ทำไมโรงกลั่นจีนเมินน้ำมันซาอุฯ แม้ลดราคาสถิติ 11 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

เบื้องหลังการตัดสินใจนี้มีแรงกดดัน 3 ด้านที่ส่วนลดราคาไม่อาจแก้ได้ ได้แก่ ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศที่อ่อนแรง ปริมาณนำเข้าที่ลดฮวบ และเส้นทางขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซที่แทบหยุดชะงัก

จีนต้องการน้ำมันดิบน้อยลง

ยอดนำเข้าน้ำมันดิบของจีนในเดือนมิถุนายน 2026 ลดลง 41.3% จากปีก่อน เหลือ 29.27 ล้านตัน หรือประมาณ 7.12 ล้านบาร์เรลต่อวัน ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดนับตั้งแต่เดือนตุลาคม 2016

สาเหตุสำคัญคืออัตราการเดินเครื่องโรงกลั่นลดลงแตะระดับต่ำสุดในรอบ 10 ปี หลังการบริโภคน้ำมันในประเทศชะลอตัวลง ขณะเดียวกันรัฐบาลปักกิ่งยังจำกัดการส่งออกผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป เพื่อรักษาความมั่นคงด้านพลังงานในช่วงสงครามอิหร่าน

ก่อนหน้านั้น ในเดือนพฤษภาคม โรงกลั่นจีนลดการผลิตลงเกือบ 20% จากระดับก่อนเกิดสงคราม เหลือราว 8.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน เมื่อโรงกลั่นต้องเดินเครื่องน้อยลง ความจำเป็นในการรับน้ำมันดิบล็อตใหม่ก็ลดลงตามไปด้วย

หลายแห่งจึงเลือกใช้สต็อกน้ำมันดิบที่มีอยู่ แทนการผูกพันรับมอบสินค้าเพิ่มผ่านสัญญาระยะยาว แม้จะมีส่วนลดสูงก็ตาม

ลด 11 ดอลลาร์ แต่ยังไม่ใช่ข้อเสนอที่ดีที่สุด

สำหรับการส่งมอบเดือนสิงหาคม Saudi Aramco ตั้งราคาขายอย่างเป็นทางการ หรือ OSP ของ Arab Light สำหรับเอเชียไว้ที่ส่วนลด 1.50 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลจากเกณฑ์ราคา Oman/Dubai ซึ่งเป็นมาตรวัดสำคัญของตลาดน้ำมันในภูมิภาค

นี่เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2020 ที่ Arab Light ถูกตั้งราคาแบบมีส่วนลด และเป็นการลดราคาในเดือนเดียวครั้งใหญ่ที่สุดในข้อมูลที่มีมานานกว่าสองทศวรรษ

แต่ในตลาดจริง ซัพพลายเออร์รายอื่นจากตะวันออกกลาง แอฟริกา และทวีปอเมริกาก็แข่งขันด้านราคาอย่างหนักเช่นกัน น้ำมันดิบแบบซื้อขายทันทีจากแหล่งอื่นให้ความคุ้มค่ามากกว่าในบางกรณี ทำให้ผู้ซื้อจีนบางรายหันไปหาแหล่งจัดหาอื่น หรือเลือกใช้น้ำมันที่เก็บอยู่ในคลังต่อไป

ดังนั้น แม้ซาอุฯ จะลดราคาลงมากที่สุดในรอบหนึ่งรุ่น แต่ Arab Light ก็ยังไม่ใช่ตัวเลือกที่แข่งขันได้ดีที่สุดในทุกกรณี

ช่องแคบฮอร์มุซทำให้การขนส่งเสี่ยงเกินไป

ปัจจัยที่อาจ निर्णชี้ขาดที่สุดคือเรื่องโลจิสติกส์ ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นทางผ่านสำคัญสำหรับการส่งออกน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซีย ถูกปิดกั้นเป็นส่วนใหญ่ตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2026 หลังความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านเริ่มต้นขึ้น

ในช่วงต้นเดือนกรกฎาคม ซึ่งเป็นจังหวะที่โรงกลั่นจีนกำลังสรุปคำสั่งซื้อน้ำมันสำหรับเดือนสิงหาคม การสู้รบระหว่างกองกำลังสหรัฐฯ และอิหร่านกลับมารุนแรงขึ้น ส่งผลให้การเดินเรือบรรทุกน้ำมันผ่านช่องแคบเกือบหยุดนิ่ง โดยวันที่ 9 กรกฎาคมมีเรือบรรทุกน้ำมันผ่านช่องแคบเพียง 2 ลำ

บริษัทประกันไม่สามารถรับประกันเรือที่ผ่านเส้นทางนี้ได้ หรือคิดเบี้ยประกันในระดับสูงจนไม่คุ้มทุน ขณะที่ลูกเรือก็ไม่ต้องการเสี่ยงเดินทางผ่านพื้นที่ดังกล่าว นอกจากนี้ ยังมีทุ่นระเบิดประมาณ 80 ลูกกีดขวางร่องน้ำตอนกลางของช่องแคบ ณ ช่วงกลางเดือนมิถุนายน ทำให้การกลับมาเดินเรือตามปกติไม่สามารถเกิดขึ้นได้ในระยะสั้น

ต่อให้โรงกลั่นจีนต้องการซื้อน้ำมันซาอุฯ จริง การนำสินค้าจากอ่าวเปอร์เซียออกสู่ทะเลเปิดและส่งต่อไปยังท่าเรือจีนก็ยังมีความเสี่ยงทั้งในด้านการปฏิบัติการ ต้นทุนประกันภัย และค่าใช้จ่ายทางการเงิน

บางโรงกลั่นไม่ได้รับสินค้าอยู่แล้ว

นอกจากการเลือกไม่สั่งซื้อโดยสมัครใจ รายงานยังระบุว่าโรงกลั่นจีนอย่างน้อย 2 แห่งไม่ได้ขอรับมอบน้ำมันตามสัญญาระยะยาวในเดือนสิงหาคม ขณะที่อีกบางแห่งไม่ได้รับปริมาณจัดสรรเบื้องต้นจาก Saudi Aramco

ข้อมูลนี้สะท้อนว่าไม่ได้มีเพียงฝั่งผู้ซื้อที่ลดความต้องการเท่านั้น Saudi Aramco เองก็อาจกำลังบริหารกำลังการส่งออกที่จำกัดท่ามกลางการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ ส่งผลให้ปริมาณน้ำมันที่พร้อมส่งมอบลดลงไม่ว่าผู้ซื้อจะต้องการมากน้อยเพียงใด

บทสรุป: ส่วนลดแก้ดีมานด์ที่หายไปและเส้นทางเดินเรือที่ปิดไม่ได้

การลดราคา 11 ดอลลาร์เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ช่วยให้ซาอุฯ รักษาความสามารถในการแข่งขัน แต่ยังไม่เพียงพอที่จะทำให้โรงกลั่นจีนกลับมาซื้อ

เมื่อความต้องการใช้น้ำมันในประเทศจีนอ่อนแรง โรงกลั่นจึงไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณการผลิตหรือรับน้ำมันดิบล็อตใหม่ ขณะเดียวกัน การหยุดชะงักของช่องแคบฮอร์มุซก็ทำให้การขนส่งน้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียมีความเสี่ยงและต้นทุนสูงเกินไป ในสถานการณ์เช่นนี้ ราคาที่ถูกลงอย่างมากจึงไม่สามารถชดเชยทั้งดีมานด์ที่หายไปและความไม่แน่นอนในการส่งมอบได้