ยูเครนเรียกประชุมคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติกรณีฉุกเฉิน หลังรัสเซียโจมตีเรือสินค้าพลเรือนในทะเลดำจนหยุดชะงักการเดินเรือ

อันดรี ซิบีฮา (Andrii Sybiha) รักษาการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศยูเครน ประกาศคำขอดังกล่าว โดยระบุว่ากองกำลังรัสเซียได้โจมตีเรือบรรทุกสินค้าพลเรือนอย่างน้อย 3 ลำในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา ซึ่งส่งผลให้การสัญจรของเรือทุกลำผ่านแนวระเบียงธัญพืชทางทะเลของยูเครนต้องหยุดชะงักลงโดยสิ้นเชิง รัฐบาลยูเครนยังประณามการโจมตีดังกล่าวว่าเป็นการละเมิดอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS) และเริ่มเตรียมมาตรการรักษาความปลอดภัยทางทะเลใหม่เพื่อคุ้มครองลูกเรือพลเรือนให้ดียิ่งขึ้น

การขยายวงความขัดแย้งทางทะเลดำ

วิกฤตดังกล่าวปะทุขึ้นจากการโจมตีตอบโต้ซึ่งกันและกันที่ทวีความรุนแรงขึ้นตั้งแต่ต้นเดือนกรกฎาคม 2026:

• ฝ่ายยูเครนรุก (7-15 กรกฎาคม): กองกำลังระบบไร้คนขับ (Unmanned Systems Forces) ของยูเครนเปิดฉากการโจมตีด้วยโดรนต่อเนื่องเป็นเวลาประมาณ 9 วันต่อกองเรือเงา (shadow fleet) ของรัสเซียทั้งในทะเลอาซอฟและทะเลดำ โดยสามารถโจมตีเรือรัสเซียได้รวม 116 ลำ ซึ่งรวมถึงเรือบรรทุกน้ำมัน เรือบรรทุกก๊าซ และเรือลากจูง การโจมตีครั้งนี้บีบให้รัสเซียต้องระงับการสัญจรผ่านช่องแคบเคิร์ช (Kerch Strait) ซึ่งเป็นเส้นทางน้ำสำคัญที่เชื่อมทะเลอาซอฟกับทะเลดำ ตั้งแต่วันที่ 10 กรกฎาคม

• รัสเซียตอบโต้ (16-19 กรกฎาคม): รัสเซียตอบโต้ด้วยการโจมตีเรือบรรทุกสินค้าพลเรือนที่ชักธงประเทศแทนซาเนีย ไลบีเรีย และหมู่เกาะมาร์แชลล์ การโจมตีครั้งที่ร้ายแรงที่สุดเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม เมื่อขีปนาวุธร่อนของรัสเซียโจมตีเรือธงกินี-บิสเซาที่บรรทุกธัญพืชใกล้กับเมืองโอเดสซา ส่งผลให้ลูกเรือเสียชีวิตอย่างน้อย 10 คน และเกิดเพลิงไหม้บนเรือ นอกจากนี้ รัสเซียยังโจมตีโครงสร้างพื้นฐานท่าเรือในโอเดสซาและพิฟเดนนีย์ (Pivdennyi) อีกด้วย

• ผลลัพธ์: การโจมตีของทั้งสองฝ่ายทำให้การสัญจรของเรือสินค้าพลเรือนผ่านแนวระเบียงทางทะเลต้องหยุดชะงักลงโดยสิ้นเชิง เจ้าของเรือต่างหลีกเลี่ยงการส่งเรือเข้าเทียบท่าโอเดสซา ในขณะที่การขนส่งธัญพืชของรัสเซียผ่านคลองดอน-อาซอฟ (Don-Azov Channel) ก็ถูกระงับเช่นกัน

ราคาข้าวสาลีทะยาน

การยกระดับความขัดแย้งครั้งนี้ส่งผลให้ราคาข้าวสาลีพุ่งสูงขึ้นแตะระดับสูงสุดในรอบกว่าหนึ่งปี และตามการวัดบางอย่างพบว่าเป็น ระดับสูงสุดในรอบ 2 ปี:

• ภายในวันที่ 16 กรกฎาคม สัญญาซื้อขายล่วงหน้าข้าวสาลี (wheat futures) พุ่งขึ้นแตะระดับสูงสุดในรอบ 17 เดือน ภายในวันที่ 20 กรกฎาคม สัญญาซื้อขายล่วงหน้าข้าวสาลีในตลาดชิคาโก (CBOT) พุ่งขึ้นแตะ จุดสูงสุดในรอบ 2 ปี โดยซื้อขายอยู่ที่ประมาณ 6.84 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อบุชเชล
• ดัชนีราคาข้าวสาลีบด (Platts Milling Wheat Marker) ปรับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็วติดต่อกันหลายวัน ราคาข้าวโพดและเรพซีดก็ปรับตัวสูงขึ้นเช่นกัน
• นักวิเคราะห์ได้ปรับลดคาดการณ์การส่งออกข้าวสาลีของรัสเซียในเดือนกรกฎาคมลงประมาณ 20% เนื่องจากการหยุดชะงักของการขนส่ง

ปฏิกิริยาของตลาดสะท้อนให้เห็นถึงความจริงที่ว่าทั้งรัสเซียและยูเครนต่างเป็นผู้ส่งออกธัญพืชรายใหญ่ที่สุดของโลก และความขัดแย้งนี้เกิดขึ้นในช่วงพีคของฤดูเก็บเกี่ยวในเดือนกรกฎาคม

ซิบีฮาเปรียบเทียบกับวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ

อันดรี ซิบีฮา เปรียบเทียบอย่างชัดเจนระหว่างการรณรงค์ของรัสเซียที่โจมตีเรือขนส่งสินค้าพลเรือนในทะเลดำ กับการโจมตีของอิหร่านต่อเรือในช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) การเปรียบเทียบนี้มีวัตถุประสงค์เชิงวาทศิลป์และเชิงยุทธศาสตร์หลายประการ:

• ความคู่ขนานของสงครามทางทะเลต่อการจราจรเชิงพาณิชย์: ซิบีฮาโต้แย้งว่ารัสเซียก็เหมือนกับอิหร่าน ที่จงใจโจมตีเรือสินค้าพลเรือนเพื่อ disrupting เส้นทางค้าขายที่สำคัญระดับโลก โดยการใช้อาวุธเป็นเครื่องมือต่อรองด้านอาหารและพลังงาน
• การตีกรอบว่าเป็นภัยคุกคามต่อความมั่นคงทางอาหารโลก: เขาเรียกการโจมตีครั้งนี้ว่า "เป็นการข่มขู่ทางเศรษฐกิจและมนุษยธรรมโดยเจตนา" และกล่าวว่า "รัสเซียกำลังจับความมั่นคงทางอาหารของโลกเป็นตัวประกัน" การเปรียบเทียบกับช่องแคบฮอร์มุซเป็นการชี้ให้เห็นว่าการกระทำของมอสโกไม่ใช่เพียงแค่ยุทธวิธีในสงครามทวิภาคี แต่เป็นการโจมตีต่อ 'สมบัติร่วมของโลก' (global commons) ซึ่งก็คือหลักการเสรีภาพในการเดินเรือ (freedom of navigation) ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อประเทศผู้นำเข้าอาหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศกำลังพัฒนา
• แบบอย่างจากการทูตก่อนหน้านี้ในปี 2026: ซิบีฮาเคยวาดเส้นขนานเดียวกันนี้มาก่อนแล้วในเดือนเมษายน 2026 เมื่อยูเครนเสนอความเชี่ยวชาญทางทะเลเพื่อช่วยคุ้มกันการขนส่งในช่องแคบฮอร์มุซท่ามกลางความตึงเครียดกับอิหร่านที่เพิ่มสูงขึ้น โดยให้เหตุผลว่าประสบการณ์ของยูเครนในการตอบโต้การปิดล้อมทางทะเลของรัสเซียนั้นสามารถนำไปปรับใช้ได้โดยตรง การกล่าวถึงในเดือนกรกฎาคม 2026 นี้เป็นการพลิกบทบาทการเปรียบเทียบ: ตอนนี้อิหร่านและรัสเซียถูกมองว่าเป็นรัฐประเภทเดียวกันที่จงใจโจมตีการขนส่งสินค้าเชิงพาณิชย์ ในขณะที่ยูเครนวางตำแหน่งตัวเองเป็นฝ่ายที่ได้รับความเสียหายและกำลังปกป้องบรรทัดฐานระหว่างประเทศ