ช่องแคบฮอร์มุซเปิดอีกครั้ง แต่รอยแผลทางเศรษฐกิจยังไม่จบ

การปิดช่องแคบฮอร์มุซนานสี่เดือน ซึ่งเริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 ภายหลังการโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอลต่ออิหร่าน ได้ก่อให้เกิดภาวะช็อกด้านอุปทานที่รุนแรงที่สุดครั้งหนึ่งต่อตลาดพลังงานและสินค้าโภคภัณฑ์โลกในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา โดยปกติแล้ว ช่องแคบนี้เป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันประมาณ 20% ของโลก และการปิดล้อมที่มีประสิทธิภาพได้หยุดการสัญจรของเรือบรรทุกน้ำมันถึง 90% ส่งผลให้น้ำมันประมาณ 10 ล้านบาร์เรลต่อวันหายไปจากตลาดโลก เมื่อมีการลงนามบันทึกความเข้าใจระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน และช่องแคบได้เปิดทำการอีกครั้งสำหรับการเดินเรือพาณิชย์ในวันที่ 18 มิถุนายน ตลาดต่างก็ถอนหายใจด้วยความโล่งอก แต่ความเสียหายทางเศรษฐกิจได้ฝังลึกอยู่ในข้อมูลการผลิต ห่วงโซ่อุปทานโลหะ และความคาดหวังเรื่องเงินเฟ้อแล้ว และหนทางกลับสู่ภาวะปกติต้องนับเป็นเดือน ไม่ใช่เป็นวัน

ช่องแคบเปิดอีกครั้ง—แต่การจราจรยังคงต่ำกว่าปกติมาก

ในวันที่ 18 มิถุนายน มีเรือพาณิชย์ 25 ลำเดินทางผ่านช่องแคบ ซึ่งเป็นจำนวนสูงสุดนับตั้งแต่เดือนเมษายน แต่คิดเป็นเพียงเศษเสี้ยวของการจราจรก่อนเกิดวิกฤต นักวิเคราะห์จาก Kpler เตือนว่า "การเปิดใหม่ไม่ได้หมายถึงการฟื้นตัว" โดยระบุว่าเรือบรรทุกสินค้าประมาณ 119 ลำยังคงติดอยู่ในอ่าวเปอร์เซีย การปิดล้อมทางเรือของสหรัฐฯ ต่อท่าเรืออิหร่านจะต้องถูกยกเลิกโดยสมบูรณ์ภายในวันที่ 19 กรกฎาคม และอิหร่านให้คำมั่นที่จะใช้ "ความพยายามอย่างเต็มที่" เพื่อฟื้นฟูการจราจรให้เป็นปกติภายในกรอบเวลาเดียวกัน

อย่างไรก็ตาม ยังคงมีอุปสรรคสำคัญอยู่ ทุ่นระเบิดทางเรือ ค่าประกันภัยที่สูงขึ้น (ค่าธรรมเนียมความเสี่ยงจากสงครามเพิ่มขึ้นจากประมาณ 0.1% ของมูลค่าเรือเป็นเกือบ 5%) และโครงสร้างพื้นฐานที่เสียหาย หมายความว่าการหยุดชะงักอาจยืดเยื้อต่อไปอีกหลายเดือน สหรัฐฯ ระบุว่าปฏิบัติการกวาดทุ่นระเบิดอาจใช้เวลานานถึงหกเดือน

PMI ภาคการผลิต: อังกฤษเจ็บหนัก แคนาดาไม่มีข้อมูล

สหราชอาณาจักร: PMI ภาคการผลิตของ S&P Global UK ลดลงเหลือ 52.5 ในเดือนมิถุนายน 2026 ลดลงจากระดับสูงสุดในรอบสี่ปีที่ 53.9 ในเดือนพฤษภาคม แม้จะยังคง高于เกณฑ์การขยายตัวที่ 50.0 แต่การลดลงนี้สะท้อนถึงคำสั่งซื้อใหม่ที่ลดลง แม้ว่าผลผลิตจากโรงงานจะทำสถิติสูงสุดในรอบ 21 เดือน ซึ่งขับเคลื่อนโดยการกักตุนสินค้าล่วงหน้าต่อราคาที่คาดว่าจะสูงขึ้น ในเดือนเมษายนและพฤษภาคม ผู้ผลิตในอังกฤษรายงานว่าต้นทุนปัจจัยการผลิตเพิ่มขึ้นรุนแรงที่สุดนับตั้งแต่กลางปี 2022 และการส่งมอบล่าช้าที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ปี 2022 ซึ่งเป็นผลโดยตรงจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ภายในเดือนมิถุนายน PMI รวมของอังกฤษลดลงสู่ระดับต่ำสุดในรอบ 14 เดือนที่ 49.4 ซึ่งเข้าสู่ภาวะหดตัว

แคนาดา: ไม่พบข้อมูล PMI ภาคการผลิตเฉพาะของแคนาดาสำหรับเดือนมิถุนายน 2026 ในผลการค้นหาที่มีอยู่ รายงาน PMI โลกจากเดือนมิถุนายน 2025 รวมแคนาดาไว้ในแผนภูมิพร้อมกับประเทศอื่นๆ แต่ไม่พบข้อมูลเดือนมิถุนายน 2026 ปัจจุบันสำหรับแคนาดาในเอกสารอ้างอิง นับเป็นช่องว่างที่สำคัญในหลักฐานที่มีอยู่

บริบทยูโรโซน: PMI รวมของยูโรโซนในเดือนมิถุนายนอยู่ที่ 49.5 ซึ่งยังคงอยู่ในภาวะหดตัว แต่เพิ่มขึ้นจาก 48.5 ในเดือนพฤษภาคม ภาคการผลิตอ่อนแอเป็นพิเศษเนื่องจากต้นทุนพลังงานและการหยุดชะงักของอุปทานจากความขัดแย้ง S&P Global ระบุว่า "ผลกระทบโดยรวมที่ใหญ่ที่สุดต่อห่วงโซ่อุปทานและต้นทุนปัจจัยการผลิตจนถึงขณะนี้เกิดขึ้นในยุโรปอย่างชัดเจน"

ตลาดโลหะอยู่ภายใต้แรงกดดัน: เหล็กและอะลูมิเนียม

การส่งออกเหล็กของอิหร่าน: ผู้ส่งออกเหล็กแท่งเล็ก (billet) ของอิหร่านยังคงเสนอขายสินค้าแม้จะมีการปิดช่องแคบฮอร์มุซ แต่ธุรกรรมไม่แน่นอนเนื่องจากมีเรือให้ใช้จำกัด ค่าประกันภัยสูง และการหยุดชะงักของการขนส่ง ช่องทางโลจิสติกส์ทางเลือกและท่าเรือ Chabahar ช่วยสนับสนุนการส่งออกบางส่วนไปยังจีนและอินเดีย อิหร่านยังระงับการส่งออกเหล็กแผ่นและเหล็กแผ่นรีดทั้งหมดจนถึงวันที่ 30 พฤษภาคม หลังจากความเสียหายจากความขัดแย้งทำให้กำลังการผลิตประมาณ 10 ล้านเมตริกตันต่อปีต้องหยุดดำเนินการ

การส่งออกเหล็กของจีน: การหยุดชะงังส่งผลกระทบต่อการส่งออกเหล็กของจีนไปยังตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นภูมิภาคที่คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 14% ของปริมาณการส่งออกเหล็กสำเร็จรูปทั้งหมดของจีน โดยการขนส่งผ่านช่องแคบต้องหยุดชะงัก ภายในวันที่ 10 มีนาคม การปิดล้อม "โดยพฤตินัย" ได้ทำให้การส่งออกเหล็กของจีนไปยังอ่าวเปอร์เซียหยุดชะงัก โดยบริษัทประกันภัยทางทะเลถอนความคุ้มครอง และอัตราค่าระวางเรือเพิ่มขึ้นมากกว่า 30%

สัญญาซื้อขายล่วงหน้าอะลูมิเนียม: ประเทศในอ่าวเปอร์เซียผลิตอะลูมิเนียมประมาณ 9% ของโลก และสงครามได้ผลักดันราคาอะลูมิเนียมให้สูงขึ้นโดยตรง ราคาเพิ่มขึ้น 8% ในเดือนมีนาคม 2026 เพียงเดือนเดียว และในวันที่ 28 มีนาคม อิหร่านได้โจมตี Emirates Global Aluminium ทำให้เกิดการหยุดชะงักการผลิตครั้งใหญ่ โลหะมากกว่า 150,000 ตันที่จดทะเบียนในตลาดโลหะลอนดอน (LME) ถูกดึงออกจากคลังสินค้า ซึ่งสะท้อนถึงการหยุดชะงักในวงกว้างต่อการส่งออกของภูมิภาค การขาดแคลนอะลูมิเนียมส่งผลกระทบโดยตรงต่ออุตสาหกรรมยานยนต์ การบินและอวกาศ อิเล็กทรอนิกส์ และการก่อสร้าง

ราคาจะกลับสู่ปกติเมื่อใด?

นักวิเคราะห์มีมุมมองเป็นเอกฉันท์ว่าการฟื้นตัวจะค่อยเป็นค่อยไป ไม่ใช่ทันทีทันใด:

• "หลายสัปดาห์ หากไม่ใช่หลายเดือน" สำหรับน้ำมันและทรัพยากรอื่นๆ จะกลับมาพร้อมใช้งาน เนื่องจากการ repositioning เรือและการประเมินโครงสร้างพื้นฐาน
• กฎทั่วไปที่อ้างถึงกันอย่างกว้างขวางจาก Albert Chu ผู้จัดการพอร์ตโฟลิโอของ Man Group ระบุว่า "สำหรับการปิดช่องแคบฮอร์มุซทุกๆ 1 วัน ห่วงโซ่อุปทานพลังงานโลกต้องใช้เวลา 3 วันในการกลับสู่ภาวะปกติ" การวิเคราะห์อีกชิ้นหนึ่งจาก Bloomberg คาดการณ์ว่า ต้องใช้เวลา 7 วันในการฟื้นตัวต่อการหยุดชะงัก 1 วัน ซึ่งหมายถึงต้องใช้เวลาประมาณ 28+ สัปดาห์ (ประมาณ 7 เดือน) จากการปิดประมาณ 120 วัน
• DW รายงานว่าทุ่นระเบิดทางเรือ ค่าประกันภัยที่สูงขึ้น และความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ หมายความว่าการหยุดชะงักอาจยืดเยื้อต่อไปอีก หลายเดือน
• องค์การสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา (UNCTAD) เตือนเมื่อวันที่ 30 มิถุนายนว่า แม้การเปิดช่องแคบอีกครั้งจะช่วยบรรเทาตลาดพลังงานได้ในทันที แต่ ระบบอาหารและการขนส่งจะใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่า และประเทศเศรษฐกิจที่เปราะบางต้องเผชิญกับต้นทุนที่สูงขึ้นเป็นเวลานาน
• บริษัทน้ำมันของรัฐในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์กล่าวว่าการสัญจรทางเรืออาจไม่กลับสู่ภาวะปกติเต็มรูปแบบจนกว่าจะถึง ปี 2027

โดยรวมแล้ว คาดว่าราคาจะไม่กลับสู่ภาวะปกติเต็มรูปแบบก่อนปลายปี 2026 หรือต้นปี 2027 ซึ่งต้องใช้เวลาหลายเดือนในการกวาดทุ่นระเบิด ซ่อมแซมโครงสร้างพื้นฐาน และปรับสมดุลห่วงโซ่อุปทาน

ภาพรวมเศรษฐกิจในวงกว้าง

OECD ได้ปรับลดคาดการณ์การเติบโตทางเศรษฐกิจโลกลงในเดือนมิถุนายน 2026 โดยเตือนว่าผลกระทบทางเศรษฐกิจอาจทวีความรุนแรงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เว้นแต่จะบรรลุข้อตกลงสันติภาพที่ยั่งยืน Oxford Economics ประมาณการว่าภาวะช็อกรวมจากอุปทานน้ำมันที่ลดลง ต้นทุนการขนส่งที่สูงขึ้น และส่วนชดเชยความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ จะผลักดันอัตราเงินเฟ้อของสหรัฐฯ ไปที่ 5.5% และอัตราเงินเฟ้อยูโรโซนไปที่ 3.5% โดย GDP ของยูโรโซนและญี่ปุ่นจะหดตัวในช่วงครึ่งหลังของปี 2026 กรรมการผู้จัดการ IMF เตือนถึง "ผลกระทบระดับทุติยภูมิและตติยภูมิ" ที่อาจก่อให้เกิด "การปรับลดประมาณการการเติบโตทางเศรษฐกิจโลก"

นอกเหนือจากน้ำมันและโลหะแล้ว การปิดช่องแคบยังส่งผลกระทบต่อการไหลเวียนของกำมะถัน (ประเทศอ่าวเปอร์เซียคิดเป็นประมาณ 45% ของอุปทานโลก) เมทานอล และแร่เหล็กคุณภาพสูง ซึ่งเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ที่จำเป็นสำหรับการผลิตปุ๋ย เทคโนโลยีพลังงานสีเขียว และการผลิตในภาคอุตสาหกรรม วิกฤตนี้ทำให้เห็นอย่างชัดเจนว่าช่องแคบฮอร์มุซไม่ใช่แค่จุดคอขวดด้านน้ำมันเท่านั้น แต่ยังเป็นจุดศูนย์กลางของการค้าสินค้าโภคภัณฑ์ทั่วโลก

ประเด็นสำคัญ

• ช่องแคบเปิดอีกครั้งเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2026 หลังปิดนานประมาณ 120 วัน แต่ปริมาณเรือยังต่ำกว่าระดับก่อนเกิดวิกฤตมาก
• PMI ภาคการผลิตของอังกฤษลดลงเหลือ 52.5 ในเดือนมิถุนายน เนื่องจากการกักตุนสินค้าลดลง ไม่พบข้อมูล PMI ของแคนาดาสำหรับเดือนมิถุนายน 2026 ในรายงาน
• ราคาอะลูมิเนียมพุ่งขึ้น 8% ในเดือนมีนาคม การส่งออกเหล็กของอิหร่านยังคงดำเนินต่อไปแต่ธุรกรรมไม่แน่นอน
• คาดว่าราคาจะกลับสู่ภาวะปกติเต็มรูปแบบภายในปลายปี 2026 หรือต้นปี 2027 โดยการกวาดทุ่นระเบิด การ repositioning เรือ และการปรับสมดุลห่วงโซ่อุปทานล้วนเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดความล่าช้า