ความเคลื่อนไหวนี้ทำให้ข้อพิพาททางการค้าที่ดำเนินมายาวนานระหว่างสองฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติกกลับมาอยู่ในความสนใจอีกครั้ง แม้สหรัฐฯ และ EU เพิ่งพยายามลดความเสี่ยงของการเปิดศึกภาษีรอบใหม่
Boeing ต้องการให้สหรัฐฯ ตรวจสอบอะไร
ในจดหมายถึงผู้แทนการค้าสหรัฐฯ Boeing ระบุว่า ทั้งช่วงเวลาและขนาดของเงินกู้ทำให้เกิดคำถามว่าเงินสนับสนุนดังกล่าวสอดคล้องกับข้อตกลงพักรบทางภาษีปี 2021 หรือไม่ ข้อตกลงดังกล่าวกำหนดกรอบให้ทั้งสองฝ่ายดำเนินการเกี่ยวกับเงินอุดหนุนด้วยกระบวนการที่ “เปิดกว้างและโปร่งใส”
Boeing ชี้ประเด็นสำคัญ 2 เรื่อง ได้แก่
จังหวะเวลาของการประกาศ: EU ลงมติเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2026 ให้ขยายการระงับภาษีตอบโต้ออกไปอย่างไม่มีกำหนด จากนั้น EIB ประกาศเงินกู้แก่ Airbus ในวันที่ 29 มิถุนายน หรือเพียง 4 วันต่อมา
ความเชื่อมโยงกับแผนเครื่องบินรุ่นใหม่: การประกาศเงินกู้เกิดขึ้นในช่วงเดียวกับที่ผู้บริหาร Airbus เปิดเผยคำมั่นว่าจะกำหนดวันเปิดตัวเครื่องบินรุ่นใหม่ที่เรียกว่า “eAction” ราวปี 2030
สิ่งที่ Boeing ต้องการคือให้รัฐบาลสหรัฐฯ ขอข้อมูลเกี่ยวกับข้อกำหนดและเงื่อนไขของเงินกู้จาก EU อย่างละเอียด เพื่อประเมินว่าเงินก้อนนี้เป็นสินเชื่อในตลาดตามปกติ หรือเป็นเงินอุดหนุนแฝงที่ทำให้ Airbus ได้เปรียบและบั่นทอนข้อตกลงปี 2021
EIB ระบุว่าเป็น “เงินกู้ปกติที่มีดอกเบี้ยและเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมการให้สินเชื่อโดยรวมของ EIB” พร้อมปฏิเสธว่าไม่ได้ให้การสนับสนุน Airbus ในลักษณะพิเศษ
EIB และ Airbus ลงนามในเงินกู้งวดแรก 1 พันล้านยูโรระหว่างพิธีที่กรุงบรัสเซลส์เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2026 ตามแถลงการณ์ของ EIB เงินทุนนี้จะช่วยรองรับแผนการลงทุนของ Airbus ไปจนถึงปี 2030
ทำไมเรื่องนี้จึงอ่อนไหว: เบื้องหลังข้อพิพาท 17 ปี
ข้อขัดแย้งระหว่าง Boeing กับ Airbus ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การแข่งขันระหว่างผู้ผลิตเครื่องบินสองราย แต่พัวพันกับนโยบายสนับสนุนอุตสาหกรรมของรัฐบาลสหรัฐฯ และยุโรปมาอย่างยาวนาน
ข้อพิพาทใน WTO ที่กินเวลาเกือบ 17 ปี
สหรัฐฯ และ EU ต่อสู้กันในองค์การการค้าโลก (WTO) จากข้อกล่าวหาว่าอีกฝ่ายให้เงินอุดหนุนอย่างผิดกฎหมายแก่ Boeing หรือ Airbus ทั้งสองฝ่ายต่างได้รับคำตัดสินที่เป็นคุณบางส่วน และข้อพิพาทดังกล่าวนำไปสู่ภาษีตอบโต้สินค้าหลายพันล้านดอลลาร์ ตั้งแต่เครื่องบินและรถแทรกเตอร์ไปจนถึงไวน์และชีส
WTO เคยวินิจฉัยว่า EU ให้เงินอุดหนุนที่ไม่สอดคล้องกับกฎแก่โครงการเครื่องบิน A380 และ A350 ของ Airbus ขณะเดียวกันก็มีคำตัดสินว่าสหรัฐฯ ให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีและเงินสนับสนุนด้านการวิจัยแก่ Boeing ซึ่งเข้าข่ายเงินอุดหนุนที่ไม่ชอบด้วยกฎเช่นกัน
ข้อตกลงพักรบปี 2021
เมื่อเดือนมิถุนายน 2021 สหรัฐฯ และ EU ตกลงระงับการเก็บภาษีที่เกี่ยวข้องกับข้อพิพาทเป็นเวลา 5 ปี พร้อมสร้างกรอบความร่วมมือเพื่อจัดการประเด็นเงินอุดหนุนในอนาคต แทนการเดินหน้าฟ้องร้องในทุกประเด็น
คำร้องของ Boeing ไม่ได้หมายความว่าสหรัฐฯ ได้ตัดสินแล้วว่าเงินกู้ของ EIB เป็นเงินอุดหนุนที่ผิดกฎ แต่เป็นการขอให้รัฐบาลตรวจสอบและเรียกร้องความโปร่งใสเกี่ยวกับเงื่อนไขของเงินกู้ 3 พันล้านยูโร
ฝั่ง Boeing ต้องการให้พิจารณาว่าเงินกู้วงเงินสูงสุดเป็นประวัติการณ์นี้ทำให้ Airbus ได้เปรียบและขัดต่อข้อตกลงพักรบหรือไม่ ขณะที่ EIB ยืนยันว่าเป็นสินเชื่อเชิงพาณิชย์ตามปกติ