วิกฤตตลาดพันธบัตรญี่ปุ่น: อัตราผลตอบแทน JGB พุ่งสูงสุดในรอบ 29 ปีในเดือนกรกฎาคม 2026

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลญี่ปุ่น (JGB) อายุ 10 ปี ซึ่งเป็นเกณฑ์มาตรฐาน พุ่งขึ้นแตะระดับ 2.81% ในวันที่ 3 กรกฎาคม 2026 ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 29 ปี (นับตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 1997) ^TE การเคลื่อนไหวครั้งนี้ไม่ได้เกิดจากเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่ง แต่เป็นผลจากปัจจัยทรงพลังหลายประการที่มาบรรจบกัน ได้แก่ นโยบายการคลังเชิงขยายตัวอย่างมากของนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทากาอิจิ (Sanae Takaichi) วงจรการคุมเข้มนโยบายการเงินที่รุนแรงที่สุดของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) นับตั้งแต่ทศวรรษ 1990 และการกัดเซาะฐานผู้ซื้อดั้งเดิมของตลาดอย่างมีโครงสร้าง ^EIC

นี่คือที่มาของปัจจัยแต่ละอย่างที่นำไปสู่การเทขายครั้งนี้ และผลกระทบต่อภูมิทัศน์การกู้ยืมของญี่ปุ่น

การขยายตัวทางการคลัง: "เศรษฐศาสตร์ซานาเอะ" เขย่าตลาดพันธบัตร

นายกฯ ทากาอิจิ ซึ่งเข้ารับตำแหน่งในเดือนตุลาคม 2025 หาเสียงบนนโยบายการเลิก "นโยบายการคลังแบบเข้มงวดเกินไป" เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ^R รัฐบาลของเธอเปิดตัวงบประมาณรายจ่ายแผ่นดินเบื้องต้นปีงบประมาณ 2026 ที่เป็นประวัติการณ์ถึง 122.3 ล้านล้านเยน (786 พันล้านดอลลาร์) ซึ่งเพิ่มขึ้น 6.3% จากปีก่อนหน้า ^BE เพื่อระดมทุนนี้ รัฐบาลวางแผนที่จะออกพันธบัตรใหม่มูลค่า 29.6 ล้านล้านเยน ^EJ

แผนการคลังของทากาอิจิ ซึ่งถูกขนานนามว่า "เศรษฐศาสตร์ซานาเอะ" (Sanaenomics) รวมถึงแพ็คเกจกระตุ้นเศรษฐกิจมูลค่า 21.3 ล้านล้านเยน (ประมาณ 3.7% ของ GDP) ที่เน้นด้านการป้องกันประเทศ ปัญญาประดิษฐ์ เซมิคอนดักเตอร์ และการช่วยเหลือค่าครองชีพ พร้อมกับข้อเสนอระงับการจัดเก็บภาษีบริโภค 8% สำหรับอาหารเป็นเวลาสองปี ^C สัญญาณเหล่านี้ ผนวกกับผลการประมูลพันธบัตรอายุ 10 ปีที่อ่อนแอ ซึ่งตอกย้ำความกังวลเกี่ยวกับการกู้ยืมของรัฐบาลที่เพิ่มขึ้น ได้ผลักดันอัตราผลตอบแทนโดยตรงไปสู่ระดับ 2.8% ^T นักลงทุนได้ "ชูป้ายแดง" (red-flagging) ต่อคำพูดเกี่ยวกับงบประมาณของทากาอิจิมาตั้งแต่ต้นปี 2026 ตามรายงานของ CNBC ^C นักเศรษฐศาสตร์จาก BNP Paribas คาดการณ์ว่านโยบายการคลังแบบขยายตัวของทากาอิจิอาจยิ่งผลักดันให้เงินเฟ้อสูงขึ้นและเร่งการขึ้นดอกเบี้ยของ BOJ ^B

การขึ้นดอกเบี้ยของ BOJ สู่ 1% ในเดือนมิถุนายน 2026: ก้าวสำคัญในการคุมเข้ม

ในวันที่ 15-16 มิถุนายน 2026 ธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ได้ขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายอ้างอิง 25 basis points สู่ระดับ 1.0% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 1995 ซึ่งเป็นก้าวสำคัญในการปรับนโยบายให้เป็นปกติ ^RRB การตัดสินใจครั้งนี้มีมติ 7-1 และเกิดขึ้นแม้ว่าผู้ว่าการ BOJ คุณคาซูโอะ อุเอดะ (Kazuo Ueda) จะเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลก็ตาม ^NA

แถลงการณ์ของ BOJ ส่งสัญญาณพร้อมที่จะคุมเข้มต่อไป โดยรายงานการประชุมประจำเดือนมิถุนายนเผยให้เห็นว่าคณะกรรมการบางคนเรียกร้องให้คุมเข้มเร็วขึ้นเพื่อรับมือกับความเสี่ยงด้านเงินเฟ้อจากภาวะช็อกด้านพลังงานอันเนื่องมาจากสงครามอิหร่าน ^RB สัญญาณ "อัตราดอกเบี้ยสูงเป็นเวลานาน" (higher-for-longer) นี้ได้ปรับราคาเส้นอัตราผลตอบแทน JGB ทั้งเส้นให้สูงขึ้น ^B นอกจากนี้ ธนาคารกลางยังตัดสินใจหยุดการลดปริมาณการซื้อพันธบัตร (taper) ตั้งแต่เดือนเมษายน 2027 เป็นต้นไป ซึ่งเท่ากับเป็นการถอยออกจากการเป็นผู้ซื้อส่วนเพิ่ม (marginal buyer) ของ JGB ^R การถอนความคุ้มครองโดยนัย (implicit backstop) ของ BOJ นี้บังคับให้ตลาดเอกชนต้องดูดซับอุปทานพันธบัตรที่มากขึ้นด้วยตนเอง ซึ่งยิ่งเพิ่มความผันผวนของอัตราผลตอบแทน ^B

อัตราผลตอบแทนพุ่งสูงขึ้นทุกช่วงอายุ

การเทขายไม่ได้จำกัดอยู่แค่พันธบัตรอายุ 10 ปีเท่านั้น อัตราผลตอบแทน JGB อายุ 20 ปี พุ่งขึ้นสู่ 3.511% ในวันที่ 13 พฤษภาคม ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 1996 ^F อัตราผลตอบแทนพันธบัตรอายุ 40 ปี พุ่งขึ้น 27 basis points สู่ 4.215% ในเดือนมกราคม 2026 ซึ่งซื้อขายในระดับสูงสุดนับตั้งแต่มีการออกพันธบัตรอายุนี้ในปี 2007 ^M อัตราผลตอบแทนอายุ 30 ปี ก็พุ่งทะลุ 4% เช่นกันในช่วงปลายเดือนพฤษภาคม ^C การปรับราคาข้ามเส้นอัตราผลตอบแทนทั้งหมดนี้สะท้อนถึงการสูญเสียบทบาทของญี่ปุ่นในฐานะจุดยึดอัตราผลตอบแทนต่ำของโลกอย่างมีโครงสร้าง ^I

การคาดการณ์อัตราดอกเบี้ยนโยบายสูงสุด (Terminal Rate) ที่ 2.5% โดย BNP Paribas

ในวันที่ 3 กรกฎาคม 2026 ซึ่งเป็นวันเดียวกับที่อัตราผลตอบแทนอายุ 10 ปีพุ่งแตะ 2.81% BNP Paribas ได้ปรับประมาณการอัตราดอกเบี้ยนโยบายสูงสุดของญี่ปุ่น (terminal rate) จาก 2.0% เป็น 2.5% ^BB นักเศรษฐศาสตร์ริวทาโร โคโนะ (Ryutaro Kono) คาดว่า BOJ จะขึ้นดอกเบี้ยประมาณหนึ่งครั้งทุกสี่ถึงห้าเดือน โดยจะถึง 1.25% ภายในสิ้นปี 2026, 2.0% ภายในสิ้นปี 2027 และ 2.5% ภายในเดือนกันยายน 2028 ^BM การปรับเพิ่มประมาณการอัตราดอกเบี้ยสูงสุดนี้ยิ่งกดดันตลาดพันธบัตร เนื่องจากนักลงทุนตั้งราคาตามอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่สูงกว่าที่คาดไว้ก่อนหน้านี้

การปรับตัวของภาคเอกชนสู่การออกหุ้นกู้แปลงสภาพ

ข้อเสนอหุ้นกู้แปลงสภาพโดยเฉพาะของบริษัทใหญ่ๆ เช่น Kawasaki Heavy Industries และ Nippon Steel ไม่สามารถยืนยันได้อย่างอิสระจากแหล่งข้อมูลที่มีอยู่ อย่างไรก็ตาม รูปแบบกว้างๆ ที่ว่าอัตราผลตอบแทน JGB ที่สูงขึ้นทำให้หนี้สินของบริษัททั่วไปมีราคาแพงขึ้น ผลักดันให้บริษัทต่างๆ หันไปหาเครื่องมือทางการเงินที่เชื่อมโยงกับหุ้นนั้น สอดคล้องกับภาพรวมการคุมเข้มที่แหล่งข้อมูลทั้งหมดบรรยายไว้

ห่วงโซ่สาเหตุที่ทำลายตลาดพันธบัตร

• แผนขยายการคลังของทากาอิจิ (งบประมาณเป็นประวัติการณ์ ข้อเสนอลดภาษี) ทำให้ อุปทานของ JGB ใหม่ และ ส่วนชดเชยความเสี่ยงผิดนัดชำระหนี้ (default-risk premium) ของหนี้สาธารณะมหาศาลของญี่ปุ่นเพิ่มสูงขึ้น ^CMN
• การขึ้นดอกเบี้ยของ BOJ ในเดือนมิถุนายนและสัญญาณชัดเจนว่าจะคุมเข้มต่อไป ปรับราคาอัตราผลตอบแทนปลอดความเสี่ยง (risk-free rate) ขึ้นในทุกช่วงอายุ ^EI
• การลดปริมาณซื้อพันธบัตรของ BOJ ซึ่งเป็นการถอนผู้ซื้อรายใหญ่ที่สุดที่มีโครงสร้างออกไป บังคับให้ตลาดเอกชนต้องดูดซับอุปทานที่อัตราผลตอบแทนที่สูงขึ้น ^E
• การคาดการณ์อัตราดอกเบี้ยสูงสุดที่ 2.5% ของ BNP Paribas ทำให้เส้นขอบฟ้าสำหรับการขึ้นดอกเบี้ยยาวนานออกไป ดึงความคาดหวังอัตราผลตอบแทนในอนาคตเข้ามาสู่การตั้งราคาในปัจจุบัน ^TT
• ผลกระทบสะสมคือการเทขายพันธบัตรที่เลวร้ายที่สุดของญี่ปุ่นในรอบเกือบ 30 ปี โดยอัตราผลตอบแทนพุ่งสูงถึงระดับที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อนนับตั้งแต่ก่อนยุค "ทศวรรษที่สูญหาย" (lost decades) ของภาวะเงินฝืดของประเทศ ^TEI