วิกฤตสหรัฐฯ-อิหร่าน เดือนกรกฎาคม 2026 ข้อตกลงหยุดยิงล่ม สหรัฐฯ เล็งถล่มเป้านิวเคลียร์ใต้ดิน โลกเจอวิกฤตน้ำมันหนักสุด

การล่มสลายของบันทึกความเข้าใจอิสลามาบัด

บันทึกความเข้าใจอิสลามาบัด (Islamabad MoU) เป็นกรอบข้อตกลง 14 ข้อ ซึ่งลงนามเมื่อวันที่ 14–18 มิถุนายน 2026 โดยมีสาระสำคัญคือการหยุดยิงทันที การเปิดกรอบเจรจา 60 วันเพื่อหาข้อตกลงที่มีผลผูกพัน การเปิดช่องแคบฮอร์มุซ การผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรต่ออิหร่าน และคำมั่นสัญญาของอิหร่านที่จะไม่พัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ ผู้เชี่ยวชาญหลายสำนักมองว่าข้อตกลงนี้ แม้จะมีจุดอ่อน แต่ก็นับเป็นช่วงเวลาพักรบที่จำเป็นหลังจากหลายเดือนของความขัดแย้ง

ข้อตกลงหยุดยิงพังทลายลงอย่างเป็นทางการในวันที่ 7–8 กรกฎาคม 2026 หลังจากอิหร่านถูกกล่าวหาว่าโจมตีเรือสินค้าหลายลำในช่องแคบฮอร์มุซ และสหรัฐฯ ตอบโต้ด้วยการโจมตีอิหร่านรอบใหม่ ประธานาธิบดีทรัมป์ประกาศว่าข้อตกลงหยุดยิง 'สิ้นสุดลงแล้ว' พร้อมเพิกถอนใบอนุญาตให้อิหร่านขายน้ำมัน ฝ่ายอิหร่านตอบโต้ด้วยการประกาศต่อต้านและปฏิเสธการเจรจาเพิ่มเติม กรอบเวลาเจรจา 60 วันจึงสิ้นสุดลงภายในเวลาไม่ถึงสามสัปดาห์

แนวคิดเรื่องการส่งทหารภาคพื้นดินของทรัมป์

ทรัมป์ได้ ปฏิเสธอย่างเปิดเผย ถึงความจำเป็นในการส่งทหารภาคพื้นดินเข้าไปในอิหร่าน โดยเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม เขากล่าวว่า 'เรามีกำลังพลเพียงพอแล้ว เราไม่ต้องการทหารภาคพื้นดินอีก' อย่างไรก็ตาม การพัฒนาในช่วงก่อนหน้านี้ชี้ให้เห็นภาพที่ซับซ้อนกว่า:

• ใน เดือนมิถุนายน 2026 สำนักข่าว CNN รายงานว่ากองทัพสหรัฐฯ ได้เตรียมแผนสำหรับการส่งกำลังภาคพื้นดินเข้าไปในอิหร่านเพื่อยึดยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงของพวกเขา โดยทรัมป์ได้รับการรายงานเป็นการส่วนตัว แต่ในที่สุดก็ชะลอแผนไว้ หลังจากได้รับคำเตือนถึงความเสี่ยงสูงจากการตอบโต้ของอิหร่านและความสูญเสียของทหารอเมริกัน
• ใน เดือนมีนาคม 2026 สำนักข่าว BBC รายงานว่าทหารภาคพื้นดินอเมริกันชุดใหม่ รวมถึงหน่วยนาวิกโยธิน Expeditionary Unit กำลังถูกส่งไปยังภูมิภาคนี้ แม้ทรัมป์จะอ้างว่าสงครามกำลัง 'ซาลง'
• ณ วันที่ 15–16 กรกฎาคม 2026 ฝ่ายบริหารของทรัมป์ได้รับทางเลือกในการ ขยายปฏิบัติการทางทหาร ซึ่งเน้นไปที่การโจมตีทางอากาศต่อโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานที่สำคัญ และอาจรวมถึงภารกิจยึดเกาะคาร์ก (Kharg Island) แต่ยังไม่มีการยืนยันการส่งกำลังทหารภาคพื้นดินชุดใหม่

สรุป: แผนการส่งทหารภาคพื้นดินมีอยู่จริง แต่ถูกเก็บเข้าลิ้นชักไว้ เส้นทางการเพิ่มความรุนแรงในปัจจุบันเน้นไปที่การโจมตีทางอากาศและขีปนาวุธเป็นหลัก

การโจมตีโรงงานนิวเคลียร์ใต้ดินของอิหร่าน

• ทรัมป์ประกาศ เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม ว่าสหรัฐฯ จะโจมตีโรงงานนิวเคลียร์ใต้ดินของอิหร่าน ซึ่งเป็นเป้าหมายที่ก่อนหน้านี้ถือเป็นเขตหวงห้าม กองทัพสหรัฐฯ ได้ปฏิบัติการโจมตีทางอากาศขนาดใหญ่ในวันเดียวกัน
• ภาพถ่ายดาวเทียม จากวันที่ 11 กรกฎาคม 2026 ซึ่งวิเคราะห์โดย CNN และสถาบันวิทยาศาสตร์และความมั่นคงระหว่างประเทศ (ISIS) แสดงให้เห็นว่าอิหร่านกำลัง สร้าง โรงงานนิวเคลียร์ใต้ดิน Taleghan-2 ขึ้นใหม่ภายในศูนย์ทหาร Parchin ซึ่งเคยถูกทำลายจากการโจมตีของสหรัฐฯ ก่อนหน้านี้
• รายงานข่าวกรองของเพนตากอนก่อนหน้านี้ (มิถุนายน 2025) สรุปว่าการโจมตีของสหรัฐฯ ไม่ได้ทำลายโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน แต่เพียงทำให้ล่าช้าไปสองสามเดือนเท่านั้น นอกจากนี้ IAEA ยังค้นพบว่าอิหร่านซ่อนยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงไว้ในโรงงานใต้ดินที่รอดพ้นจากการทิ้งระเบิดในรอบที่ผ่านมา

ความเสี่ยงสำคัญ: นักวิเคราะห์เตือนว่าการโจมตีโรงงานนิวเคลียร์ที่ฝังลึก เช่น อุโมงค์ Pickaxe Mountain อาจต้องใช้อาวุธเจาะเกราะขนาดใหญ่ ซึ่งเสี่ยงต่อการกระจายตัวของสารกัมมันตรังสี ซึ่งจะเป็นการเพิ่มเดิมพันในการขยายความขัดแย้งอย่างมาก

ผลกระทบในระดับภูมิภาคในวงกว้าง

• ช่องแคบฮอร์มุซ ยังคงเป็นจุดปะทะหลัก การโจมตีของสหรัฐฯ มีเป้าหมายชัดเจนในการบีบให้เปิดช่องแคบ ขณะที่อิหร่านยังคงคุกคามการเดินเรือ การปิดช่องแคบโดยพฤตินัยส่งผลให้น้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์กลั่นมากกว่า 1 พันล้านบาร์เรลติดอยู่ในภูมิภาค
• ภัยคุกคามจากกลุ่มฮูตี ต่อประเทศเพื่อนบ้านในอ่าวเปอร์เซียยิ่งเพิ่มความไม่มั่นคงในภูมิภาค
• อิสราเอล ได้ประสานงานอย่างใกล้ชิดกับสหรัฐฯ รวมถึงการโจมตีร่วมกันในโรงงานนิวเคลียร์ เมื่อเดือนมีนาคม 2026
• กองกำลังสหรัฐฯ ชุดใหม่ รวมถึงหน่วยนาวิกโยธิน Expeditionary Unit ถูกส่งไปประจำการในภูมิภาคนี้แล้ว กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM) รายงานว่าใช้กระสุนมากกว่า 2,000 นัด ในช่วง 100 ชั่วโมงแรกของปฏิบัติการในเดือนมีนาคม 2026

ผลกระทบทางเศรษฐกิจ

ผลกระทบทางเศรษฐกิจนั้นรุนแรง:

• สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ระบุว่าการหยุดชะงักนี้เป็น 'การหยุดชะงักของอุปทานที่ร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ตลาดน้ำมันโลก'
• ราคาน้ำมันดิบ Brent ทะลุ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2026 และทำจุดสูงสุดที่ 126 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล นักวิเคราะห์จาก Wood Mackenzie เตือนว่าราคาอาจพุ่งถึง 200 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หากวิกฤตรุนแรงขึ้น
• หลังจากข้อตกลงหยุดยิงล่มในวันที่ 8 กรกฎาคม ราคาน้ำมันดิบของสหรัฐฯ และตลาดโลก พุ่งขึ้นประมาณ 7% ในวันเดียว
• การขาดแคลนเกิดขึ้นทั่วเอเชีย (ไทย ปากีสถาน) และยุโรปเผชิญปัญหาการขาดแคลนดีเซลและราคา LNG ที่พุ่งสูง
• การคาดการณ์การเติบโตของเศรษฐกิจโลกลดลงหลายครั้ง โดยนักเศรษฐศาสตร์อธิบายว่าผลกระทบดังกล่าวอาจเป็นแบบถาวร

สถานการณ์ยังคงเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ณ วันที่ 15–16 กรกฎาคม 2026 มีรายงานว่าทรัมป์ได้รับรายงานทางเลือกมากมายสำหรับการขยายความรุนแรงต่อไป และขอบเขตของการโจมตีในโรงงานนิวเคลียร์ใต้ดินยังไม่ได้รับการประเมินอย่างสมบูรณ์