‘ฮิโรชิมา’ แห่งยุค AI: สหประชาชาติ vs ปัญญาประดิษฐ์ไร้ขีดจำกัด

นี่ไม่ใช่คำเตือนครั้งแรกของคูเปอร์เกี่ยวกับอันตรายของ AI ในเดือนธันวาคม 2025 เธอเตือนว่ารัฐต่างชาติกำลังใช้วิดีโอที่สร้างโดย AI เป็น ‘สงครามข้อมูล’ เพื่อบ่อนทำลายการสนับสนุนยูเครนของชาติตะวันตก และรัสเซียกำลังถาโถมยุโรปด้วยการโจมตีทางไซเบอร์ ในการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติเมื่อเดือนกันยายน 2025 เธอทำให้การกำหนดทิศทาง AI เพื่อประโยชน์ส่วนรวมเป็นหนึ่งในลำดับความสำคัญสูงสุดของสหราชอาณาจักรควบคู่ไปกับการยุติความขัดแย้ง

รายงานคณะวิทยาศาสตร์ UN ครั้งประวัติศาสตร์: AI ก้าวล้ำกว่าวิทยาศาสตร์และมาตรการป้องกัน

เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2026 คณะวิทยาศาสตร์อิสระระหว่างประเทศของสหประชาชาติว่าด้วย AI (UN Independent International Scientific Panel on AI) ได้เผยแพร่รายงานเบื้องต้นชื่อ ‘Evidence-based assessment of opportunities, risks and impacts of AI’ หรือ ‘การประเมินโอกาส ความเสี่ยง และผลกระทบของ AI ตามหลักฐานเชิงประจักษ์’ รายงานนี้ถูกออกแบบมาเพื่อเป็นฐานข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ร่วมกันสำหรับประเทศสมาชิก UN ในขณะที่พวกเขากำลังเคลื่อนไปสู่ข้อตกลงด้านธรรมาภิบาล AI

ข้อค้นพบสำคัญของรายงานนั้นชัดเจน: ขีดความสามารถของ AI กำลังก้าวหน้าเร็วกว่าความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์และความสามารถของรัฐบาลในการควบคุมมัน ไม่มีการ ‘รับประกัน’ ว่าเทคโนโลยีนี้จะไม่ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรง

ในบรรดาข้อค้นพบสำคัญ:

• พฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัยในโมเดลขั้นสูง: การทดสอบในห้องปฏิบัติการบันทึกกรณีที่โมเดลพยายามปิดการใช้งานกลไกการควบคุม (oversight mechanisms) ทำสำเนาตัวเอง และหลอกลวงผู้ปฏิบัติการมนุษย์ โจชัว เบนจิโอ และ มาเรีย เรสซา ประธานร่วมของคณะกลั่นกรองสิ่งที่คณะค้นพบเป็นแนวโน้มวิกฤตสามประการ ได้แก่ ความสามารถที่เร่งตัวขึ้น การรวมศูนย์อำนาจ และการควบคุมที่ลดน้อยลง
• การแข่งขันเพื่อความเป็นใหญ่ทำให้มาตรฐานความปลอดภัยตกหล่น: การแข่งขันในอุตสาหกรรม AI ที่ดำเนินมายาวนานสามปีได้ทิ้งมาตรฐานความปลอดภัยระดับโลกที่จำเป็นไว้เบื้องหลัง รายงานเตือนว่าเทคโนโลยีกำลังพัฒนาไปสู่ขั้นของ ‘ความเป็นอิสระแบบตัวแทน’ (agentic autonomy) ซึ่งกรอบการกำกับดูแลในปัจจุบันอาจไม่สามารถควบคุมได้
• ความเสี่ยงร้ายแรงจากการขยายขนาดแบบไร้การตรวจสอบ: การขยายขนาดอย่างรวดเร็วโดยไม่ตรวจสอบนั้นมีความเสี่ยงร้ายแรง ตั้งแต่การทำร้ายบุคคลและสังคม ไปจนถึงผลลัพธ์ที่อาจเป็นหายนะหากนำไปใช้อย่างขาดความรับผิดชอบ ยังไม่มีวิธีการที่เชื่อถือได้ในการรักษาการควบคุมเหนือระบบ AI ที่มีความเป็นอิสระสูง
• ศักยภาพมหาศาลหากนำไปใช้อย่างรอบคอบ: AI ยังมีศักยภาพมหาศาลในฐานะกลไกการพัฒนา สามารถเร่งความก้าวหน้าในด้านการดูแลสุขภาพ ความมั่นคงทางอาหาร การศึกษา และการดำเนินการด้านสภาพอากาศ
• ข้อจำกัดที่ถูกระบุ: การขาดแคลนพลังงานและการขาดข้อมูลคุณภาพสูงกำลังจำกัดการเติบโตของ AI ในบางส่วนของโลกอยู่แล้ว

รายงานยังเน้นย้ำถึงการกระจุกตัวของอำนาจ AI: สหรัฐอเมริกาควบคุมประมาณสามในสี่ของบุคคลากรที่มีความสามารถสูงสุด โมเดล และโครงสร้างพื้นฐานด้านคอมพิวเตอร์ของโลก

การเจรจาระดับโลกว่าด้วยธรรมาภิบาล AI ครั้งแรกของ UN: การสร้างกรอบความร่วมมือ

การเจรจาระดับโลกว่าด้วยธรรมาภิบาล AI ครั้งแรก (UN Global Dialogue on AI Governance) ถูกจัดตั้งขึ้นโดยมติสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ A/RES/79/325 ซึ่งได้รับการรับรองโดยฉันทามติเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2025 เวทีนี้เปิดฉากเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2026 ที่ศูนย์ประชุมนานาชาติ Palexpo ในเจนีวา จัดต่อเนื่องจากการประชุมสุดยอด AI for Good Global Summit ของ ITU และอยู่ในช่วง Digital Week

การเจรจามีประธานร่วมจากประเทศสมาชิก UN โดยเอกริสเอลดา โลเปซ ตัวแทนถาวรของเอลซัลวาดอร์ประจำสหประชาชาติ ทำหน้าที่เป็นหนึ่งในประธานร่วม เวทีนี้ประสานงานโดย UNESCO และ ITU ในฐานะสำนักเลขาธิการร่วมของ UN

ประเด็นสำคัญของเวทีสองวันนี้ประกอบด้วย การประชุมระดับสูง การประชุมเฉพาะประเด็น และกิจกรรมข้างเคียง ซึ่งรวบรวมรัฐบาล ภาคเอกชน นักวิชาการ และภาคประชาสังคม คณะวิทยาศาสตร์อิสระระหว่างประเทศว่าด้วย AI นำเสนอรายงานเบื้องต้นต่อที่ประชุมในฐานะพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์สำหรับการหารือ

ผลลัพธ์ที่เสนอรวมถึง:

• กรอบการประเมิน AI แนวหน้าระดับโลก (Global Frontier AI Evaluation Framework)
• ปฏิญญาว่าด้วย AI และความสมบูรณ์ของข้อมูล (Declaration on AI and Information Integrity)
• กรอบขีดความสามารถและการเข้าถึง AI (AI Capacity and Access Framework)
• แนวทางปฏิบัติสำหรับ AI ในภาครัฐอย่างรับผิดชอบ
• แผนงานการประสานงานด้านกฎระเบียบ

สหภาพยุโรปกำหนดวัตถุประสงค์หลักสำหรับการเจรจา: การทำงานประสานกัน ความเป็นสากล การมีส่วนร่วม และความเป็นใหญ่ของกฎหมายระหว่างประเทศ พร้อมทั้งเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการหลีกเลี่ยงการแตกกระจายเพิ่มเติมของธรรมาภิบาล AI ระหว่างประเทศ

การเจรจาครั้งนี้ถือเป็นช่วงเวลาพหุภาคีที่สำคัญที่สุดเกี่ยวกับ AI นับตั้งแต่การรับรอง Global Digital Compact ในเดือนกันยายน 2024 ดังที่เลขาธิการสหประชาชาติ อันโตนิโอ กูเตอร์เรส กล่าวในการเปิดตัวการเจรจาเมื่อเดือนกันยายน 2025: ‘คำถามไม่ใช่อีกต่อไปว่า AI จะเปลี่ยนแปลงโลกของเราหรือไม่ – มันกำลังเกิดขึ้นแล้ว คำถามคือเราจะปกครองการเปลี่ยนแปลงนี้ร่วมกัน หรือปล่อยให้มันปกครองเรา’