ยานฮายาบูสะ 2 ของญี่ปุ่นบินเฉียดดาวเคราะห์น้อยโทริฟูเนะระยะหวุดหวิด ทดสอบเทคโนโลยีป้องกันโลก

รายละเอียดการบินเฉียด: เวลาและระยะทาง

• วันที่และเวลา: 5 กรกฎาคม 2026 เวลาประมาณ 18:30 น. ตามเวลามาตรฐานญี่ปุ่น (09:30 UTC)
• ระยะใกล้ที่สุด: ยานฮายาบูสะ 2 บินผ่านในระยะ ประมาณ 800 เมตรจากศูนย์กลางของดาวเคราะห์น้อยโทริฟูเนะ ซึ่งเทียบเท่ากับระยะประมาณ 500–600 เมตรจากพื้นผิว นับเป็นการบินเฉียดดาวเคราะห์น้อยที่ใกล้ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์
• ความเร็วสัมพัทธ์: ยานอวกาศเคลื่อนที่ผ่านด้วยความเร็ว ~5.2 กม./วินาที (~18,700 กม./ชม.)
• ดาวเคราะห์น้อยเป้าหมาย: โทริฟูเนะเป็นดาวเคราะห์น้อย ประเภท S (หิน) ขนาดเล็ก มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 450 เมตร มีคาบการหมุนรอบตัวเองประมาณ 5.02 ชั่วโมง

เทคโนโลยีป้องกันดาวเคราะห์ที่ถูกทดสอบ

JAXA กำหนดให้การบินเฉียดดาวเคราะห์น้อยโทริฟูเนะเป็น การสาธิตเทคโนโลยีสำหรับการป้องกันดาวเคราะห์ (planetary defense) โดยมีวัตถุประสงค์หลักดังนี้:

• ระบบนำทางอัตโนมัติแม่นยำสูง: ทดสอบความสามารถของยานในการนำทางและเอาชีวิตรอดจากการบินผ่านระยะประชิดและความเร็วสูงโดยไม่ชนกับดาวเคราะห์น้อย ซึ่งเป็นทักษะที่จำเป็นโดยตรงสำหรับภารกิจพุ่งชนหรือภารกิจสำรวจในอนาคต
• ความแม่นยำในการนำทางที่อัตราการปิดระยะสูง: สาธิตว่ายานอวกาศสามารถเข้าใกล้ดาวเคราะห์น้อยขนาดเล็กที่เคลื่อนที่เร็วและมีข้อมูลไม่มากนัก โดยมีเวลาสังเกตในระยะใกล้เพียงไม่กี่วินาที
• การสังเกตพื้นผิวด้วยความเร็วสูง: ใช้กล้องและเครื่องมือต่างๆ บนยานฮายาบูสะ 2 เพื่อบันทึกข้อมูลพื้นผิว อุณหภูมิ องค์ประกอบ และรูปร่างของดาวเคราะห์น้อยในช่วงเวลาสั้นๆ ของการบินเข้าใกล้ที่สุด ข้อมูลเหล่านี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการระบุลักษณะของดาวเคราะห์น้อยที่อาจพุ่งชนโลกก่อนที่จะพยายามเบี่ยงเบนวิถี
• การตรวจสอบความถูกต้องทางวิศวกรรมของปฏิบัติการในระยะใกล้: พิสูจน์ว่ายานฮายาบูสะ 2 ซึ่งออกแบบมาเพื่อการเข้าใกล้และโคจรรอบดาวเคราะห์น้อยอย่างช้าๆ (ที่ดาวเคราะห์น้อยริวงู) สามารถปรับเปลี่ยนมาใช้ในสถานการณ์บินเฉียดด้วยความเร็วสูงได้

ที่มาของภารกิจขยายเวลา

ยานฮายาบูสะ 2 สำเร็จ ภารกิจหลักในปี 2020 ด้วยการส่งตัวอย่างจากดาวเคราะห์น้อยคาร์บอน 'ริวงู' (Ryugu) กลับมายังโลกได้สำเร็จ หลังจากส่งแคปซูลตัวอย่างกลับมาแล้ว ยานซึ่งยังคงสภาพดีก็ถูกเปลี่ยนชื่อภารกิจเป็น "Hayabusa2#" หรือภารกิจขยายเวลา โดยมีแผนการเดินทางดังนี้:

การบินเฉียดดาวเคราะห์น้อยโทริฟูเนะจึงเป็น จุดแวะพักระหว่างทางไปยัง 1998 KY26 แต่ JAXA จงใจยกระดับจากแค่การบินผ่านเพื่อเก็บข้อมูล ไปเป็นการทดสอบเทคโนโลยีป้องกันดาวเคราะห์ที่มีความเสี่ยงสูง

บทบาทของญี่ปุ่นในความพยายามป้องกันดาวเคราะห์ระดับโลก

การบินเฉียดครั้งนี้ทำให้ญี่ปุ่นกลายเป็น ผู้เล่นหลักรายที่สอง (รองจากสหรัฐอเมริกา) ในด้านการป้องกันดาวเคราะห์ ดังนี้:

• เสริมภารกิจ DART ของ NASA: ในขณะที่ภารกิจ DART ของ NASA (2022) แสดงให้เห็นว่าการพุ่งชนด้วยแรงกระแทก (kinetic impactor) สามารถเปลี่ยนวงโคจรของดาวเคราะห์น้อยได้ ภารกิจ DART เป็นการชนด้วยความเร็วสูงเพียงครั้งเดียวกับเป้าหมายที่เป็นดาวเคราะห์น้อยคู่ที่รู้จักดี ในขณะที่การบินเฉียดโทริฟูเนะของฮายาบูสะ 2 ทดสอบใน ด้านการนำทางเข้าใกล้ (inbound navigation) และการจำแนกลักษณะ (characterization) ของปัญหา ซึ่งก็คือวิธีการเข้าใกล้ดาวเคราะห์น้อยขนาดเล็กที่ไม่คุ้นเคยอย่างแม่นยำพอที่จะพุ่งชนหรือสังเกตการณ์ในระยะประชิด
• การมีส่วนร่วมที่ไม่เหมือนใครของญี่ปุ่น: JAXA กำลังสร้างความเชี่ยวชาญใน การปฏิบัติการบินเฉียดระยะประชิดพิเศษด้วยความเร็วสัมพัทธ์สูง ซึ่งเป็นแนวทางที่แตกต่างจากทั้งการพุ่งชนของ DART และภารกิจ Hera ของ ESA (ซึ่งจะไปสำรวจหลังการพุ่งชน) โดยยังไม่มีหน่วยงานอวกาศอื่นใดที่สาธิตความสามารถในการเข้าใกล้และรอดชีวิตในระยะห่างต่ำกว่ากิโลเมตรนี้ได้
• เส้นทางเทคโนโลยี: เทคนิคการนำทางอัตโนมัติที่ผ่านการตรวจสอบที่ดาวเคราะห์น้อยโทริฟูเนะคาดว่าจะถูกนำไปใช้ใน ภารกิจป้องกันดาวเคราะห์ในอนาคตที่นำโดย JAXA หรือเป็นความร่วมมือระหว่างประเทศ ซึ่งอาจรวมถึงยานพุ่งชนหรือยานสำรวจอวกาศสัญชาติญี่ปุ่น
• บริบทระดับโลก: ปัจจุบันญี่ปุ่นเป็นหนึ่งในสองประเทศ (ร่วมกับสหรัฐฯ) ที่ทั้งเก็บตัวอย่างจากดาวเคราะห์น้อยและดำเนินการสาธิตเทคโนโลยีป้องกันดาวเคราะห์ที่มีความเสี่ยงสูงในห้วงอวกาศลึก ซึ่งเป็นการเสริมสร้างบทบาทของญี่ปุ่นในกรอบความร่วมมือระหว่างประเทศ เช่น กลุ่มที่ปรึกษาการวางแผนภารกิจอวกาศ (Space Mission Planning Advisory Group - SMPAG)