ช่องแคบฮอร์มุซ: สงบศึกเปราะบาง การเดินเรือฟื้นตัว แต่เสี่ยงปะทุอีกทุกเมื่อ

สถานการณ์ในช่องแคบฮอร์มุซ ณ วันที่ 10 กรกฎาคม 2026 ยังคงตึงเครียดและเต็มไปด้วยความขัดแย้ง ข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเมื่อกลางเดือนมิถุนายนเริ่มสั่นคลอนอย่างหนัก หลังมีการโจมตีกลับเกิดขึ้นอีกครั้ง และยังไม่มีข้อตกลงถาวร รายละเอียดในแต่ละประเด็นมีดังนี้

สถานะการหยุดยิงและการเปิดช่องแคบ

• ข้อตกลงสันติภาพชั่วคราว 14 ข้อ ลงนามในกลางเดือนมิถุนายน 2026 เรียกร้องให้หยุดยิงในทุกแนวรบ กำหนดให้อิหร่านเปิดช่องแคบฮอร์มุซ และให้สหรัฐฯ ยกเลิกการปิดล้อมท่าเรือของอิหร่าน บันทึกความเข้าใจ (MOU) ระบุให้ช่องแคบเปิดโดยไม่เก็บค่าผ่านทางเป็นเวลา 60 วัน
• หลังลงนาม การสัญจรของเรือพาณิชย์กลับมาเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากระดับใกล้ศูนย์ แต่การหยุดยิงกลับ ตกอยู่ภายใต้แรงกดดันอย่างหนัก เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน สหรัฐฯ ปฏิบัติการโจมตีครั้งใหม่ หลังจากเรือบรรทุกน้ำมันถูกโจมตีในฮอร์มุซ อิหร่านตอบโต้ด้วยขีปนาวุธและโดรนโจมตีฐานทัพสหรัฐฯ ในคูเวตและบาห์เรน ณ วันที่ 9 กรกฎาคม มีรายงานเสียงระเบิดในอิหร่านตอนใต้ และสหรัฐฯ โจมตีตอบโต้การโจมตีเรือสินค้าสามลำ
• ข้อสังเกตสำคัญ: ไม่มีแหล่งข่าวใดระบุอย่างชัดเจนว่าข้อตกลง 'ล่มสลาย' ในกลางเดือนกรกฎาคม หลักฐานชี้ว่าการหยุดยิง เปราะบางและถูกละเมิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยทั้งสองฝ่าย โดยการเจรจาที่กำลังดำเนินอยู่ในกาตาร์ถูกอธิบายว่ามี 'ความคืบหน้าเชิงบวก' ณ วันที่ 2 กรกฎาคม ยังไม่มีข้อตกลงถาวร

เงื่อนไขของอิหร่านในการเปิดช่องแคบ

• ข้อตกลงชั่วคราวกำหนดให้อิหร่านเปิดช่องแคบ และสหรัฐฯ ยกเลิกการปิดล้อมทางเรือ
• เอกอัครราชทูตอิหร่านประจำกรุงมอสโกกล่าวว่าช่องแคบจะยังคงเปิดอยู่ แต่ภายใต้ เงื่อนไขใหม่ที่กำหนดโดยเจ้าหน้าที่อิหร่านและโอมาโน่ รวมถึงค่าผ่านทาง
• อิหร่านออกคำแนะนำใหม่เรียกร้องให้เรือ เดินตามเส้นทางที่เตหะรานกำหนด ขณะนำทางผ่านช่องแคบ รัฐมนตรีต่างประเทศ Araghchi เตือนว่าความพยายามใด ๆ ที่จะเลี่ยงเส้นทางที่ตกลงกันไว้จะ 'เพิ่มความตึงเครียด'

คำเตือนของ IRGP ถึง 'การตอบโต้อย่างรุนแรง'

• กองทัพเรือของกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ประกาศว่า เรือรบทุกลำที่เข้าใกล้ช่องแคบฮอร์มุซ จะถือเป็นการละเมิดข้อตกลงหยุดยิง และจะกระตุ้นให้เกิด 'การตอบสนองที่แข็งแกร่งและรุนแรง'
• บุคคลระดับสูงทางทหารของอิหร่านเตือนสหรัฐฯ และอิสราเอลว่าพวกเขาอาจเผชิญ 'ผลที่ตามมาอย่างรุนแรงและน่าเสียใจ' หากละเมิดข้อกำหนด
• คำเตือนเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบที่เกิดขึ้นซ้ำ: อิหร่านขู่ตอบโต้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าสำหรับการโจมตีหรือการละเมิดของสหรัฐฯ และได้ดำเนินการตามคำขู่ด้วยการโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนต่อฐานทัพสหรัฐฯ

จุดยืนของโอมาโน่ต่อค่าผ่านทาง

• โอมาโน่คัดค้านค่าผ่านทางบังคับอย่างเป็นทางการ รัฐมนตรีต่างประเทศ Badr bin Hamad Albusaidi กล่าวว่าสุลต่านไม่สนับสนุนการบังคับเก็บค่าผ่านทางจากเรือที่แล่นผ่านช่องแคบ
• อย่างไรก็ตาม โอมาโน่ เปิดรับค่าธรรมเนียมโดยสมัครใจ สำหรับบริการทางทะเล สิ่งแวดล้อม และการเดินเรือ
• รายงานที่ขัดแย้ง: สื่อหลายสำนัก (NYT, Reuters, ตัวแทนอิหร่าน) รายงานว่า อิหร่านและโอมาโน่ร่วมกันผลักดันแผนการเรียกเก็บค่าธรรมเนียม จากเรือ แม้สหรัฐฯ จะคัดค้าน โอมาโน่ยื่นข้อเสนออย่างเป็นทางการต่อวอชิงตันสำหรับกรอบค่าธรรมเนียมบริการโดยสมัครใจ แต่อิหร่านยืนยันว่าการชำระเงินควรเป็น ข้อบังคับ
• ความแตกต่าง: โอมาโน่สนับสนุน ค่าธรรมเนียมบริการโดยสมัครใจ แต่คัดค้าน ค่าผ่านทางบังคับ — อิหร่านต้องการฉบับบังคับ

ผลกระทบต่อการสัญจรของเรือ

• หลังการหยุดยิงในเดือนมิถุนายน การขนส่งฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว การสัญจรของเรือผ่านช่องแคบ เพิ่มขึ้นมากกว่าสี่เท่า ในสัปดาห์แรกของเดือนกรกฎาคม เทียบกับสัปดาห์ก่อนหน้า
• ณ วันที่ 6 กรกฎาคม NYT รายงาน 'สัญญาณของการปรับปรุง' ในกิจกรรมการขนส่ง แม้ปริมาณจะยังคง ต่ำกว่าระดับก่อนเกิดความขัดแย้งอย่างมาก
• เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม เรือบรรทุก LNG ของกาตาร์เสี่ยงระเบิด และเรือบรรทุกน้ำมันดิบของซาอุดีอาระเบียได้รับความเสียหายใกล้ช่องแคบ ทำให้ความเสี่ยงในการขนส่งถูกปรับเป็น 'รุนแรง' สิ่งนี้ทำให้การฟื้นตัวชะงัก

ผลกระทบต่อราคาน้ำมัน

• ราคาลดลงอย่างรวดเร็ว หลังการประกาศข้อตกลงชั่วคราวในกลางเดือนมิถุนายน น้ำมันดิบเบรนท์ร่วงลงมาอยู่ที่ประมาณ 73-82 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และ WTI ใกล้ 70 ดอลลาร์ ราคาน้ำมันลดลงกลับมาใกล้ระดับก่อนสงครามในปลายเดือนมิถุนายน
• อย่างไรก็ตาม เมื่อการหยุดยิงสั่นคลอนในต้นเดือนกรกฎาคม หลังการโจมตีเรือบรรทุกน้ำมันครั้งใหม่ ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นอีกครั้ง — เพิ่มขึ้นเกือบ 6% — เนื่องจากความกังวลเรื่องการหยุดชะงักของอุปทานที่กลับมาอีกครั้ง
• นักวิเคราะห์เตือนว่าตลาดอาจมองโลกในแง่ดีเกินไป และการกลับไปสู่ระดับอุปทานน้ำมันและก๊าซก่อนวิกฤตอย่างเต็มรูปแบบนั้น ต้องใช้เวลาอีกหลายเดือน แม้ช่องแคบจะเปิดเต็มที่