใหญ่กำลังกระจายตัวไปทั่วระบบการเงินของสเปนและรัฐคิวบา:

• ทรัพย์สินที่ติดค้าง: โรงแรมทั้ง 34 แห่งของ Meliá ซึ่งรวมถึงโรงแรมเรือธงอย่าง Meliá Habana, Meliá Cohiba และ Tryp Habana Libre ต้องถูกดำเนินการโดยตรงโดยรัฐคิวบา โดยไม่มีแบรนด์ ระบบการจอง หรือมาตรฐานการจัดการระหว่างประเทศ
• ความสูญเสีย 100 ล้านยูโร: บริษัทสเปนที่มีการลงทุนในคิวบาเผชิญกับความสูญเสียรวมกันประมาณ 100 ล้านยูโร จากค่าปรับตามสัญญา ทรัพย์สินที่ติดค้าง และค่าธรรมเนียมการจัดการที่สูญหาย
• กองทุนรวมถูกกระทบ: Ceiba Investments Limited บริษัทลงทุนที่จดทะเบียนในลอนดอนซึ่งถือครองทรัพย์สินโรงแรมในคิวบา ออกประกาศตามกฎระเบียบเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม โดยรับทราบว่าการยุติบริการของ Meliá จะส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการถือครองของตน
• รัฐบาลคิวบาหันเห: ระบอบการปกครองประกาศเปลี่ยนไปเน้นการท่องเที่ยวภายในประเทศ และระบุว่าโรงแรมที่ดำเนินการโดยรัฐ เช่น โรงแรม Nacional de Cuba จะยังคงเปิดให้บริการ แต่การสูญเสียการจัดการ การตลาด และแบรนด์ระหว่างประเทศได้ทำให้ความสามารถของคิวบาในการดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติพิการ
• ความเสี่ยงจากมาตรการคว่ำบาตรขั้นที่สอง: บริษัทต่างชาติใดก็ตามที่ยังคงทำธุรกิจกับ GAESA, MINTUR หรือหน่วยงานที่ถูกคว่ำบาตรอื่นๆ ของคิวบา เสี่ยงที่จะถูกตัดขาดจากระบบธนาคารของสหรัฐฯ ซึ่งเป็นการขัดขวางผู้ประกอบการรายใหม่ที่อาจเข้ามาทดแทน

การจากไปของ Meliá ถือเป็นการสิ้นสุดยุคสมัยสำหรับการท่องเที่ยวคิวบา แต่ผลกระทบทางเศรษฐกิจเต็มรูปแบบ—ต่อนักลงทุนต่างชาติ ต่อรายได้จากเงินตราต่างประเทศของรัฐบาลคิวบา และต่อชาวคิวบาหลายแสนคนที่ทำงานในภาคส่วนนี้—ยังคงดำเนินต่อไป