เปิดประวัติศาสตร์การแพทย์! หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ ‘Surgie’ ผ่าตัดสัตว์ใหญ่สำเร็จเป็นครั้งแรกของโลก

ปฏิวัติวงการศัลยกรรม: หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ผ่าตัดสำเร็จครั้งแรกของโลก

เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2026 ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานดิเอโก (UC San Diego) ได้สร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ของวงการแพทย์ ด้วยการรายงานในวารสาร Nature ถึงความสำเร็จครั้งแรกของโลกในการใช้หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ที่ควบคุมจากระยะไกล (teleoperated humanoid robot) ผ่าตัดจริงในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ การทดลองนี้เป็นก้าวสำคัญที่พิสูจน์แนวคิด (proof of concept) ว่าหุ่นยนต์รูปร่างคล้ายมนุษย์สามารถเข้ามามีบทบาทในห้องผ่าตัดได้

สองหัตถการประวัติศาสตร์

การผ่าตัดทั้งสองครั้งดำเนินการกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ที่ไม่ใช่มนุษย์

• ทีมมนุษย์-หุ่นยนต์: หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ตัวเดียวที่ชื่อเล่นว่า “Surgie” ทำงานร่วมกับศัลยแพทย์มนุษย์ซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้ช่วย เพื่อทำการผ่าตัดถุงน้ำดีผ่านกล้อง (laparoscopic gallbladder removal)
• ทีมหุ่นยนต์-หุ่นยนต์: หุ่นยนต์ Surgie สองตัวทำงานเคียงบ่าเคียงไหล่กัน โดยไม่มีศัลยแพทย์มนุษย์อยู่ที่โต๊ะผ่าตัดเลย และสามารถผ่าตัดชนิดเดียวกันสำเร็จ

Surgie แตกต่างจากหุ่นยนต์ผ่าตัดดั้งเดิมอย่างไร?

คุณสมบัติ	Surgie (หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์)	หุ่นยนต์ผ่าตัดระบบดั้งเดิม
ความสูง	~5 ฟุต	ใหญ่กว่าและใช้พื้นที่มาก
น้ำหนัก	~60 ปอนด์ (ประมาณ 27 กก.)	~1,800 ปอนด์ (ประมาณ 816 กก.)
การเคลื่อนที่	เคลื่อนที่ได้, เดินได้, ขนาดกะทัดรัด	ติดตั้งอยู่กับที่ ต้องใช้พื้นที่จัดวางมาก
ต้นทุน	ถูกกว่าอย่างมาก (a fraction)	มีต้นทุนสูงมาก
การจับเครื่องมือ	จับเครื่องมือผ่าตัดมาตรฐานผ่านอะแดปเตอร์ที่ออกแบบพิเศษ	ใช้ฮาร์ดแวร์ผ่าตัดหุ่นยนต์เฉพาะทาง
ความรู้สึกในการควบคุม	ออกแบบให้เป็นธรรมชาติและใช้งานง่ายสำหรับการควบคุมระยะไกล	ต้องผ่านการฝึกอบรมเฉพาะทาง

หุ่นยนต์ที่ใช้ในการศึกษานี้มีชื่อเล่นว่า Surgie ซึ่งพัฒนามาจากแพลตฟอร์มหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ที่มีจำหน่ายในท้องตลาด ทีมวิจัยได้สร้างอะแดปเตอร์ขึ้นมาเพื่อให้หุ่นยนต์สามารถถือเครื่องมือผ่าตัดแบบดั้งเดิมได้

ข้อจำกัดในปัจจุบัน

• การปรับเทียบซ้ำบ่อยครั้ง: หุ่นยนต์จำเป็นต้องได้รับการปรับเทียบใหม่หลายครั้งระหว่างการผ่าตัด ทำให้ขั้นตอนใช้เวลานานกว่าระบบผ่าตัดเฉพาะทางที่มีอยู่ ทีมวิจัยเปรียบเทียบระยะนี้กับช่วงแรกเริ่มของการผ่าตัดผ่านกล้องโดยใช้หุ่นยนต์ และคาดว่าประสิทธิภาพจะดีขึ้นตามกาลเวลา
• ปัญหาหน่วงเวลา (Latency): มีความล่าช้าระหว่างเวลาที่ศัลยแพทย์ขยับตัวควบคุมกับเวลาที่หุ่นยนต์ตอบสนอง ทีมงานกำลังพัฒนาเพื่อลดความหน่วงนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการผ่าตัดทางไกลไปยังชุมชนที่ห่างไกล

วิสัยทัศน์ของทีมวิจัย

• ขยายการเข้าถึงการผ่าตัด: Michael Yip อาจารย์คณะวิศวกรรมไฟฟ้าแห่ง UC San Diego และผู้เขียนอาวุโส กล่าวว่าหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ที่ควบคุมจากระยะไกลสามารถ “ขยายการเข้าถึงการผ่าตัดที่สำคัญ” ในภูมิภาคที่ขาดแคลน ซึ่งช่วยแก้ปัญหาการขาดแคลนศัลยแพทย์และความเหลื่อมล้ำด้านสาธารณสุขทั่วโลก
• การใช้งานในสภาพแวดล้อมที่ท้าทาย: Shanglei Liu ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านศัลยกรรมและผู้เขียนอาวุโส อ้างถึงศักยภาพในการใช้งานในพื้นที่ชนบท, การแพทย์สนามรบ และแม้แต่ในอวกาศ เนื่องจากหุ่นยนต์มีขนาดเล็ก ต้นทุนต่ำ และเคลื่อนย้ายสะดวก
• บทบาทอื่นๆ ในห้องผ่าตัด: เนื่องจาก Surgie สามารถเดินและทำงานทางกายภาพได้หลายอย่างเหมือนมนุษย์ ทีมวิจัยจึงมองเห็นอนาคตที่มันสามารถหยิบเครื่องมือให้ศัลยแพทย์ หรือทำความสะอาดห้องผ่าตัดหลังการผ่าตัด ไม่ใช่แค่ลงมือผ่าตัดเท่านั้น