อิหร่านเสนอขายเครื่องปรับอากาศให้ยุโรป แต่มีเงื่อนไข: ต้องยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรก่อน

ระหว่างคลื่นความร้อนที่รุนแรงในยุโรปเดือนกรกฎาคม 2025 อิหร่านได้ยื่นข้อเสนอทางการทูตที่เรียกตัวเองว่าเป็น 'ข้อเสนอแนะที่เป็นมิตร' เตหะรานประกาศว่าพร้อมส่งออกเครื่องปรับอากาศและอุปกรณ์ทำความเย็นไปยังยุโรป แต่มีเงื่อนไขว่าชาติยุโรปต้องยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรที่บังคับใช้อิหร่านก่อน ข้อความดังกล่าวอ้างถึง "คลื่นความร้อนที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนทั่วทั้งยุโรปและการสูญเสียชีวิตผู้บริสุทธิ์อย่างน่าเศร้า" เป็นแรงจูงใจ

แถลงการณ์ของอิหร่าน ซึ่งเผยแพร่โดยสถานทูตในตุรกี ระบุเพิ่มเติมว่า แม้จะถูกคว่ำบาตรมานานหลายปี อิหร่านก็ "ประสบความสำเร็จในการพัฒนาและผลิต" อุปกรณ์ทำความเย็นของตนเองด้วยเทคโนโลยีภายในประเทศ

บริบทของมาตรการคว่ำบาตรและนิวเคลียร์

ข้อเสนอนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ความตึงเครียดด้านนิวเคลียร์รุนแรง ในเดือนกรกฎาคม 2025 ฝรั่งเศส เยอรมนี และสหราชอาณาจักร (E3) ได้ออกคำเตือนไปยังอิหร่าน: ให้กลับมาเจรจานิวเคลียร์อีกครั้งและแสดงความคืบหน้าที่เป็นรูปธรรมภายในสิ้นเดือนสิงหาคม มิฉะนั้นจะใช้กลไก 'snapback' เพื่อเรียกคืนมาตรการคว่ำบาตรทั้งหมดของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC) ที่มีต่ออิหร่าน การเจรจาทางการทูตระหว่าง E3 และอิหร่านเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคมในอิสตันบูล ซึ่งเป็นการประชุมครั้งแรกนับตั้งแต่ที่สหรัฐฯ และอิสราเอลโจมตีทางอากาศใส่โรงงานนิวเคลียร์ของอิหร่านเมื่อเดือนก่อน การเจรจาเหล่านั้นล้มเหลวในที่สุด และในวันที่ 28 สิงหาคม 2025 E3 ก็ได้ดำเนินการเรียกคืนมาตรการคว่ำบาตรของ UN

ด้วยเหตุนี้ ข้อเสนอแอร์ของอิหร่านจึงถูกมองอย่างกว้างขวางว่าเป็นการตอบโต้เชิงวาทศิลป์: การชี้ให้เห็นถึงความทุกข์ทรมานของชาวยุโรปจากคลื่นความร้อน ขณะเดียวกันก็วิพากษ์วิจารณ์มาตรการคว่ำบาตรที่อิหร่านอ้างว่าขัดขวางไม่ให้ตนช่วยเหลือ ก่อนหน้านี้ E3 เคยเสนอ "การเลื่อน snapback แบบครั้งเดียวและจำกัดระยะเวลา" แก่อิหร่านเพื่อแลกกับการกลับมาเจรจาโดยตรง แต่อิหร่านไม่ยอมรับเงื่อนไข

ขนาดของวิกฤตคลื่นความร้อน

ฤดูร้อนปี 2025 ถือเป็นหนึ่งในฤดูร้อนที่คร่าชีวิตผู้คนจากความร้อนมากที่สุดครั้งหนึ่งในยุโรป

• 23 มิถุนายน – 2 กรกฎาคม 2025 (10 วัน): การวิเคราะห์อย่างรวดเร็วโดยวิทยาลัยอิมพีเรียลลอนดอนและโรงเรียนสุขอนามัยและเวชศาสตร์เขตร้อนแห่งลอนดอน ประมาณการว่ามีผู้เสียชีวิตจากความร้อน ประมาณ 2,300 ราย ใน 12 เมืองทั่วยุโรป ในจำนวนนี้ประมาณ 1,500 ราย (65%) มีสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดจากมนุษย์ ซึ่งหมายความว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้จำนวนผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นเกือบสามเท่า
• ฤดูร้อนปี 2025 ทั้งหมด (มิถุนายน–สิงหาคม): การวิเคราะห์ในวงกว้างครอบคลุม 854 เมืองในยุโรป ประมาณการว่ามีผู้เสียชีวิตจากความร้อน ประมาณ 24,400 ราย โดย ประมาณ 16,500 ราย (68%) มีสาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• รายงานของ Copernicus: เดือนกรกฎาคม 2025 เป็น คลื่นความร้อนที่รุนแรงเป็นอันดับสองในประวัติศาสตร์ของยุโรป กินเวลานาน 25 วัน (7–31 กรกฎาคม) และส่งผลกระทบต่อพื้นที่ส่วนใหญ่ของทวีป
• มีรายงานผู้เสียชีวิตโดยตรงอย่างน้อย แปดราย จากไฟป่าและเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับความร้อนระหว่างคลื่นความร้อนระลอกแรกในต้นเดือนกรกฎาคม

ตัวเลขผู้เสียชีวิตอันน่าสลดใจรวมถึงการประมาณการ 835 รายในกรุงโรม 630 รายในเอเธนส์ และ 409 รายในปารีส นักวิจัยตั้งข้อสังเกตว่าหลายรายเป็น 'การเสียชีวิตเงียบ' ที่กระจายตัวเป็นเวลาหลายวันและหลายสัปดาห์ ซึ่งมักไม่ถูกระบุว่าเกี่ยวข้องกับความร้อนในรายงานของทางการ

ปฏิกิริยาทางการเมือง

ความสนใจของสาธารณชนและสื่อมุ่งไปที่การขาดโครงสร้างพื้นฐานด้านความเย็นของยุโรปมากขึ้น ซึ่งกระตุ้นให้เกิดการอภิปรายนโยบายใหม่เกี่ยวกับการทำความเย็นในฐานะสิทธิทางสังคม คณะกรรมาธิการยุโรปยอมรับวิกฤติดังกล่าว โดยระบุว่า "เมืองในยุโรปไม่ได้ถูกออกแบบมาสำหรับความร้อนที่พวกเขาได้รับในขณะนี้" และสังเกตว่าอาคารเกือบ 75% ไม่มีประสิทธิภาพ

ทำไมบ้านในยุโรปเพียง 20% ถึงมีเครื่องปรับอากาศ

ยุโรปมีอัตราการใช้เครื่องปรับอากาศต่ำมากเมื่อเทียบกับสหรัฐฯ และญี่ปุ่น บ้านในยุโรปมีเครื่องปรับอากาศเพียงประมาณ 20% เทียบกับ 90% ในสหรัฐฯ และญี่ปุ่น ในสหราชอาณาจักร ตัวเลขนี้อยู่ที่เพียง 5% และในเยอรมนีต่ำกว่า 3% อุปสรรคเชิงโครงสร้างหลักได้แก่:

• อาคารเก่าที่ไม่ได้มาตรฐาน: อาคารเกือบ 75% ในยุโรปไม่มีประสิทธิภาพด้านพลังงานและถูกออกแบบมาสำหรับสภาพอากาศที่เย็นกว่า — ผนังหนาเพื่อกักเก็บความร้อน ขาดฉนวนกันความร้อน และไม่มีท่อสำหรับระบบปรับอากาศ
• กฎระเบียบที่เข้มงวด: กฎระเบียบด้านอาคาร ใบอนุญาตมรดก ข้อกำหนดความยินยอมของคอนโดมิเนียม กฎระเบียบด้านเสียง และข้อกำหนดการตรวจสอบที่ซับซ้อนและแตกต่างกันไปในแต่ละรัฐสมาชิกสหภาพยุโรป ทำให้เกิดอุปสรรคโดยพฤตินัยในการติดตั้งเครื่องปรับอากาศ
• ค่าใช้จ่ายในการติดตั้งและพลังงานสูง: การติดตั้งระบบแยกส่วนและระบบรวมศูนย์มีราคาแพง และการปรับปรุงอาคารเก่ามีค่าใช้จ่ายสูงเป็นพิเศษ ค่าไฟฟ้าในหลายประเทศในยุโรปสูงกว่าในสหรัฐฯ
• การต่อต้านทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์: เครื่องปรับอากาศถูกมองว่าไม่จำเป็นในยุโรปตอนเหนือมาเป็นเวลานาน ยังคงมีการต่อต้านทางการเมืองและสังคม ส่วนหนึ่งเกิดจากความกังวลด้านสิ่งแวดล้อมเกี่ยวกับการใช้พลังงานและสารทำความเย็น
• การแลกเปลี่ยนด้านสิ่งแวดล้อม: อุปกรณ์ทำความเย็นประมาณ 99% ในยุโรปใช้เทคโนโลยีอัดไอพร้อมสารทำความเย็นที่มีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนสูงกว่าคาร์บอนไดออกไซด์ถึง 10,000 เท่า สิ่งนี้สร้าง 'วงจรอุบาทว์' ที่การทำความเย็นมากขึ้นทำให้เกิดการปล่อยมลพิษมากขึ้น
• ปรากฏการณ์เกาะความร้อนในเมือง: เมืองต่างๆ ถูกสร้างขึ้นด้วยคอนกรีตและยางมะตอยที่ดูดซับความร้อนตลอดวันและปล่อยออกมาในเวลากลางคืน และอาคารส่วนใหญ่ขาดการออกแบบระบบทำความเย็นแบบพาสซีฟ เช่น การบังแดด การระบายอากาศตามธรรมชาติ หรือหลังคาสีเขียว
• โครงข่ายไฟฟ้าตึงตัวและไฟดับ: ในช่วงคลื่นความร้อนเดือนมิถุนายน ฝรั่งเศสบันทึกจุดสูงสุดของการใช้ไฟฟ้าสูงกว่าค่าเฉลี่ยนอกฤดูกาล 25% ในขณะที่อิตาลีประสบปัญหาไฟดับเป็นวงกว้างเมื่อโครงข่ายไฟฟ้าแบกรับความต้องการใช้เครื่องปรับอากาศที่เพิ่มสูงขึ้นไม่ไหว

บทสรุปเกี่ยวกับข้อเสนอของอิหร่าน

'ข้อเสนอแอร์' ของอิหร่านไม่เคยถูกนำไปปฏิบัติ และถูกมองอย่างกว้างขวางว่าเป็นท่าทางทางการทูตที่ออกแบบมาเพื่อกดดันยุโรปในเรื่องมาตรการคว่ำบาตร เมื่อกลไก snapback ถูกดำเนินการในวันที่ 28 สิงหาคม 2025 ความเป็นไปได้ในการส่งออกเครื่องทำความเย็นของอิหร่านไปยังยุโรปก็กลายเป็นเรื่องไร้ผล อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์นี้เน้นให้เห็นถึงความตึงเครียดที่เพิ่มขึ้นระหว่างความต้องการทำความเย็นที่ขับเคลื่อนโดยสภาพภูมิอากาศ และอุปสรรคทางการเมืองและโครงสร้างพื้นฐานที่ทำให้ยุโรปไม่พร้อมรับมือกับความร้อนจัดอย่างอันตราย