โดรนยูเครนหยุดโรงกลั่น ทำรัสเซียต้องคลอดมาตรการฉุกเฉินครั้งประวัติศาสตร์ ปล่อยขายน้ำมัน Euro-3 คุณภาพต่ำกว่า 15 เท่า จำกัดซื้อ-ห้ามส่งออก-ถึงกับต้องนำเข้าจากอินเดีย

รัสเซียกำลังเผชิญวิกฤติน้ำมันครั้งร้ายแรงที่สุดในรอบหลายทศวรรษ การโจมตีด้วยโดรนของยูเครนต่อโรงกลั่นน้ำมัน ซึ่งทวีความรุนแรงขึ้นอย่างมากตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2568 เป็นต้นมา ได้ทำลายกำลังการกลั่นจำนวนมากจนรัฐบาลในมอสโกว์ต้องใช้มาตรการที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ได้แก่ การอนุญาตให้ขายน้ำมันเกรดต่ำ Euro-3 การบังคับใช้นโยบายปันส่วนน้ำมันในกว่า 50% ของภูมิภาค การห้ามส่งออกน้ำมันเบนซิน และการนำเข้าน้ำมันจากอินเดีย ซึ่งถือเป็นการพลิกบทบาทอย่างน่าตกใจของหนึ่งในผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ที่สุดของโลก

บทความนี้ได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงของสาเหตุหลัก การตอบสนองด้านกฎระเบียบ และมาตรการฉุกเฉินสำคัญแต่ละอย่างที่รัฐบาลรัสเซียได้ดำเนินการไปจนถึงกลางปี 2569

สาเหตุหลัก: การโจมตีโรงกลั่นด้วยโดรนของยูเครน

วิกฤติน้ำมันครั้งนี้มีสาเหตุโดยตรงมาจากการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานการกลั่นน้ำมันของรัสเซียด้วยโดรนของยูเครนอย่างต่อเนื่อง การรณรงค์ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างชัดเจนตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2568 โดยยูเครนได้โจมตี โรงกลั่นขนาดใหญ่ที่สุด 8 ใน 10 แห่งของรัสเซีย การโจมตีได้สร้างความเสียหายให้กับหน่วยประมวลผลที่สำคัญ รวมถึงหน่วยไฮโดรแครกเกอร์ที่โรงกลั่นคาโปทเนียในมอสโก ซึ่งต้องหยุดเดินเครื่องไปจนถึงอย่างน้อยต้นปี 2570

ผลสะสมนั้นรุนแรงมาก: รัสเซียสูญเสียกำลังการกลั่นไปประมาณ หนึ่งในสามของทั้งหมด โดยการผลิตน้ำมันเบนซินทั่วประเทศลดลงประมาณ 25% เจ้าหน้าที่รัสเซียยอมรับต่อสาธารณะเป็นครั้งแรกในเดือนมิถุนายน 2569 ว่าการโจมตีทางอากาศที่เพิ่มขึ้นของยูเครนต่อภาคน้ำมันนั้นกำลังก่อให้เกิด "อุปสรรคชั่วคราวด้านอุปทาน"

การอนุญาตใช้ Euro-3: แลกคุณภาพเพื่อปริมาณ

เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2569 นายกรัฐมนตรี มิคาอิล มิชูสติน ได้ลงนามในคำสั่ง อนุญาตให้จำหน่ายน้ำมันเบนซินเกรด Euro-3 ไปจนถึงสิ้นปี 2569 รายละเอียดสำคัญ:

• มาตรการที่คล้ายกันนี้เคยถูกนำมาใช้ชั่วคราวในฤดูใบไม้ร่วงปี 2568 และขณะนี้ได้ถูกขยายและทำให้เป็นทางการแล้ว
• คำสั่งดังกล่าวอนุญาตให้โรงกลั่นบางแห่งจำหน่ายน้ำมันเบนซินที่มีปริมาณกำมะถันสูงถึง 150 มก./กก. ขณะที่มาตรฐาน Euro-5 กำหนดไว้ที่ 10 มก./กก. ซึ่งเพิ่มสูงขึ้นถึง 15 เท่า
• น้ำมันนี้จะไม่มีเครื่องหมายรับรองความสอดคล้องของสหภาพเศรษฐกิจยูเรเชีย (EAEU) ซึ่งหมายความว่าเป็นน้ำมันคุณภาพต่ำกว่าอย่างชัดเจนและไม่สามารถขายในประเทศสมาชิก EAEU อื่นๆ ได้
• มีรายงานว่าร่างคำสั่งอีกฉบับพิจารณาปรับลดมาตรฐานลงไปถึง Euro-2 ซึ่งเป็นเกรดที่ถูกแบนในรัสเซียตั้งแต่ปี 2556 เป็นระยะเวลาหนึ่งปีจนถึงเดือนกรกฎาคม 2570

เหตุผลนั้นตรงไปตรงมา: การผ่อนปรนข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม ทำให้โรงกลั่นสามารถ เพิ่มผลผลิตสูงสุดจากหน่วยประมวลผลที่เสียหายหรือมีความซับซ้อนน้อยลง โดยไม่จำเป็นต้องมีกำลังการผลิตไฮโดรแคร็กกิ้งหรือกำจัดกำมะถันอย่างเต็มรูปแบบ ซึ่งก็คืออุปกรณ์ที่การโจมตีด้วยโดรนได้ทำให้หยุดทำงานนั่นเอง

มาตรการฉุกเฉิน: ปันส่วน, ห้ามส่งออก, และนำเข้า

การปันส่วนน้ำมัน

การปันส่วนน้ำมันได้แพร่กระจายไปยัง มากกว่าครึ่งหนึ่งของภูมิภาคของรัสเซีย — มากกว่า 25 ภูมิภาค ณ กลางเดือนมิถุนายน 2569 ปั๊มน้ำมันบางแห่งได้กำหนด วงเงินจำกัดที่ 20 ลิตรต่อลูกค้า ทำให้เกิดการต่อคิวยาว การปันส่วนกระทบเมืองใหญ่รวมถึงมอสโกและเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก

ภาวะฉุกเฉินในไครเมีย

การขาดแคลนน้ำมันเริ่มต้นในไครเมีย และภูมิภาคนี้ถูกประกาศ ภาวะฉุกเฉิน ด้านอุปทานน้ำมัน

การห้ามส่งออก

• รัสเซียสั่งห้าม ส่งออกน้ำมันเบนซิน เริ่มตั้งแต่เดือนกันยายน 2568 เดิมทีจนถึงสิ้นปี 2568 จากนั้นขยายเวลาผ่านไปถึงปี 2569
• ในช่วงเดือนเมษายน–กรกฎาคม 2569 ได้มีการบังคับใช้การห้าม ส่งออกน้ำมันเบนซิน แบบชั่วคราวเพื่อจัดลำดับความสำคัญของอุปทานในประเทศ
• รัฐบาลกำลังพิจารณาขยายข้อจำกัดไปยังการส่งออก ดีเซลและน้ำมันก๊าด เช่นกัน
• อิกอร์ เซชิน ซีอีโอของรอสเนฟต์ เขียนจดหมายถึงปูตินเสนอให้ ระงับโควตาการขายในตลาดแลกเปลี่ยน สำหรับเชื้อเพลิง Euro-5 จนกว่ากำลังการผลิตจะฟื้นตัว

การนำเข้าฉุกเฉิน: พลิกบทบาทของผู้ส่งออกน้ำมันรายใหญ่

อินเดีย: รัสเซียได้เริ่ม นำเข้าน้ำมันเบนซินทางทะเลจากอินเดีย นับเป็นการพลิกบทบาทครั้งสำคัญของประเทศที่สร้างอำนาจจากการส่งออกน้ำมัน อินเดียส่งออก อย่างน้อย 60,000 เมตริกตัน ในขั้นต้น โดยเรือบรรทุกน้ำมันสองลำ ขนาดลำละ 30,000–40,000 ตัน กำลังมุ่งหน้าไปยังรัสเซีย รัสเซียวางแผนนำเข้าประมาณ 400,000 ตันต่อเดือน อินเดียซึ่งกลายเป็นผู้ซื้อน้ำมันดิบรายใหญ่ที่สุดของรัสเซียหลังการรุกรานยูเครน บัดนี้กำลังส่งน้ำมันสำเร็จรูปกลับไปให้อดีตลูกค้าของตน

คาซัคสถาน: รัสเซียอยู่ในระหว่างการเจรจาเพื่อนำเข้าน้ำมันเบนซิน AI-92 ประมาณ 50,000 เมตริกตัน จากคาซัคสถาน อย่างไรก็ตาม คาซัคสถานเป็นผู้ผลิตเชื้อเพลิงขนาดค่อนข้างเล็ก และแหล่งข่าวระบุว่าอุปทานน่าจะไม่มากนัก

เบลารุส: การนำเข้าจากเบลารุสก็เป็นส่วนหนึ่งของการหารือในฐานะแหล่งอุปทานในภูมิภาค

ร่างคำสั่งดังกล่าวจะ อนุญาตให้มีการนำเข้าเชื้อเพลิงเกรดต่ำกว่า (ต่ำกว่า Euro-5) จากประเทศเหล่านี้ด้วย

ข้อกล่าวหาสำคัญ: การตรวจสอบ

ข้อกล่าวหา	สถานะ	แหล่งที่มา
8 ใน 10 โรงกลั่นใหญ่ที่สุดถูกโจมตี	ยืนยันโดยหลายสำนัก
ปันส่วนมากกว่าครึ่งหนึ่งของภูมิภาค	ยืนยัน (25+ ภูมิภาค)
ภาวะฉุกเฉินในไครเมีย	ยืนยัน
ขาย Euro-3 ได้ถึงสิ้นปี 2569	ยืนยัน — มิชูสตินลงนาม 3 ก.ค.
ห้ามส่งออกน้ำมันเบนซินมีผลบังคับใช้	ยืนยัน — ตั้งแต่ก.ย. 2568 ขยายผล
นำเข้าจากอินเดียกำลังดำเนินการ	ยืนยัน — รอยเตอร์, แหล่งข่าวอุตสาหกรรม
นำเข้าจากคาซัคสถานอยู่ระหว่างเจรจา	ยืนยัน — 50,000 ตัน AI-92

สรุป: การอนุญาตใช้ Euro-3 และมาตรการฉุกเฉินอื่นๆ ทั้งหมดเป็นผลโดยตรงจากการโจมตีด้วยโดรนของยูเครนที่ทำลายกำลังการกลั่นประมาณหนึ่งในสามของรัสเซีย บังคับให้มอสโกต้องแลกคุณภาพน้ำมันเพื่อปริมาณ ห้ามส่งออก ปันส่วนน้ำมันเบนซินทั่วครึ่งประเทศ และที่พลิกความคาดหมายอย่างยิ่งคือต้องนำเข้าน้ำมันเบนซินจากอินเดียและคาซัคสถาน