พบ ‘Likweli’ ลิงชนิดใหม่ของโลก ปากสีส้มสด ในป่าคองโก

นักวิทยาศาสตร์ได้บรรยายชนิดลิงคอลอบัสชนิดใหม่ในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกอย่างเป็นทางการ เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่หายากและลึกลับ ซึ่งชาวบ้านในพื้นที่รู้จักกันในชื่อ 'Likweli' ด้วยริมฝีปากสีส้มสดใส เสียงคำรามก้องกังวาน และอาณาเขตที่จำกัดอยู่เพียงผืนป่าดิบที่ห่างไาล นี่คือการค้นพบครั้งสำคัญของวงการไพรเมตวิทยา

สิ่งที่ถูกค้นพบ

ลิงชนิดใหม่นี้มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Colobus congoensis เป็นลิงคอลอบัสที่ชาวบาลังกาในท้องถิ่นเรียกว่า Likweli (หรือ kasaba nkoni แปลว่า 'ผู้เขย่ากิ่งไม้') นับเป็นลิงแอฟริกันชนิดใหม่ชนิดที่ 5 เท่านั้นที่ถูกค้นพบในรอบ 75 ปีที่ผ่านมา การค้นพบนี้ตีพิมพ์ในวารสาร PLOS One เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2026 อาศัยข้อมูลจากการวิจัยภาคสนามเกือบสองทศวรรษ ภาพจากกล้องดักถ่าย การตรวจสอบทางกายวิภาคของซากที่ยึดได้จากนายพราน และการวิเคราะห์เสียงร้อง

ลักษณะทางกายภาพ

• ขนาด: ลิงมีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับคอลอบัสทั่วไป น้ำหนักประมาณ 15 ปอนด์ หรือเทียบเท่าสุนัขขนาดเล็ก
• ขนและใบหน้า: ลิงมีขนสีดำเป็นส่วนใหญ่ โดยมีแต้มสีส้มอมชมพูสะดุดตารอบปาก ดูคล้ายหน้ากาก ริมฝีปากสีส้มเป็นจุดเด่นที่ใช้แยกแยะในภาคสนามได้ชัดเจน
• เสียงร้องที่เป็นเอกลักษณ์: ลิงชนิดนี้ส่งเสียงร้องต่ำคล้ายคำรามหรือเสียงอืด ซึ่งแตกต่างจากลิงคอลอบัสอื่นๆ ในภูมิภาคนี้

พฤติกรรมและถิ่นที่อยู่

• ลิง Likweli อาศัยอยู่บนต้นไม้ (arboreal) เป็นหลัก โดยอาศัยเฉพาะในป่าดิบเขตร้อนชื้นที่มีเรือนยอดสูงปิดทึบ บนดินเหนียวลึกและพื้นที่ป่าเก่าแก่ที่ราบน้ำไม่ท่วมถึง
• ลิงชนิดนี้ใช้พื้นที่ร่วมกับลิงคอลอบัสอีกสองชนิด คือ Piliocolobus parmentieri และ Colobus angolensis
• ลิงชนิดนี้มีความลึกลับและพบเห็นได้ยากมาก แม้แต่ชาวบาลังกาในพื้นที่ส่วนใหญ่ก็แทบไม่รู้จักลิงชนิดนี้มาก่อน

ถิ่นที่พบ

พื้นที่ที่ทราบว่าลิงชนิดนี้อาศัยอยู่ทั้งหมดนั้นจำกัดอยู่เฉพาะในพื้นที่ระหว่างแม่น้ำโลมามิและแม่น้ำคองโก (ลัวลาบา) ทางตะวันออก-กลางของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ประชากรส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในและรอบๆ อุทยานแห่งชาติโลมามิ บ่งชี้ว่ามีการกระจายพันธุ์ที่จำกัดมาก

ภัยคุกคามและสถานภาพการอนุรักษ์

• ผู้เขียนงานวิจัยเสนอสถานะเบื้องต้นให้จัดอยู่ในกลุ่ม 'ใกล้สูญพันธุ์' (Endangered - EN) ตามบัญชีแดงของ IUCN
• ภัยคุกคามหลักคือการสูญเสียถิ่นที่อยู่ (การตัดไม้ทำลายป่าและการเสื่อมโทรมของป่าในพื้นที่จำกัด) และการล่า นักวิจัยได้ตรวจสอบซากลิงที่ยึดได้จากนายพรานเพื่อยืนยันชนิด
• แหล่งข้อมูลหนึ่งระบุว่าอาจมีลิงชนิดนี้หลงเหลืออยู่น้อยกว่า 1,000 ตัวในภูมิภาคนี้ อาณาเขตที่จำกัดมากทำให้เสี่ยงต่อการถูกรบกวนเป็นพิเศษ

การค้นพบนี้บอกอะไรเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพของแอ่งคองโก

การค้นพบลิง Likweli มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความเข้าใจเกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพของแอ่งคองโก:

• ยังคงเป็นพื้นที่แนวหน้าในการค้นพบ: นี่เป็นลิงชนิดใหม่ชนิดที่สองที่ถูกค้นพบจากภูมิภาคเดียวกันในรอบ 15 ปี (ต่อจากลิงเลซูลา Cercopithecus lomamiensis ที่ถูกบรรยายในปี 2012)
• ช่องว่างในการสำรวจยังมีอยู่จริง: ข้อเท็จจริงที่ว่าลิงขนาดกลางที่อาศัยบนเรือนยอดถูกถ่ายภาพได้ครั้งแรกในปี 2008 และเพิ่งได้รับการบรรยายทางวิทยาศาสตร์ในปี 2026 ตอกย้ำว่าป่าในแอ่งคองโกยังคงถูกสำรวจอย่างไม่สมบูรณ์เพียงใด แม้แต่สำหรับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดค่อนข้างใหญ่
• บทบาทสำคัญของพื้นที่คุ้มครอง: การค้นพบนี้เน้นย้ำถึงคุณค่าที่สำคัญของอุทยานแห่งชาติโลมามิในการอนุรักษ์ และความจำเป็นเร่งด่วนในการปกป้องพื้นที่ป่าระหว่างแม่น้ำที่ห่างไกล ซึ่งอาจซ่อนชนิดพันธุ์ลึกลับอื่นๆ ที่กำลังถูกคุกคามจากการตัดไม้ทำลายป่าและการล่าสัตว์ป่าเพื่อการค้า