ฮูตีประกาศปิดอ่าวอาหรับตอบโต้ซาอุฯ: วิกฤตพลังงานโลกซ้ำเติม เมื่อเส้นทางน้ำหลักถูกปิดพร้อมกัน

ปมที่จุดชนวนการปิดล้อม

เสียงปืนนัดแรกของความขัดแย้งครั้งนี้ไม่ได้ยิงกันโดยไม่มีปูมหลัง มีเหตุปัจจัยหลายประการที่นำมาสู่จุดนี้:

• การตอบโต้การปิดล้อมของซาอุฯ: ฮูตีระบุว่าการกระทำของตนเป็นไปตามหลักการ "ตาต่อตาฟันต่อฟัน" เพื่อตอบโต้การที่ซาอุดีอาระเบียและพันธมิตรปิดล้อมเยเมนมานานเกือบ 12 ปี
• การโจมตีสนามบินซานา: สิ่งเร้าโดยตรงคือการที่ซาอุฯ และพันธมิตรโจมตีสนามบินนานาชาติซานา ซึ่งฮูตีถือว่าเป็นเส้นแดงที่ถูกข้าม
• บริบทสงครามสหรัฐฯ-อิหร่าน: นักวิเคราะห์มองว่าอิหร่านกำลังใช้ฮูตีเปิดแนวรบที่สอง เพื่อเบี่ยงเบนกำลังทางทหารของสหรัฐฯ ที่ต้องไปดูแลช่องแคบฮอร์มุซ
• พฤติกรรมเดิมที่มีมาก่อน: ก่อนหน้านี้ฮูตีก็โจมตีเรือที่มีความเชื่อมโยงกับอิสราเอล สหรัฐฯ หรือสหราชอาณาจักรมาโดยตลอด ตามที่สำนักงานบริหารการเดินเรือของสหรัฐฯ (US Maritime Administration) เคยออกคำเตือนไว้

เสียงประณามจากนานาชาติ…และความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกับริยาด

ปฏิกิริยาจากนานาชาติเกิดขึ้นแทบจะในทันที:

• ซาอุดีอาระเบีย: กระทรวงการต่างประเทศออกแถลงการณ์ "ประณามอย่างรุนแรงที่สุด" เรียกข้อกล่าวหาของฮูตีว่าไร้สาระ ส่วนคณะรัฐมนตรีให้คำมั่นจะดำเนินมาตรการที่เข้มงวดเพื่อปกป้องความมั่นคงของซาอุฯ และการเดินเรือระหว่างประเทศ
• พันธมิตรนำโดยซาอุฯ: พันธมิตรระบุว่าการขู่ของฮูตีเป็นการ "ละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศและเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ทางทะเล" พร้อมขู่จะตอบโต้ "อย่างเด็ดขาด"
• อียิปต์: ไคโรประณามการยกระดับความรุนแรงครั้งนี้ว่า "ไร้ความรับผิดชอบ" โดยประเมินว่าหากช่องแคบถูกปิดจะทำให้อุปทานน้ำมันโลกลดลง 7% และสร้างความเสียหายครั้งใหญ่ต่อรายได้ของคลองสุเอซ
• สหรัฐอเมริกา: วอชิงตันมองว่าการปิดกั้นครั้งนี้เป็นการยกระดับที่ต้องตอบโต้อย่างเด็ดขาด
• สหราชอาณาจักร: ลอนดอนประณามการกระทำที่ "ประมาทและยอมรับไม่ได้" พร้อมสนับสนุนให้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติดำเนินการ
• สหประชาชาติ: คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติได้มีมติเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม ขยายระยะเวลาการรายงานการโจมตีของฮูตีในทะเลแดง และสมาชิกหลายประเทศได้ประณามการขู่ปิดกั้นครั้งนี้ในการประชุม

ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายระหว่างประเทศชี้ว่าการปิดกั้นครั้งนี้ ผิดกฎหมาย เนื่องจากละเมิดสิทธิการผ่านแดนโดยต่อเนื่องและรวดเร็ว (Transit Passage) ตามกฎหมายทะเล

ซาอุฯ ไม่ยอมง่าย: 2 แนวรุกทั้งการทูตและการทหาร

ซาอุดีอาระเบียตอบโต้ในสองทางพร้อมกัน:

ทางการทูต

• ประณามอย่างเป็นทางการ: กระทรวงการต่างประเทศออกแถลงการณ์ประณามอย่างรุนแรงที่สุด
• คำมั่นในคณะรัฐมนตรี: เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม คณะรัฐมนตรีซาอุฯ ประณามข้อกล่าวหาของฮูตีและ "ให้คำมั่นจะใช้มาตรการที่เข้มงวดเพื่อปกป้องความมั่นคงของซาอุดีอาระเบียและการเดินเรือระหว่างประเทศ"
• การดึงสหประชาชาติ: ริยาดเรียกร้องให้ประชาคมระหว่างประเทศบังคับใช้มติคณะมนตรีความมั่นคงฯ โดยเฉพาะมติที่ 2216 (ว่าด้วยเยเมน) และ 2722 (ว่าด้วยการเดินเรือในทะเลแดง)

ทางการทหาร

• การระดมพลของพันธมิตร: พันธมิตรนำโดยซาอุฯ ประกาศจะใช้มาตรการที่จำเป็นเพื่อคุ้มกันเรือพาณิชย์ของตนในช่องแคบบาบ-เอล-มันเดบ และตอบโต้อย่างแข็งกร้าวต่อภัยคุกคามทั้งหมด พล.ต. ตุรกี อัล-มาลิกี โฆษกของพันธมิตร กล่าวว่าปฏิบัติการจะดำเนินไปตามกฎหมายระหว่างประเทศ
• การส่งกำลังทางเรือ: กองกำลังทางเรือของพันธมิตรเริ่มปฏิบัติการเชิงรุกเพื่อรักษาความปลอดภัยในช่องแคบ พร้อมประกาศว่าจะถือว่าการกระทำของฮูตีเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ทางทะเล

ผลกระทบทั่วโลกเมื่อเส้นทางน้ำหลักถูกปิดพร้อมกัน

ช่องแคบบาบ-เอล-มันเดบ คือประตูทางใต้สู่ทะเลแดงและคลองสุเอซ หากช่องแคบนี้ถูกปิดลงพร้อมกับช่องแคบฮอร์มุซที่ถูกปิดอยู่ก่อนแล้ว จะเกิดหายนะทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่:

ผลกระทบต่ออุปทานพลังงาน

• อุปทานน้ำมันโลกลดลง 7%: หากปิดบาบ-เอล-มันเดบได้สำเร็จ น้ำมันส่งออกส่วนใหญ่ของซาอุฯ จะถูกกักไว้ในทะเลแดง ไม่สามารถออกไปสู่ตลาดโลกได้ นอกเหนือจากน้ำมัน 20% ที่ถูกปิดกั้นจากฮอร์มุซไปแล้ว
• วิกฤตซ้อนวิกฤต: การปิดช่องแคบทั้งสองแห่งพร้อมกันจะส่งผลกระทบต่อการค้าน้ำมันทางทะเลของโลกประมาณ 25%
• ราคาน้ำมันพุ่งไม่หยุด: นักวิเคราะห์คาดการณ์ว่าราคาน้ำมันอาจพุ่งแตะ 200 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล เพราะจุดผ่านสำคัญถูกปิดตายพร้อมกัน
• ซาอุฯ จนมุม: ช่องแคบบาบ-เอล-มันเดบเป็นเส้นทางส่งออกทางเลือกเดียวของซาอุดีอาระเบียหลังจากช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด

การหยุดชะงักของการขนส่งและการค้า

• ค่าขนส่งพุ่ง: เรือจะต้องเปลี่ยนเส้นทางอ้อมแหลมกู๊ดโฮป (Good Hope) ของแอฟริกา เพิ่มเวลาเดินทางเป็นสัปดาห์และต้นทุนเชื้อเพลิงและประกันภัยอีกมหาศาล
• รายได้คลองสุเอซวูบ: อียิปต์ได้รับผลกระทบหนัก เนื่องจากการจราจรส่วนใหญ่ของคลองสุเอซต้องผ่านช่องแคบบาบ-เอล-มันเดบ
• มูลค่าการค้ารวม 1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐต่อวันตกอยู่ในความเสี่ยง: ส่งผลกระทบต่อการขนส่งสินค้าทางเรือทั่วโลกประมาณ 30%

ความเสี่ยงต่อเสถียรภาพของภูมิภาค

• แนวรบใหม่ในสงครามสหรัฐฯ-อิหร่าน: กองกำลังสหรัฐฯ จะถูกยืดกำลังระหว่างการป้องกันเรือที่ฮอร์มุซและการตอบโต้ภัยคุกคามของฮูตีที่บาบ-เอล-มันเดบ
• การลุกลามของความขัดแย้ง: การปิดกั้นครั้งนี้อาจบีบให้รัฐอ่าวเปอร์เซียต้องปะทะโดยตรงกับอิหร่านและแนวร่วมมากขึ้น
• วิกฤตด้านมนุษยธรรมในเยเมน: การปิดกั้นครั้งนี้ยิ่งซ้ำเติมวิกฤตด้านมนุษยธรรมในเยเมนที่รุนแรงอยู่แล้ว และอาจทำให้การเจรจาสันติภาพที่เหลืออยู่ระหว่างฮูตีและซาอุดีอาระเบียล้มเหลว