บทนำ: ความสำคัญของผ้าปิดแผลชนิดสัมผัสแผล (Wound Contact Layer)
ในปี 2026 การดูแลแผลด้วยหลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence-based Practice) ยังคงเป็นหัวใจสำคัญของงานการพยาบาลและการบำบัดทางเดินอาหารและแผล (Enterostomal Therapy) ผ้าปิดแผลชนิดทู lie (Tulle Dressing) หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า "ผ้าขี้ผึ้ง" (Paraffin Gauze Dressing) และ Contact Layer ชนิดต่างๆ ยังคงเป็นตัวเลือกสำคัญสำหรับเป็นชั้นสัมผัสแผล (Primary Wound Contact Layer) ![]()
คู่มือนี้ได้รับการปรับปรุงสำหรับปี 2026 โดยรวบรวมข้อมูลผลิตภัณฑ์จากหลายแบรนด์ที่มีจำหน่ายในประเทศไทย เช่น 3M (และบริษัทในเครือ Solventum ![]()
![]()
), Hartmann
, Mölnlycke
, Smith+Nephew ![]()
![]()
, Coloplast
, ConvaTec, URGO, และอื่นๆ โดยอ้างอิงจากเอกสารวิชาการและคู่มือการดูแลแผลระหว่างประเทศ ![]()
![]()
![]()
หมายเหตุสำคัญ: การมีจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศไทยอาจแตกต่างกันไป โปรดตรวจสอบกับตัวแทนจำหน่ายหรือแผนกจัดซื้อของโรงพยาบาลเพื่อความถูกต้องแม่นยำที่สุด ![]()
ส่วนที่ 1: คุณสมบัติร่วม ข้อบ่งใช้ เทคนิคการใช้งาน และข้อห้ามใช้
คุณสมบัติร่วมของผ้าปิดแผลชนิดทู lie (Tulle / Wound Contact Layer)
ผ้าปิดแผลกลุ่มนี้เป็นแผ่นปิดแผลชั้นในที่ออกแบบมาให้สัมผัสกับแผลโดยตรง มีคุณสมบัติดังนี้ ![]()
:
- โครงสร้างตาข่ายถัก (Open-weave gauze or mesh construction): ออกแบบให้สารคัดหลั่งจากแผลสามารถซึมผ่านไปยังผ้าปิดแผลชั้นนอกได้
![]()
- ผิวสัมผัสไม่ติดแผล (Impregnated or coated non-adherent interface): เคลือบด้วยสาร เช่น พาราฟิน (Paraffin) หรือซิลิโคน (Silicone) เพื่อป้องกันไม่ให้ผ้าติดกับเนื้อเยื่ออ่อนๆ ขณะเปลี่ยนผ้า
![]()
- ส่งเสริมการหายของแผลแบบชื้น (Moist wound healing support): เมื่อใช้ร่วมกับผ้าปิดแผลชั้นนอกที่เหมาะสม จะช่วยรักษาสภาพแวดล้อมที่ชื้น ซึ่งเป็นสภาวะที่เหมาะสมต่อการสมานแผล
![]()
- ความยืดหยุ่นตามสรีระ (Conformability): สามารถโอบรับรูปทรงของแผลและปกป้องเนื้อเยื่อที่เปราะบาง
![]()
- ระบายสารคัดหลั่ง (Exudate transfer): ต้องใช้ร่วมกับผ้าปิดแผลชั้นนอกที่สามารถดูดซับสารคัดหลั่งได้เสมอ
![]()
- มีทั้งชนิดที่ผสมยาและไม่ผสมยา (Medicated or non-medicated options): เช่น ผ้าขี้ผึ้งผสมคลอร์เฮกซิดีน (Chlorhexidine) อย่าง Bactigras
หรือผสมไอโอดีน (Iodine) อย่าง Inadine
ข้อบ่งใช้ (Indications)
ผ้าปิดแผลชนิดนี้เหมาะสำหรับแผลที่ต้องการปกป้องเนื้อเยื่อและต้องการการเปลี่ยนผ้าที่ไม่ก่อให้เกิดการบาดเจ็บ ![]()
:
- แผลไฟไหม้น้ำร้อนลวกตื้น (Superficial and partial-thickness burns): โดยเฉพาะแผลบริเวณที่นำผิวหนังมาปลูกถ่าย (Donor site)
![]()
- แผลบริเวณที่นำผิวหนังมาปลูกถ่าย (Skin graft donor sites): เพื่อป้องกันการกระทบกระเทือนขณะเปลี่ยนผ้า
![]()
![]()
- แผลที่รับการปลูกถ่ายผิวหนัง (Skin graft recipient sites): เพื่อปกป้องผิวหนังที่ปลูกใหม่
![]()
- **แผลเรื้อรัง เช่น แผลกดทับ (Pressure injuries) หรือแผลหลอดเลือด (Leg ulcers)
![]()
![]()
- **แผลผ่าตัด (Surgical wounds)
![]()
- แผลจากอุบัติเหตุ (Traumatic wounds): เช่น แผลถลอก แผลฉีกขาด
เทคนิคการใช้งาน (Application Tips)
- เตรียมแผล (Prepare the wound bed): ทำความสะอาดและประเมินแผลก่อนเลือกผ้าปิดแผลเสมอ
![]()
- ตัดให้พอดี (Cut to fit when appropriate): ผ้าปิดแผลหลายชนิดสามารถตัดให้พอดีกับขนาดแผลได้ ควรตรวจสอบคำแนะนำจากผู้ผลิตก่อนตัด
![]()
- ใช้เพียงชั้นเดียว (Use a single wound-contact layer): เว้นแต่มีข้อบ่งชี้เฉพาะ
![]()
- วางแผ่นเบาๆ (Apply gently): เพื่อลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ
![]()
- ใช้ผ้าปิดแผลชั้นนอก (Use a secondary dressing): เสมอ เพื่อจัดการกับสารคัดหลั่ง
![]()
- ปรับเปลี่ยนตามสภาพแผล (Adjust change frequency): ความถี่ในการเปลี่ยนขึ้นอยู่กับปริมาณสารคัดหลั่ง สภาพแผล และคำแนะนำของผู้ผลิต
![]()
- ทำให้ชื้นก่อนดึงออก (Moisten before removal if adherent): หากผ้าแห้งติดแผล ควรแช่ด้วยน้ำเกลือหรือเจลก่อนดึงออก เพื่อลดการบาดเจ็บ
![]()
ข้อห้ามใช้ (Contraindications) ![]()
| หมวดหมู่ | รายละเอียด |
|---|
| ข้อห้ามใช้เด็ดขาด (Absolute) | • ผู้ที่แพ้ส่วนประกอบของผ้าปิดแผล<br>• แผลติดเชื้อที่ยังไม่ได้รับการรักษาหรือกำลังลุกลาม<br>• แผลเนื้อตายแห้งแข็ง (Necrotic wounds with hard, dry eschar) ที่ยังไม่ได้ debridement<br>• แผลที่มีสารคัดหลั่งมาก (Heavily exuding wounds) ควรใช้ผ้าที่ดูดซับได้ดีกว่า |
| ข้อควรระวัง (Relative) | • แผลโพรงลึก (Deep cavity wounds) ควรใช้วัสดุอุดแผล (Packing) มากกว่า<br>• แผลที่มีเลือดออก ควรห้ามเลือดก่อน<br>• แผลชนิดซับซ้อน (Malignant or complex wounds) ควรให้ผู้เชี่ยวชาญดูแล |
| ข้อควรระวังพิเศษ (Special precautions) | • ผู้มีผิวหนังรอบแผลเปราะบาง ควรเลือกชนิดซิลิโคน<br>• ผู้แพ้คลอร์เฮกซิดีน ห้ามใช้ Bactigras <br>• ต้องระวังการใช้ที่มีส่วนผสมของไอโอดีน<br>• ทารกแรกเกิดและทารกคลอดก่อนกำหนดต้องเลือกใช้ด้วยความระมัดระวัง |
ส่วนที่ 2: ผลิตภัณฑ์แนะนำ (สำหรับการปฏิบัติงานในประเทศไทย)
(หมายเหตุ: ข้อมูลด้านล่างอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล การมีจำหน่ายในประเทศไทยควรตรวจสอบกับผู้นำเข้าหรือตัวแทนจำหน่ายอีกครั้ง)
2.1 Smith+Nephew JELONET™ Paraffin Gauze Dressing ![]()
![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | ผ้าขี้ผึ้งพาราฟิน ไม่ผสมยา (Non-medicated paraffin gauze) |
| เทคโนโลยี | โครงสร้างตาข่ายถัก เคลือบพาราฟินอ่อน (Soft paraffin) ช่วยให้ไม่ติดแผลและบรรเทาอาการเจ็บ |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลไฟไหม้, แผลผ่าตัด, แผลถลอก, แผลกดทับตื้นๆ ![]() |
| ข้อดี | • ไม่ผสมยา สามารถใช้ร่วมกับยาทาเฉพาะที่ชนิดอื่นได้<br>• ราคาไม่แพง หาง่ายในท้องตลาด ![]() |
| ข้อควรระวัง | • ต้องใช้ร่วมกับผ้าชั้นนอกเสมอ<br>• อาจติดแผลได้หากสารคัดหลั่งแห้ง ![]() |
2.2 Smith+Nephew BACTIGRAS™ Medicated Tulle Gras Dressing ![]()
![]()
![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | ผ้าขี้ผึ้งพาราฟินผสมคลอร์เฮกซิดีน 0.5% (Chlorhexidine acetate) |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลที่ต้องการฤทธิ์ต้านจุลชีพ เช่น แผล Donor site ในผู้ป่วยไฟไหม้ ![]() |
| ข้อดี | • มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียหลากหลายชนิด <br>• สามารถใช้ป้องกันการติดเชื้อในแผลสะอาด |
| ข้อควรระวัง | • ห้ามใช้ในผู้ที่แพ้คลอร์เฮกซิดีน<br>• ควรใช้ในระยะเวลาที่จำกัดตามคำแนะนำ ![]() |
2.3 Smith+Nephew INADINE™ Tulle Gras Dressing ![]()
![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | ผ้าขี้ผึ้งพาราฟินผสมไอโอดีน (Iodine) |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อ หรือแผลติดเชื้อระดับตื้น |
| ข้อดี | • ฤทธิ์ต้านจุลชีพแบบวงกว้าง<br>• ปล่อยไอโอดีนอย่างต่อเนื่อง |
| ข้อควรระวัง | • ระวังในผู้ป่วยโรคไทรอยด์ หรือแพ้ไอโอดีน<br>• ไม่ควรใช้ในหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรเว้นแต่จำเป็น |
2.4 Solventum (เดิม 3M) Adaptic™ Non-Adhering Dressing ![]()
![]()
![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | Contact Layer ชนิดเคลือบปิโตรเลียม (Petrolatum emulsion) |
| เทคโนโลยี | ผ้า Cellulose acetate เคลือบปิโตรเลียม ป้องกันการติดแผล |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลที่มีเนื้อเยื่อเปราะบาง ต้องการการปกป้องสูง ![]() |
| ข้อดี | • ไม่มีส่วนผสมของยาหรือน้ำยาฆ่าเชื้อ<br>• สามารถตัดให้พอดีกับแผลได้<br>• บางเบา โปร่งแสง |
2.5 Solventum (เดิม 3M) Adaptic™ Touch Non-Adhering Silicone Dressing ![]()
![]()
![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | Contact Layer ชนิดเคลือบซิลิโคน (Silicone contact layer) |
| เทคโนโลยี | ผ้า Cellulose acetate เคลือบซิลิโคนอ่อนนุ่ม (Safetac technology) |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลที่ผิวหนังเปราะบาง (Fragile skin), แผลที่เจ็บปวดขณะเปลี่ยนผ้า ![]() |
| ข้อดี | • เทคโนโลยีซิลิโคนช่วยลดความเจ็บปวดขณะเปลี่ยนผ้าปิดแผล<br>• ไม่ทิ้งคราบกาวบนแผล |
2.6 Mölnlycke Mepitel™ One ![]()
![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | Contact Layer ชนิดซิลิโคน (Soft Silicone Wound Contact Layer) |
| เทคโนโลยี | Safetac technology |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลกดทับ, แผลไฟไหม้, แผลผ่าตัด, แผลเรื้อรัง |
| ข้อดี | • ไม่ติดแผล ป้องกันการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ<br>• สามารถใช้กับแผลที่มีสารคัดหลั่งได้หลากหลายระดับ ![]() |
2.7 Mölnlycke Mepitel™ Original ![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | Contact Layer ชนิดซิลิโคน (Soft Silicone) |
| ความแตกต่างจาก Mepitel One | รุ่นดั้งเดิม มีความบางและยืดหยุ่นสูงมาก |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลที่มีรูปร่างซับซ้อน, แผลที่มีเนื้อเยื่อแกรนูล (Granulation) ![]() |
2.8 ConvaTec Aquacel® Extra™ Hydrofiber® Dressing ![]()
(ConvaTec แม้ไม่ใช่ Tulle แบบดั้งเดิม แต่เป็น Contact Layer อีกชนิดหนึ่งที่ใช้หลักการคล้ายกัน)
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | เส้นใยไฮโดรไฟเบอร์ (Hydrofiber) ดูดซับสารคัดหลั่ง |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลที่มีสารคัดหลั่งปริมาณมาก (Moderate to high exudate) ![]() |
| ข้อดี | • เปลี่ยนเป็นเจลเมื่อสัมผัสสารคัดหลั่ง ช่วยรักษาความชุ่มชื้น<br>• ดูดซับและกักเก็บสารคัดหลั่งได้ดีมาก |
| ข้อควรระวัง | • ไม่ใช่ Tulle แบบดั้งเดิม ใช้วางบนแผลโดยตรง ![]() |
2.9 Hartmann Cutimed® Tulle ![]()
![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | ผ้าขี้ผึ้งพาราฟิน (Paraffin tulle) |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลตื้นที่มีสารคัดหลั่งน้อย ![]() |
2.10 URGO Urgotul™ Tulle ![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | Contact Layer ชนิดเคลือบไขมัน/ปิโตรเลียม (Lipido-colloid) |
| เทคโนโลยี | Lipido-colloid technology (TLC) ผสมผสานคอลลาเจนและไขมัน |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลที่มีเนื้อเยื่อเปราะบาง, แผลที่เจ็บปวด ![]() |
2.11 URGO Urgotul™ Silver ![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | Contact Layer ผสมซิลเวอร์ (Silver contact layer) |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลที่มีความเสี่ยงหรือมีสัญญาณของการติดเชื้อ ![]() |
2.12 Coloplast Biatain® Tulle ![]()
![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | Contact Layer ชนิดซิลิโคน (Silicone) |
| เทคโนโลยี | Biatain silicone technology |
| ข้อบ่งใช้หลัก | แผลกดทับ, แผลหลอดเลือด, แผลผ่าตัด ![]() |
2.13 Lohmann & Rauscher Parafricate / Tulle Gras Dressing ![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | ผ้าขี้ผึ้งพาราฟิน |
| ข้อควรระวัง | ควรตรวจสอบชื่อผลิตภัณฑ์และความพร้อมจำหน่ายในประเทศไทยกับผู้นำเข้า |
2.14 B. Braun Askina® Tulle ![]()
| หัวข้อ | รายละเอียด |
|---|
| ประเภท | ผ้าขี้ผึ้งพาราฟิน |
| ข้อควรระวัง | ควรตรวจสอบความพร้อมจำหน่ายในประเทศไทย |
ส่วนที่ 3: ผลิตภัณฑ์ที่อาจยังไม่มีจำหน่ายหรือไม่แน่ชัดในประเทศไทย
ข้อมูลจากแหล่งอ้างอิงไม่สามารถยืนยันได้ว่าผลิตภัณฑ์ดังต่อไปนี้มีจำหน่ายในประเทศไทย ควรตรวจสอบกับผู้นำเข้า:<br><br>
- Ferris Mfg. Corp. Jelonet / Paraffin Gauze Equivalent: ไม่มีข้อมูลยืนยันการจัดจำหน่ายในประเทศไทย
<br>
- Advancis Medical Tulle Dressings: ไม่มีข้อมูลยืนยันการจัดจำหน่ายในประเทศไทย
![]()
บทสรุปสำหรับนักบำบัดทางเดินอาหารและแผลในปี 2026
การเลือกผ้าปิดแผลชนิดทู lie หรือ Contact Layer ควรขึ้นอยู่กับ:<br>
- สภาพแผล (Wound assessment): ปริมาณสารคัดหลั่ง, เนื้อเยื่อ, การติดเชื้อ
<br>
- สภาพผิวหนังรอบแผล (Peri-wound skin): หากเปราะบาง ควรเลือกชนิดซิลิโคน
![]()
<br>
- ความต้องการในการจัดการ: หากต้องการฤทธิ์ต้านจุลชีพ เลือกชนิดผสมยา
![]()
<br>
- ความพร้อมจำหน่ายและต้นทุน (Availability and cost): ควรตรวจสอบกับแผนกจัดซื้อของโรงพยาบาล
<br><br>
คู่มือนี้เป็นเพียงแนวทางประกอบการตัดสินใจทางคลินิก ควรอ้างอิงข้อมูลจากผู้ผลิตและนโยบายของสถานพยาบาลร่วมด้วยเสมอ